قورئان

بۆیە خشوع وملكەچی وسەرشۆڕی نیسبەت دراوە بۆ لای چاو، چونكە كاریگەرییەكانی ملكەچی وخشوع لەچاوەكاندا دەردەكەوێت. شەوكانى: ٥/ ٢٧٥.
پرسیار: بۆچى ملكەچى دراوەتە پاڵ چاو؟

ئیبراهیمی تەیمی دەفەرمووێت: مەبەستی ئەم ئایەتە نوێژ وبانگ وقامەتە. سەعیدی كوڕی جوبەیر دەفەرمووێت: گوێیان لە(حی علی الصلاە) بوو، بەڵام وەڵامیان نەدەدایەوە (واتە: نەدەچوون بەدەم نوێژەوە. و). بەغەوى: ٤/ ٤٥٤.
پرسیار: ڕستەى (وقد كانوا يدعون إلى السجود)چ مانايەكى هەيە؟

واتە: بەبەخشینی مۆڵەت وسەلامەتی ولەشساغی وناز ونیعمەتی زۆر، كەمە كەمە ئەوانە بەرەو ناو ئاگری دۆزەخ دەبەین، بەجۆرێك دەیانبەین كەخۆیان هەست بەوە نەكەن كەلەدۆزەخ نزیك بوونەتەوە، تەنانەت وا گومان دەبەن كەفەزڵ وگەورەیی ئەوان دراوە بەسەر باوەڕداراندا. ئالوسى: ١٥/ ٤١.
پرسیار: نزيك كردنەوەى كافران هەنگاو بەهەنگاو ولەسەرخۆ بەرەو لاى ئاگرى دۆزەخ لەلايەن خوداوە چ نيشانەيەكى هەيە؟

سوفیانی سەوری دەفەرمووێت: ناز ونیعمەتیان بۆ كامڵ وتێر وتەواو دەكەین وسوپاسگوزارییان لەبیر دەبەینەوە. حەسەن دەفەرمووێت: زۆرن ئەوانەی كەبەهۆی ئەوەی خوا چاكەی لەگەڵدا كردوون، كەمە كەمە لەئاگری دۆزەخ نزیك بوونەتەوە (واتە: خۆیان چاكەكانی خوایان بەخراپی بەكار هێناوە، بۆنموونە خوای گەورە ترێ دەبەخشێت بەهەندێك كەس، كەچی ئەو دەیكات بەبادە وشەراب ودەیخواتەوە وبەخراپی بەكاری دەهێنێت، سەروەت وسامان دەدات بەهەندێك، كەچی لەبری چاكە كردن تاوانی پێ دەكەن. و) زۆرن ئەوانەیش كەبەهۆی پیاهەڵدانی خەڵكەوە تێكەوتوون، زۆرن ئەوانەی كەبەهۆی ئەوەی خوای گەورە تاوانەكانیانی داپۆشیوە، لەخۆیان بایی بوون. ئەبو ڕەوق دەفەرمووێت: واتە: هەر كاتێك ئەوانە تاوانێكیان بكردایە ئێمە ناز ونیعمەتێكی تازەمان پێ دەبەخشین وداوای لێخۆشبوون وتەوبەمان لەبیر دەبردنەوە.. لەفەرموودەیەكی پێغەمبەردا(ﷺ) ئەمە هاتووە..
أَنَّ رَجُلًا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ يَا رب كم أعصيك وَأَنْتَ لَا تُعَاقِبُنِي- قَالَ- فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى نَبِيِّ زَمَانِهِمْ أَنْ قُلْ لَهُ كَمْ مِنْ عُقُوبَةٍ لِي عَلَيْكَ وَأَنْتَ لَا تَشْعُرُ. إِنَّ جُمُودَ عَيْنَيْكَ وَقَسَاوَةَ قَلْبِكَ اسْتِدْرَاجٌ مِنِّي وَعُقُوبَةٌ لَوْ عَقَلْتَ . واته: بەڕاستی پیاوێكی بەنی ئیسرائیلی گوتی: خوایە! من چەندە تاوان بكەم وتۆ سزام نادەیت؟ دەفەرمووێت: خوای گەورە سرووشی بۆ پێغەمبەری ئەو سەردەمە نارد فەرمووی: بەو پیاوە بڵێ: سزای زۆرم داوی وتۆ خۆت هەستی پێ ناكەیت، بەڕاستی وشكایی چاوەكانت (یانی ئەوەی كەلەترسی خوا ناگریت وفرمێسك بەچاوەكانتدا نایەنە خوارەوە. و) ودڵ ڕەقیەكەت ئیستیدراج وسزایەكە لەلایەن منەوە ئەگەر هەست وشعورت هەبێت. قورتوبى: ٢١/ ١٨٠.
(ت: زانای پایەبەرز مامۆستا مەلا عەبدالكریمی مودەڕیس دەفەرمووێت: ئیستیدراج واتە: بەرزەوە كردن/ نەك بۆ ڕیز گرتن بۆ مل شكاندن. واتە: ئیستیدراج لەشێوەدا وەك ڕێزگرتن وایە، وەكو ئەوە وایە پلە وپایەی كەسێك بەرز بكەیتەوە، بەڵام بۆ ڕێز گرتن نە، بەڵكو بۆ ئەوەی لەو بەرزاییەوە بیخەیتە خوارەوە وملی بشكێنیت.)
پرسیار: مەبەست لەئيستيدراج چییە كەلەم ئايەتەدا باسكراوە؟

