قرآن

خلاصه این‌که آنان فرمان یافتند هنگام فتح، با فعل و قول در برابر الله تعالی فروتنی کنند و به گناهان‌شان اعتراف و از آن‌ها آمرزش بخواهند و شکر نعمت فتح و پیروزی را به جای آورند ... به همین منظور رسول الله ج هنگام پیروزی، بسیار و آشکارا فروتنی می‌کرد، چنان‌که روایت شده است در روز فتح مکه که از ثنیةالعلیا وارد مكه شد، برای سپاس‌گزاری این نعمت، هنگام ورود برای پروردگارش تواضع کرد به‌گونه‌ای که حتی ریش مبارکش به قسمت جلوی پالان سواری‌اش برخورد می‌کرد، و پس از این‌که وارد شهر شد، غسل کرد و هشت رکعت نماز خواند. ابن کثیر: ۱/ ۹۴.
پرسش: هنگام پیروزی و فتح بر مسلمانان سزاوار است که چه کاری انجام دهند؟

این آیه تهدیدی است برای دنیا پرستان این امت که همانند بنی‌اسرائیل حرام و متشابه را که پست‌تر است، جایگزین حلال و پاکیزه که برتر است، نمودند. بقاعی: ۱/ ۱۴۹.
پرسش: امت اسلامی از آن‌چه که برای یهودیان حاصل شد چه فایده‌ای می‌برَد و چه چیزی برای آنان حاصل می‌شود؟

از آن‌جا که عمل آنان بزرگ‌ترین دلیل برای کم‌صبری آنان و کوچک شمردن دستورات و نعمت‌های الله از جانب آنان بود الله آنان را از جنس عمل‌شان مجازات کرد، بنابراین فرمود: ﴿وَضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلذِّلَّةُ﴾؛ که بر خواریِ ظاهر بدن‌های‌شان دلالت دارد و فرمود: ﴿وَٱلۡمَسۡكَنَةُ﴾ که بر خواریِ دل‌های‌شان گواهی می‌دهد. سعدی: ۵۳.
پرسش: چرا خواری و بینوایی، مجازاتی مناسب با گناهان بنی‌اسرائیل بود؟

﴿وَضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلذِّلَّةُ وَٱلۡمَسۡكَنَةُ﴾
معنای لزوم خواری و بینوایی یهودیان این است که نیرو و شجاعت را از دست دادند و با وجود فراوانی نعمت‌هایی که الله به آنان بخشیده بود سیمای فقر و نیاز بر آنان آشکار شد؛ زیرا وقتی از این نعمت‌ها خسته و ملول شدند گویی آن‌ها را نداشتند؛ از این رو حرص و طمع، عادت و خوی ماندگار در نسل‌های بعدی آن‌ها شد. ابن عاشور: 1/ ۵۲۸.
پرسش: حرص و طمع صفتی یهودی‌ست، آیۀ کریمه چگونه بر شهرت یهود به این صفت دلالت دارد؟

﴿ذَٰلِكَ بِمَا عَصَواْ﴾ به این‌که نافرمانی الله را مرتکب شدند و ﴿وَّكَانُواْ يَعۡتَدُونَ﴾ بر بندگان الله تعدی می‌کردند؛ زیرا گناهان باعث انجام گناهانی دیگر می‌شود. به عبارتی غفلت، گناه کوچک را به دنبال دارد سپس گناه بزرگ از آن سرچشمه می‌گیرد و در ادامه، انواع بدعت‌ها و کفر و سایر موارد را در پی دارد. از الله می‌خواهیم ما را از تمام بلایا مصون دارد. سعدی: ۵۳.

اعتیاد به گناهان باعث غرق‌شدن در آن‌ها و انتقال از کوچک‌ترین گناه به بزرگ‌ترین گناه می‌شود. ابن عاشور: ۱/ ۵۳۰.
پرسش: بنی‌اسرائیل از گناهان صغیره به کفر و قتل پیامبران رسیدند. این مطلب چه نکته‌ای در بردارد؟

یعنی آن‌چه که آنان را به کفر بر آیات الله و کشتن پیامبران واداشت، فقط نافرمانی پیشرفته و گسترده آنان و تجاوز و گذشتن آنان از حدود بود. گناه، گناه به همراه دارد. آلوسی: ۱/ ۲۷۷.
پرسش: چه چیزی یهودیان را به کفر بر آیات الله تعالی و قتل پیامبران کشاند؟