Kuran

(لا تقصص رءياك على إخوتك) “rüyanı sakın kardeşlerine anlatma:” O (Ya‘kûb) bu şekilde söyledi, çünkü rüyanın tevilinin onun (Yûsuf’un) konumunun yüceliği olduğunu bilmekteydi. Bundan ötürü kendisi hakkında hasetten korktu. (İbn Cüzeyy, 1/410.)
Soru: Bu âyet-i kerîme hasetten korunmanın yollarından birini açıklamıştır. Bu yol nedir?

Elde edilip ortaya çıkana kadar, nimetin gizlenmesi emri de buradan alınmıştır. (İbn Kesîr, 2/450.)
Soru: Yüce Allah sana bir nimet bahşettiğinde, bunu ne zaman izhar edip ne zaman gizlersin?

Sahîh’te geçtiği üzere Rasûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: “Sizden biri sevdiği bir rüya görünce, (bilsin ki) bu, Allah’tandır. Bunun için Allah’a hamdetsin, bunu başkasına anlatsın. Hoşuna gitmeyen bir rüya görünce de (bilsin ki) bu şeytandandır, hemen şerrinden Allah’a sığınsın. Rüyayı kimseye de anlatmasın, zira kendisine zarar verecek değildir.” Yine Câbir’den h sahih bir senetle rivâyet olunan hadiste Rasûlullah ﷺ şöyle buyurdu: “Sizden biriniz hoşlanmadığı bir rüya görünce, sol tarafına üç defa tükürsün; şeytanın şerrinden de üç defa Allah’a sığınsın; yattığı tarafından da öbür yanına dönsün.” (Âlûsî, 12/514.)
Soru: Rüya konusunda Rasûlullah’ın ﷺ yolu (sünneti) nedir?

Yani gerek hâl diliyle olsun gerek sözlü olsun ondan soranlara ibretler vardır. İşte bu âyetlerden ve ibretlerden asıl faydalananlar, soran kimselerdir. Yüz çevirenlere gelince, onlar ne âyetlerden ne kıssalardan ne de açık delillerden faydalanırlar. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 394.)
Soru: Neden soru soranlar âyetlerden faydalanmakla has kılındılar?

İşte bu, kötü ahlâkın ibretli sahnelerinden biridir. Bu da fazilet sahibi kimsenin faziletiyle kendisinden daha alt mertebede veya eşit seviyede olan biriyle rekabet edip o (fazilet sahibini) yok etmeye varacak kadar ileriye gitmekten kurtulmaktır. Şüphesiz ki bu durum kıskançlığı, başkalarına zarar vermeyi ve Yüce Allah’ın emrettiğini çiğnemeyi içerdiğinden ötürü en büyük cinayettir. Onlar (Yûsuf’un kardeşleri) dindar ve nübüvvet evinin fertleriydi. Daha sonraları Yüce Allah hâllerini ıslah eylemiş, onları övmüş ve kendilerini (الأسباط) “esbât/torunlar” diye isimlendirmiştir. (İbn Âşûr, 12/223.)
Soru: Yûsuf’un u kardeşlerinin tutumu kıskançlık gibi kötü ahlâka sürükleyen büyük bir ibretli dersi ihtiva etmiştir. Bunu açıkla.

Onlar bu fiili daha kolay yapabilmek, çirkinliğini gidermek ve birbirlerini buna teşvik etmek için kendilerinden günah sudûr etmeden evvel tevbe etmeye karar verdiler. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 394.)
Soru: Âyet-i kerîme şeytanın sâlihlere kurduğu hilelerden birini zikretmiştir. Bunu açıkla.

İşlenen bir tek günah, ardından birçok günahı takip eder. Birçok cürmü işletmeden failini terk etmez. Yûsuf’un u kardeşleri, onun ile babasının arasını ayırmak istediklerinde bunun için türlü hileler kurdular, defalarca yalan söylediler, kanlı gömlekle akşamın bir vakti ağlayarak gelerek olayı babalarına karşı tahrif ettiler. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 394.)
Soru: Bazen bir günah, ardından birçok günahı da getirir. Âyetler üzerinden bu konuyu anlat.