قرآن

الله تعالی در ادامۀ قصۀ احد، قصۀ بدر را به این دلیل بیان کرد که هر چند مسلمانان در روز بدر از نظر افراد و تجهیزات کاملاً ضعیف بودند و کافران در اوج قدرت و نیرومندی قرار داشتند، الله تعالی مسلمانان را بر کافران پیروز گرداند و این امر بهترین دلیل است بر این‌که ثمرۀ توکل بر الله تعالی و صبر و تقوا عبارت است از پیروزی و یاری‌شدن و توفیق. قاسمی: 2/ 402.
پرسش: ذکر غزوۀ بدر پس از مبحث غزوۀ احد چه دلالتی دارد؟

بیان فرمود که اگر صبر و تقوا داشته باشند، الله توسط فرشتگان به آنان یاری می‌رساند و در جنگ آنان را در برابر دشمنان پیروز می‌گرداند. ابن تیمیه: 2/ 135.
پرسش: توضیح دهید که صبر و تقوا چگونه سبب نزول فرشتگان برای یاری مومن می‌شود؟

یعنی: الله تعالی فقط به این هدف فرشتگان را فرستاد و شما را از این امر آگاه کرد تا بشارتی برای شما و مایۀ پاکیزگی و آرامش دل‌های‌تان باشد، وگرنه پیروزی فقط از جانب الله است که اگر بخواهد بدون شما و بدون نیاز به پیکار شما، از دشمنانش انتقام می‌گیرد؛ چنان‌که پس از فرمان‌دادن مومنان به پیکار، می‌فرماید: ﴿ذَٰلِكَۖ وَلَوۡ يَشَآءُ ٱللَّهُ لَٱنتَصَرَ مِنۡهُمۡ وَلَٰكِن لِّيَبۡلُوَاْ بَعۡضَكُم بِبَعۡضٖ﴾ [محمد: 4]؛ «و اگر الله می‌خواست از آن‌ها انتقام می‌گرفت و لیکن (می‌خواهد) بعضی از شما را با بعضی دیگر بیازماید». ابن کثیر: 1/ 380.
پرسش: آیا پروردگارمان سبحانه و تعالی نیازی به مجاهدان دارد؟ مجاهد چه فایده‌ای از پاسخ این سؤال به دست می‌آورد؟

﴿وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ﴾ یعنی: الله این وعده و مدد را قرار نداد، ﴿إِلَّا بُشۡرَىٰ لَكُمۡ﴾ جز بشارتی برایتان که به آن شاد شوید، ﴿وَلِتَطۡمَئِنَّ﴾ و تا آرامش گیرد ﴿قُلُوبُكُم بِهِۦ﴾ دل‌هایتان به آن و بر اثر فراوانی افراد دشمن و کمی افراد خودتان بی‌قرار نشوید، ﴿وَمَا ٱلنَّصۡرُ إِلَّا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ﴾ یعنی پیروزی را به فرشتگان و لشکریان ارجاع ندهید؛ بلکه پیروزی فقط از جانب الله است، پس از او یاری بخواهید و بر او توکل کنید که قدرت و حکومت، از آنِ اوست. بغوی: 1/ 415.
پرسش: تنها منشأ پیروزی چیست؟

به اسبابی که دارید تکیه نکنید؛ چون اسباب برای آرامش قلبی شماست. ارادۀ الله برای پیروزی هر یک از بندگانش که بخواهد پیروزی حقیقی است و کسی نمی‌تواند مانع آن گردد؛ زیرا او تعالی اگر بخواهد کسی را که اسباب در اختیار دارد پیروز می‌کند و این سنتِ او تعالی در مورد مخلوقاتش است، و اگر بخواهد خوارترین ضعیفان را پیروز می‌گرداند؛ تا برای بندگانش آشکار کند تمام امور به دست اوست و به سوی او بازمی‌گردد. سعدی: 146.
پرسش: رساندن این خبر به مسلمانان که پیروزی فقط از جانب الله سبحانه و تعالی است چه فایده‌ای دارد؟

آیه دلالت دارد بر این‌که اختیار الله بر اختیار بندگان چیره است و بنده- هر چند درجه و جایگاه بالایی داشته باشد- گاهی کاری را انتخاب می‌کند در حالی که خیر و مصلحت در کار دیگری است. وقتی که رسول الله ج هیچ اختیاری در کار بندگان ندارد پس دیگران به طریق اولی چنین اختیاری نخواهند داشت. این آیه، بهترین پاسخ است برای کسانی که به پیامبران یا سایر افراد صالح و دیگران متوسّل می‌شوند و بیانگر آن است که این کار، شرک در عبادت و کم‌خردی است؛ زیرا ذاتی را که اختیار تمام کارها به دست اوست رها می‌کنند و کسی را می‌خوانند که حتی به اندازۀ ذره‌ای اختیار هیچ کاری را ندارد. سعدی: 147.
پرسش: بر اساس آیه توضیح دهید چرا کار کسانی که به جای الله، به پیامبران و صالحان متوسل می‌شوند مردود است؟

با رویگردانی کامل از محبت و گرایش به دنیا، سپری میان خودتان و مخالفت با نهی الله از ربا قرار دهید؛ تا به دستیابی بر اهداف امیدوار باشید؛ زیرا مالک و فرمانروای هستی، این شایستگی را دارد که اگر پرهیزگاری کنید از مُلک خویش به شما ببخشاید و اگر کوتاهی کنید شما را محروم کند. بقاعی: 2/ 152.
پرسش: چه رابطه‌ای میان نهی از ربا و امر به تقوا وجود دارد؟