Kuran
ﰔ
ﱖ
ﰔ
ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ٣ ٣
ﰕ
ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ٣ ٣ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ٤ ٤
ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ٥ ٥ ﭼ ﭽ ﭾ ٦ ٦ ﮀ ﮁ
ﮂ ﮃ ٧ ٧ ﮅ ﮆ ﮇ ٨ ٨ ﮉ ﮊ ﮋ ٩ ٩
ﰖ
ﮗ ﮘ ﮙ ٢ ٢ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ٣ ٣
ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ٤ ٤ ﮥ ﮦ ﮧ ٥ ٥
وَٱلۡعَصۡرِ ١ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَفِي خُسۡرٍ ٢ إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلۡحَقِّ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلصَّبۡرِ ٣
Şâfiî r der ki: “Eğer insanların tümü bu sûre üzerinde düşünmüş olsalardı, bu onlara yeterdi.” Bu sözün açıklanması şöyledir: (Kulluğun) mertebeleri dört basamaktır, bunları tamamlamakla kişi için tam bir kemâliyet hasıl olur. Bunların; Birincisi: Hakkı bilmek, İkincisi: Onunla amel etmek, Üçüncüsü: Bilmeyenlere bunu öğretmek, Dördüncüsü: Bunu öğrenme, amel etme ve öğretme uğruna sabretmek. Yüce Allah bu dört mertebeyi bu sûrede zikretmiştir. (İbn Kayyim, 3/365.)
Soru: Bu âyet, kişinin, nefsini ıslah etmesi için ihtiyaç duyduğu tüm maddeleri zikretmiştir. Bunu açıkla.
إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلۡحَقِّ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلصَّبۡرِ ٣
(الصألحات) “iyi ameller” kelimesindeki (ال) “elif lam” takısı, cinsi tarif etmek olup istiğrak mânasını taşır. Yani dinin emirlerinden yerine getirilmesi istenen tüm sâlih amelleri yerine getirdiler. Sâlih amelleri işlemek, beraberinde kötü amelleri terk etmeyi de getirir. (İbn Âşûr, 30/532.)
Soru: Neden (الصالحات) “iyi ameller” kelimesi (ال) “elif lam” takısı ile gelmiştir?
إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلۡحَقِّ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلصَّبۡرِ
İlk iki husus ile insanın nefsini kemâle erdirirken, son iki husus ile ise başkalarının nefsini kemâle erdirir. Dört hususun tümünü yerine getirmekle ise kişi nefsini hüsrandan korumuş ve büyük bir kazancı elde etmiş olur. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 934.)
Soru: Özellikle bu dört hususun zikredilmesindeki sebep nedir?
وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلۡحَقِّ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلصَّبۡرِ ٣
“Birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve sabrı tavsiye edenler müstesnadır:” Yani başa gelen musibet ve ilâhî takdire karşı, keza iyiliği emredip kötülükten alıkoyanlara karşı yapılan eziyetler hususunda sabrı tavsiye edenler... (İbn Kesîr, 4/551.)
Soru: Neden sabrı tavsiye etmek hakkı tavsiye etmeye atfedildi? Aralarındaki alâkayı açıkla.
ٱلَّذِي جَمَعَ مَالٗا وَعَدَّدَهُۥ ٢
Burada kastedilen, Allah’a itaat yolunda malın tutulup harcanmamasıdır. (Kurtubî, 22/471.)
Soru: Malı biriktirmek tüm yönleriyle mi kınanmıştır?
يَحۡسَبُ أَنَّ مَالَهُۥٓ أَخۡلَدَهُۥ ٣
Yani biriktirdiği bu malların, kendisini dünyada ebediyet üzere kalma mertebesine yükselteceğini zanneder. Bundan dolayı ebedîliği sever gibi malı sever. Bu buyruktan kasıt, şehevî arzulara iyice dalmanın ve geçici şeylerin peşinde koşmanın, ölmeyeceğini düşünen kimsenin ameli olduğundan kinaye de olabilir. Yine bu buyrukta, ebedîliğin, ancak âhiret yurdunda kişiyi mesut kılacak sâlih amellerle olacağına işaret vardır. (el-Bikâî, 22/245.)
Soru: Mala bağlı olmak, insanın zihninde bir takım tehlikeye yol açabilir. Bunu açıkla.
ٱلَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى ٱلۡأَفۡـِٔدَةِ ٧
Ateş tüm bedeni kapsamasına rağmen özellikle kalplerin üstüne çıkması zikredildi. Çünkü kalpler sapkın inançların bulunduğu odaktır. Veya acı kalplere eriştiğinde sahibini öldürür. Yani onlar ölmemelerine rağmen ölen kişinin hâline düşerler. (eş-Şevkânî, 5/494.)
Soru: Ateş tüm bedenlerin üstüne çıkmasına rağmen neden özellikle kalplerin üstüne çıkması zikredilmiştir?