Kuran

Kitaplarına muhalefet etmeleri sebebiyle (engellemek için) “ehl-i kitap” ismiyle muhatap alınmışlardır. (İbn Âşûr, 6/50.)
Soru: Âyet-i kerîmede ehl-i kitaba niçin bu vasıfla hitap edilmiştir?

Dinde aşırıya gitmek; dine bağlı bir kimsenin, dinin çizmiş olduğu sınırları çiğneyen bir tavrı ortaya koymasıdır. Nitekim yahudilerden, Tevrat’a tâbi olmaları ve rasûllerini sevmeleri istenmişken, onlar haddi aşarak Îsâ ve Muhammed (Allah’ın selâmı üzerlerine olsun) gibi rasûllere buğzettiler. Hristiyanlardan da Mesîh’e (Îsâ) ittibâ etmeleri istenmişken, onlar da haddi aşarak Îsâ’nın u ilâhlığını veya Allah’ın oğlu olduğunu iddia ederek Muhammed’in ﷺ (risâletini) inkâr ettiler. (İbn Âşûr, 6/51.)
Soru: Dinde aşırıya gitmenin hakikati nedir?

Bu âyet; ikisi nehyedilen, üçüncüsü ise emir bâbından olan üç hususu kapsar: a- Allah hakkında yalan söylemek. b- İsimleri, sıfatları, fiilleri, şeriatı ve rasûlleri hakkında ilimsizce konuşmak. c- Bu hususta hakkı söylemek. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 216.)
Soru: Bu az kelimeler, derin ve geniş mânalar içermektedir, bu mânalar nelerdir?

Nebî ﷺ şöyle buyurmuştur: لا يدخل الجنة من كان في قلبه مثقال ذرة من كبر “Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremeyecektir.” Bir adam dedi ki: “Ya Rasûlallah, insan elbisesinin ve ayakkabısının güzel olmasını ister.” Bunun üzerine Rasûlallah ﷺ şöyle buyurdu: إن الله جميل يحب الجمال ، الكبر: بطر الحق وغمط الناس “Yüce Allah güzeldir ve güzeli sever. Kibir; hakkı inkâr etmek ve insanları küçük görmektir.” (Müslim, 91.)- (Âlûsî, 6/293.)
Soru: Kibrin tarifi ve cezası nedir? Allah, seni dinde fakih (ince anlayış sahibi) kılsın.

(و يزيدهم من فضله) “Ve onlara lütfundan daha fazlasını da ihsan edecektir.” Hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın duymadığı ve hiçbir beşerin kalbine (aklına) gelmeyecek güzelliklerde, katbekat vereceklerindendir. (el-Beğavî, 1/627.)
Soru: Cennetteki mükâfatın, fazlasıyla ve kat kat verilmesi nasıl olacaktır?

(ربكم) “Rabbinizden” kelimesinin, “كم: siz” muhatap zamirine bitişik bir hâlde Rablik ünvanıyla beraber gelmesi, onlara olan lütfunu açığa çıkarmak ve gönderilen delil ve nûrun onları terbiye etmek ve kemâle erdirmek üzere geldiğini bildirmek içindir. (Âlûsî, 6/295.)
Soru: (ربكم) “Rabbinizden” kelimesinde ince bir nükte ve güzel bir fayda vardır, onları zikret. Allah hayır hususunda seni fakih (ince anlayış sahibi) kılsın.

Yani kim Allah’a iman etmez, O’na bağlanmaz ve Kitabı’na sımsıkı sarılmazsa, Allah o kimseleri rahmetinden meneder, fazlından mahrum eder ve onları nefisleriyle baş başa bırakır. Bu yüzden doğru yolu bulamazlar, bilakis imanlarını terk etmelerinin cezası olarak apaçık bir dalâlet yoluna girerler. Dolayısıyla başarısızlık ve mahrumiyet içinde kalırlar. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 217.)
Soru: Yüce Allah’a iman etmeyip, O’na sımsıkı sarılmayanların cezası nedir?