قرآن
ﰇ
ﱖ
ﰈ
٣ ٣ ﭧ ﭨ ﭩ ٤ ٤ ﭫ ﭬ ﭭ ٥ ٥ ﭯ
ﭰ ﭱ ٦ ٦ ﭳ ﭴ ﭵ ٧ ٧ ﭷ ﭸ
ﭹ ٨ ٨ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ٩ ٩ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ
١٠ ١٠ ﮅ ﮆ ﮇ ١١ ١١ ﮉ ﮊ ﮋ ١٢ ١٢ ﮍ ﮎ
ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ١٣ ١٣ ﮕ ﮖ ﮗ
ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ١٤ ١٤ ﮝ ﮞ ﮟ ١٥ ١٥
ﰉ
ﮮ ﮯ ﮰ ٤ ٤ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ٥ ٥ ﯘ ﯙ ٦ ٦
ﯛ ﯜ ٧ ٧ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ٨ ٨ ﯣ ﯤ ٩ ٩
وَنَفۡسٖ وَمَا سَوَّىٰهَا ٧
نفس، یکی از نشانههای بزرگ به شمار میرود و سزاوار است که به آن سوگند یاد شود؛ زیرا بینهایت لطیف و سریع و متغیر و دربردارندۀ انفعالات درونی مانند قصد و اراده و حبّ و بغض است. اگر نفس وجود نداشت، بدن انسان، فقط مجسمهای بدون فایده بود. آفرینش نیکوی نفس به این نحو، یکی از نشانههای بزرگ الله است. سعدی: 926.
پرسش: الله تعالی به مخلوقات بزرگش سوگند یاد میکند، نفس از چه نظر بزرگ است؟
فَأَلۡهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقۡوَىٰهَا ٨
از محمد بن کعب روایت شده که گفت: هر گاه الله خیری برای بندهاش اراده کند آن را بر او الهام میکند و بنده بدان عمل میکند، و هر گاه شر را برایش بخواهد شر را بر او الهام میکند و او بدان عمل میکند. قرطبی: 22/ 312.
پرسش: نشانۀ ارادۀ خیر یا بد از سوی الله برای بنده چیست؟
قَدۡ أَفۡلَحَ مَن زَكَّىٰهَا ٩ وَقَدۡ خَابَ مَن دَسَّىٰهَا ١٠
یعنی هر کس که در علم و عمل، نفسش را با تقوا پرورش داد و بالا برد، به تمام امور مطلوب دست یافت و از تمام امور ناگوار نجات پیدا کرد، و هر کس با جهل و فسوق، نفسش را پایین آورد و خوار کرد، زیان دید. آلوسی: 15/ 361.
پرسش: نفس انسان چگونه رستگار میشود؟
فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا
ستمکارترین آنها شتر را کشت، اما به این سبب به همگی نسبت داده شد که بر این کار راضی شدند. قرطبی: 22/ 412.
پرسش: چرا کشتن شتر با اینکه توسط یکی از آنها انجام شد به همگی نسبت داده شد؟
وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ٣
به مخلوقات نر و مادهای که آفرید سوگند یاد کرد. کمال حکمت الله در این امر آن است که از هر صنفی از حیوانات که بقایش را خواست، یک نر و ماده آفرید تا نوع آن باقی بماند و منقرض نشود، و هر یک از این دو نوع نر و ماده توسط زنجیر شهوت به سوی دیگری کشیده میشود و هر یک را مناسب دیگری آفریده است. سعدی: 927.
پرسش: حکمت الله سبحانه و تعالی در اینکه مخلوقات را دو نوع نر و ماده قرار داد چیست؟
فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ ٥ وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٦ فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ ٧
یعنی او را برای راه آسان که انجام خوبیها و ترک بدیهاست آماده میکنیم. ضد این امر، آمادهکردن انسان برای سختی است. از جمله این سخن رسول الله ج که میفرماید: «اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ» [صحیح بخاری: 4949] یعنی الله او را به آنچه برایش مقدر کرده است آماده میکند و انجام خوبیها یا بدیها را برایش آسان میگرداند. ابن جزی: 2/ 589.
پرسش: این سخن پیامبر ج را که فرمود: «اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ» بر اساس آیه توضیح دهید.
فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ ٥ وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٦ فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ ٧
یکی از علمای سلف گفته است: یکی از پاداشهای نیکی، کار نیک دیگری است که پس از آن انجام میشود، و یکی از جزاهای بدی: عمل بدی است که پس از آن انجام میشود. ابن کثیر: 4/ 520.
پرسش: بند قبلی را بر اساس آیات مذکور توضیح دهید.