Kuran

Yüce Allah burada açık ve gizli nimetlerle kendilerini yetiştiren Rablerinden sakınmaları adına tüm insanlara sesleniyor. Şirki, fıskı ve isyanı terk edip ellerinden geldiğince yerine getirmeleri suretiyle böyle bir Rab’den sakınmaları onlara yaraşır. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 532.)
Soru: Neden diğer isim ve sıfatlarının haricinde özellikle Rab ismi burada zikredilmiştir?

Bugünün (kıyamet gününün) korkusunun zikredilmesindeki fayda, o gün için hazırlanmaya ve sâlih ameller işlemeye teşvik etmektir. (Kurtubî, 14/311.)
Soru: Kıyamet gününün korkularını zikretmenin faydası nedir?

Çocuğuna yönelik şiddetli bir sevgi üzere yaratılmasına ve özellikle ancak onunla beraber yaşayabileceği bu hâle rağmen (تذهل كل مرضعة عما ارضعت) “her emzikli kadın, emzirdiği çocuğu unutur.” (Tefsîru’s-Sa‘dî, 533.)
Soru: Neden burada özellikle (مرضعة) “emziren kadın” zikredildi?

Yüce Allah âyet-i kerîmede (مرضع) “murdi‘” demedi, çünkü âyette geçtiği şekliyle (م ضعة) “murdia‘,” göğsüyle çocuğu besleyerek emzirme hâlinde olan kadındır. “Murdi‘” ise bu vasıfla nitelendirildiği hâlde bilfiil emzirmese de emzirmeye elverişli olan kadındır. Bundan dolayı Yüce Allah (مرضعة) “murdia‘” kelimesini kullanmıştır ki bu kelime endişenin büyüklüğünü ifade etmede daha etkili olsun. Zira o anda, (anne,) göğsünü çocuğun ağzından çekip alır. (İbn Cüzeyy, 2/48.)
Soru: Âyette kadının (مرضع) “murdi‘” yerine (مر ض عة) “murdia‘” ile vasfedilmesindeki belâğî yön nedir?

“Sarhoşluk” ifadesi gam ve tasanın şiddetinden ötürü yapılmış bir benzetmedir. (İbn Cüzeyy, 2/49.)
Soru: Sarhoş olmamalarına rağmen neden Yüce Allah onları sarhoşa benzetmiştir?

Fahreddîn er-Râzî, tefsirinde der ki: Bu âyet mefhûmü’l-muhâlefe yoluyla hak münazaranın/tartışmanın câiz olduğuna delâlet etmektedir. Çünkü âyette özellikle delilleri bilmeksizin tartışmanın zikredilmesi, (delilleri) bilerek münazara yapılmasının câiz olduğuna delildir. Bâtıl olan tartışma, Yüce Allah’ın, (ما ضربوه لك الا جدلًا) “Sana böyle söylemeleri, sadece, tartışmaya girişmek içindir.” (Zuhruf, 43/58.) buyruğunda geçen tartışmadır. Hak tartışma ise (و جادلهم بالتي هي احسن) “onlarla en güzel şekilde mücadele et.” (Nahl, 16/125.) buyruğundaki tartışmadır. (eş-Şenkîtî, 4/263.)
Soru: İki kısım tartışma vardır. Bunlar nelerdir ve bunlardan câiz olan kısım hangisidir?

Bu, kendisini saptıran kimseye tâbi olan sapmışın hâlidir. Bundan dolayı tafsilata ihtiyaç duyulmamıştır. Yüce Allah o kişinin bilgisizce tartışmaya girdiğini ve her inatçı şeytana uyduğunu beyan etmiştir ki Yüce Allah bu şeytana, kendisine tâbi olanları saptırıp (السعير) “saîr” ateşine sevk etmeyi yazmıştır. Bu, ehl-i kitap ile bid‘at ehli olanlar arasında saptırıcı önderleri taklit edenin hâlidir. Zira onlar Allah hakkında ilimsizce tartışır, cinlerden ve insanlardan kendilerini saptıran şeytanlara tâbi olurlar. (İbn Teymiyye, 4/401.)
Soru: Saptırıcı önderleri/imamları taklit etmenin tehlikesini açıkla.