Kuran

Bu buyruk, Allah’ın geniş rahmetini arzulamaları ve Peygamber’e ﷺ uymaları için onlara bir teşviktir. (İbn Kesîr, 2/177.)
Soru: Neden Rasûlullah’ı ﷺ yalanlamalarından sonra Yüce Allah’ın geniş rahmeti zikredildi?

Müşrikler Yüce Allah’ın emir ve nehiylerini, sevilen ve çirkin görünenleri, itaat ve mâsiyetleri kader ile delillendirmişlerdir/bahane olarak ileri sürmüşlerdir. Bu yolu yol edinen her kişi küfrün açık bir çeşidine saplanmış demektir. (İbn Teymiyye, 3/112.)
Soru: Âyet-i kerîmenin ışığında, emir ve nehiyleri nefyetmek için kaderi delil olarak göstermenin tehlikesini açıkla.

Bu âyet-i kerîmede tüm şeriatların üzerinde ittifak ettiği haramlar zikredilmiştir. Bu (haramlar) hiçbir dinde neshedilmemiştir. İbn Abbas h der ki: “Bunlar Yüce Allah’ın Mûsâ’ya u indirdiği kelimelerdir.” (İbn Cüzeyy, 1/291.)
Soru: Bu vasiyetlerin ayırt edici özelliği nelerdir?

Bu âyet; insanları Yüce Allah’ın haram kıldığı şeylerin tilâvetini dinlemeye davet etmesi için Yüce Allah’tan Peygamberine bir emirdir. Aynı bunun gibi O’ndan sonra gelen âlimlere düşen de bu hükümleri insanlara ulaştırıp helâli ve haramı açıklamaktır. (Kurtubî, 9/106.)
Soru: Bu âyette yüce Rabbimiz bizleri neye çağrıda bulunmuştur?

Yüce Allah, İsrâ sûresinde, (ولا تقتلوا أولادكم خشية إملاق) “Fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin,” (İsrâ, 17/31.) yani gelecekte onların fakir kalacakları korkusuyla onları öldürmeyin, buyuruyor. Bundan dolayı bu âyetin devamında (نحن نرزقهم وإياكم) “Onların da sizin de rızkınızı elbette Biz veriyoruz.” buyuruyor. Yüce Allah o (çocukların) rızkına verdiği ihtimam gereği onları rızıklandırmayı önce zikretti. Yani onların rızıklarından dolayı fakir kalmaktan korkmayın, bu, Allah’a aittir. Buradaki âyette ise fakirlik hâsıl olunca şöyle buyurdu: (نحن نرزقكم وإياهم) “sizin de onların da rızkını Biz veririz.” Çünkü burada da mühim olan budur. (İbn Kesîr, 2/180.)
Soru: Bu sûrede babaları rızıklandırma önce zikredilirken İsrâ sûresinde neden çocukların rızkı babaların rızkının önüne geçmiştir?

O (kötülüklerin) âşikâr/açıkta olanına da görünmeyenine de yaklaşmayın. Ya da zâhirle alâkalı olanına da kalple alâkalı bâtınî olan kötülüklere de yaklaşmayın. Kötülüklere yaklaşmaktan nehyetmek, onları işlemekten nehyetmekten daha beliğdir. Zira (yaklaşmaktan nehyetmek) o kötülüklerin mukaddimesi olan hazırlıkları ile o kötülüğe ulaştıran vesilelerden de nehyetmek demektir. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 280.)
Soru: Neden Yüce Allah kötülüklere yaklaşmaktan nehyetmiş, kötülüklerden nehyetmek ile yetinmemiştir?

Bu, Yüce Allah’ın özellikle pekiştirerek nehyettiği hususlardandır. Zaten (haksız yere cana kıymak) da nehyedilen açık ve gizli kötülüklere dâhildir. Buhârî ve Müslim’de İbn Mes‘ûd’dan h gelen rivâyete göre; Allah Rasûlü ﷺ şöyle buyurmuştur: لَا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، إِلَّا بِإِحْدَى ثَلَاثٍ: الثَّيِّب الزَّانِي، والنَّفْس بِالنَّفْسِ، والتَّارِك لِدِينِهِ الْمُفَارِق لِلْجَمَاعَةِ “Şu üçünden biriyle olması dışında Müslümanın kanı helâl değildir: Allah’tan başka ilâh olmadığına, benim de Allah’ın elçisi olduğuma şehâdet eden zina eden evli, bir can karşılığı olan can ve dinini terk ederek cemâatten ayrılan kimse.” (İbn Kesîr, 2/180.)
Soru: Bir canı öldürmek kötülüklerden nehyetmeye dâhildir. Öyleyse neden ikinci defa ondan nehyetmeyi zikretti?