Kuran

Evzâî der ki: “Yüce Allah’a, insanların birliğini sağlamak için atılan adımdan daha sevimli hiçbir adım yoktur. Kim iki kişinin arasını ıslah ederse Yüce Allah onun cehennemden beraatini yazar.” (Kurtubî, 7/129.)
Soru: İki husumet sahibinin arasını ıslah etmenin ehemmiyetini ve faziletini açıkla.

Çekişme, husumet ve kızma sonu olmayan şerleri ve ayrılıkları gerektirir. Bundan dolayı Şâri‘ (Allah ve Rasûlü) kanlarda, mallarda ve ırzlarda, hatta dinlerde insanların arasını ıslah etmeye teşvik etmiştir. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 202.)
Soru: İnsanların arasını ıslah etmenin önemi nedir?

(و يتبع غير سبيل المؤمنين) “müminlerin yolundan başka bir yola giderse” âyetini usulcüler Müslümanların icmâlarının sıhhatine ve ona muhalefet etmenin câiz olmadığına delil getirmişlerdir. Çünkü o icmâya muhalefet eden, müminlerin yolundan başka bir yol tutmuş olur. (İbn Cüzeyy, 1/210.)
Soru: Müminler (âlimler) bir mesele üzerinde icmâ ettikleri zaman onlara muhalefet etmek câiz değildir. Bunu âyetten yola çıkarak açıkla.

Şayet biri “Nasıl olur da şeytan, Allah’ın kullarından belirli bir pay edinir?” dese, denilir ki: “Onları hak yoldan saptırıp kendisine itaate çağırmak, dalâleti ve küfrü süslü göstermek suretiyle onlardan bir pay edinir. Bütün bunlardan sonra şayet onun bu çağrısına icabet eder de kendisine süslü gösterdiği şeye tâbi olursa, işte bu onun malum olan nasibi ve taksim edilmiş hissesidir.” (Taberî, 9/212.)
Soru: Şeytanın Allah’ın kullarından nasıl belli bir pay edindiğini açıkla.

Denildi ki: “Onların boş kuruntuları hevâya tâbi olmaktır.” Yine denildi ki: “Onların boş kuruntuları cennetin, cehennemin ve dirilişin olmayacağını söylemeleridir.” Yine denildi ki: “Günahlara dalmakla beraber âhireti idrak etmeleridir.” (el-Beğavî, 1/600.)
Soru: Şeytanın âdemoğullarına vaadde bulunduğu boş kuruntular nelerdir? Bilelim ki onlardan sakınalım?

Bu da dolaylı bir şekilde O’nun yaratışına öfke duymayı, O’nun hikmetini yermeyi, elleriyle yaptıklarının Rahmân’ın yaratmasından daha güzel olduğuna inanmayı, O’nun takdirine ve yönetimine razı olmamayı gerektirir. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 204.)
Soru: Neden ilâhî yaratmayı değiştirmek şeytanın amellerinden olmuştur?

(غرورا) “aldatmacadan,” yani bâtılı süslü göstermekten, kandırmaktan, hakkı örtmekten ve hakikati olmayan şeyleri göstermekten başka bir şey değildir. Veya nefis için en hoş, en şerefli ve en lezzetli olan, insan tabiatının de en çok arzu ettiği kötü bir hakikati vardır. Çünkü “غر” ve “رغ” harfleri şerefe, güzelliğe ve müreffeh bir hayata delâlet eder. (el-Bikâî, 2/321.)
Soru: Şeytanın vaadinin aldatma olarak nitelendirilmesiyle kastedilen nedir?