Kuran

Bu âyette Yüce Allah, yarattıklarının Zatının kudretinin kemâline delâlet etmesi için, mahlûkatı zıddıyla yarattığını zikretmektedir. Bitkiyi taneden, taneyi bitkiden, yumurtayı tavuktan, tavuğu yumurtadan, insanı nutfeden, nutfeyi insandan, mümini kâfirden, kâfiri müminden çıkarması buna birer örnektir. (İbn Kesîr, 6/277.)
Soru: Yüce Allah’ın eşyayı zıddıyla yaratmasını haber vermesinden istifade edilecek şeyler nelerdir?

Eşler arasında sevgi ve rahmeti yaratmıştır. Bu sayede onlar birbirlerine sevgi besler ve merhamet ederler. Aralarında bir akrabalık bağı olmamasına rağmen hiçbir şey birine diğerinden daha sevimli değildir. (ان في ذلك لآيات لقو م يتفكرون) “Doğrusu bunda (yani Yüce Allah’ın azametinde ve kudretinde), iyi düşünen bir kavim için ibretler vardır.” (el-Beğavî, 3/491.)
Soru: Yüce Allah’ın eşler arasında sevgi ve rahmet yaratması lütfunun büyüklüğünü açıkla.

Yüce Allah’ın, kullarına olan inayetinin ve rahmetinin tezahürlerinden biri de benzerliğin olmaması için insanlar arasında bu çeşitliliği (dil ve renklerin farklılığını) takdir etmesidir. Aksi hâlde çelişki meydana gelir ve birçok maksat yerine gelemez. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 639.)
Soru: Düşünenler için Yüce Allah’ın, dilleri ve renkleri farklı yaratmasında O’nun rahmeti ortaya çıkar. Bu nasıl açıklanabilir?

Tüm yeryüzü ehlinin, hatta Yüce Allah’ın Âdem’i u yaratmasından kıyametin kopmasına kadarki dünya ahalisinin tamamının iki gözü, iki kaşı, bir burnu, alnı, ağzı ve iki yanağı olacaktır. Ama tüm bunlara rağmen hiçbiri diğerine benzemez. Bilakis üslup, görünüm veya söz olarak birini diğerlerinden ayıran mutlaka görünür ya da görünmez bir şey vardır. Az biraz üzerinde düşünüldüğü zaman bu farklılık ortaya çıkacaktır. Her birinin kendine has bir üslubu ve bir şekli vardır ki bununla başkasına benzemez. (İbn Kesîr, 6/279.)
Soru: İnsanların yaratılışlarındaki çeşitliliği düşündüğün zaman nasıl bir fayda elde edersin?

Dil ağızda yer alır. Arapça, Acemce, Türkçe ve Rumca gibi farklı diller onda ortaya çıkar. Beyaz, siyah ve kırmızı gibi renklerde farklı sûretlerde ortaya çıkar. Bir kimseyi görmüş olmayasın ki onunla başkası arasında illaki bir farklılık olmasın. Bütün bunlar nutfenin de anne-babanın da işi değildir. Bununla beraber mutlaka bunları yapan bir fâilin olması gerekir ki bunun da hiç kuşkusuz Yüce Allah olduğu bilinir. Bu da (kâinatı) yönetenin ve yaratıcının varlığının en açık delilidir. (Kurtubî, 16/413.)
Soru: Dillerin ve renklerin farklılığı neye delâlet etmektedir?

Burada (ابتغاء) “arama” kelimesinin Yüce Allah’ın lütfuyla birlikte zikredilmesinde (“Allah’ın lütfundan (nasibinizi) aramanız”) kulun, rızkını kendisi ve becerisiyle kazandığını düşünmemesi gerektiğine işaret vardır. Bilakis tüm bunları Rabbinin lütfundan bilmesi gerekir. (Âlûsî, 11/33.)
Soru: Yüce Allah’ın (وابتغاؤكم من فضله) “Allah’ın lütfundan (nasibinizi) aramanız” kavlinde, aramanın lütufla birlikte zikredilmesi neyi ifade eder?

Bu âyetlerden faydalanmak akıllı olma vasfına bağlanmıştır. Çünkü kibir ve inat hastalığına bulaşmamış müstakim bir akıl, bu zikredilen delilleri ve hikmetleri anlamada yeterlidir. (İbn Âşûr, 21/79.)
Soru: Neden Yüce Allah âyetlerden istifade etmeyi akıl sahiplerine has kıldı?