(كصاحب الحوت)واتە: وەك یارۆی لای نەهەنگەكە. و)
بۆیە بەحەزرەتی یونس گوتراوە : یارۆی لای نەهەنگەكە، چونكە نەهەنگێك ئەوی قوتدا، هەروەها بە(ذا النون)یش ناو براوە، نون وحوت هەردوو بەمانای نەهەنگ وماسیی هەرە گەورە دێن، چیرۆكی حەزرەتی یونس لەسورەتەكانی الأنبیاء والصافات باسكراوە، خوای گەورە نەهیی كردووە لەپێغەمبەری ئیسلام(ﷺ) كەوەك حەزرەتی یونس لەكاتی توڕەییدا بێقەرار بێت وئارامی نەمێنێت وبەپەلە وبەلەز كارەكانی بكات. ابن جزى: ٢/ ٤٩٤.
پرسیار: خواى گەورە نەهى لەپێغەمبەر(ﷺ) كردووە چ كارێكى حەزرەتى يونس دووبارە بكاتەوە؟

واتە: ئەگەر خوای گەورە لەبەرامبەر ئەواندا پارێزگاری لەتۆ نەكات، لەوانەیە بەهۆی ئەو ڕقەی كەلەتۆیانە بەچاوی بەد زیانت پێ بگەیەنن. ئەم ئایەتە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كەچاوبەدی ڕاستە وهەیە (لە فەرموودەیشدا پێغەمبەر(ﷺ) دەفەرمووێت: العین حق. رواه البخاری. واتە: چاوی بەد ڕاستە وهەیە. هەندێك لەزانایانیش فەرموویانە: هەر كەسێك ئەم ئایەتە بەخۆیدا بخوێنێتەوە چاوی بەد كاری لێ ناكات. خوداش زاناترە. و). ابن كثير: ٤/ ٤٠٨.
پرسیار: بەبەڵگەهێنانەوە بەم ئايەتە ئەوە ڕوون بكەرەوە كەچاوى بەد ڕاستە وبوونى هەيە؟

واتە: ئەم قورئانە یان ئەم پێغەمبەرە(ﷺ) تەنها مایەی پەند وئامۆژگاری وفەزڵ وگەورەیین بۆ هەموو جیهان بەگەورە وبچووكەوە، بەورد وزورەوە، تاكە كەسێكیش نییە كەنەزانێت هیچ شتێك لەم قورئانە پڕ مانایە ناچێت، هیچ شتێك هێندەی وشەكانی شیرین نییە، هێندە ڕێكوپێك وگەورە نییە، هێندە ناسك ومانادار نییە، هێندە پایەدار وپتەو وخۆگر نییە. جا هەر كەسەو بەو ئەندازەیەی كەخوای گەورە پێی پیشان داوە درك بەگەورەیی ومەزنیی ئەم قورئانە دەكات. بيقاعى: ٢٠/ ٣٣٦.
پرسیار: بۆچى لەخوێندنەوەى قورئان ماندوو نابين؟ (بۆچى كورد دەڵێت: زۆر گوتن قورئان خۆشە؟ و)؟