قرآن
ﰑ
ﱖ
ﭝ ﭞ ٨ ٨ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ٩ ٩
ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ١٠ ١٠ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ١١ ١١
ﰒ
ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ٤ ٤ ﮄ ﮅ
ﮆ ﮇ ٥ ٥ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ٦ ٦ ﮎ ﮏ
ﮐ ﮑ ٧ ٧ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ٨ ٨ ﮘ ﮙ
٩ ٩ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ١٠ ١٠ ﮠ ﮡ ١١ ١١
ﰓ
ﮯ ﮰ ﮱ ٤ ٤ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ٥ ٥ ﯚ ﯛ ٦ ٦
ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ٧ ٧ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ٨ ٨
إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لِرَبِّهِۦ لَكَنُودٞ ٦
یعنی: بسیار ناسپاس و تکذیبکننده است و شکر نعمت را به جای نمیآورد... منظور این است که خلقت تمام انسانها بر این امر سرشته شده است، مگر کسانی که الله به لطف و توفیق خویش آنان را حفظ کند. آلوسی: 15/ 445.
پرسش: پس از اینکه دانستی اکثر مردم شکر الله سبحانه را به جای نمیآورند چه موضعی اتخاذ میکنی؟
وَإِنَّهُۥ لِحُبِّ ٱلۡخَيۡرِ لَشَدِيدٌ ٨
یعنی: مال را بسیار دوست دارد. محبت مال باعث میشود انسان حقوق واجبی را که بر عهدهاش قرار دارد ترک کند و خواستۀ نفسش را بر حق پروردگارش ترجیح دهد؛ زیرا نگاهش فقط به همین دنیاست و از آخرت غافل است. سعدی: 933.
پرسش: محبت زیاد مال چه تاثیری بر اخلاق انسان میگذارد؟
۞أَفَلَا يَعۡلَمُ إِذَا بُعۡثِرَ مَا فِي ٱلۡقُبُورِ ٩ وَحُصِّلَ مَا فِي ٱلصُّدُورِ ١٠
الله سبحانه قبور و صدور را کنار هم قرار داد... زیرا سینۀ انسان، خوبیها و بدیهایش و قبر او نیز بدنش را پنهان میکند؛ سپس پروردگار بدن انسان را از قبرش و راز او را از سینهاش خارج میکند؛ آنگاه بدن او بر روی زمین آشکار میگردد و راز او نیز در چهرهاش نمایان میگردد. ابن قیم: 3/ 352- 353.
پرسش: چرا صدور و قبور در یک سیاق آمدند؟
أَلۡهَىٰكُمُ ٱلتَّكَاثُرُ ١
هدف این خبر، موعظه و توبیخ است. ﴿أَلۡهَىٰكُمُ﴾: شما را به خود مشغول کرد [و غافل ساخت]، ﴿ٱلتَّكَاثُرُ﴾: فخرفروشی به مال و فرزندان زیاد، و اینکه برخی میگفتند: «ما بیشتریم» و دیگران میگفتند «ما بیشتریم». پیامبر ج وقتی این آیه را میخواند میفرمود: «يَقُولُ ابْنُ آدَمَ: مَالِي مَالِي وَلَيْسَ لَكَ مِنْ مَالِكَ إِلَّا مَا أَكَلْتَ فَأَفْنَيْتَ، أَوْ لَبِسْتَ فَأَبْلَيْتَ، أَوْ تَصَدَّقْتَ فَأَمْضَيْتَ» [با الفاظی مشابه در صحیح مسلم: 2958] «انسان میگوید مال من، مال من! در حالی که مال تو تنها همان غذایی است که میخوری و لباسی که میپوشی و صدقاتی که در راه الله انفاق میکنی». ابن جزی: 2/ 605.
پرسش: منظور از خبر مذکور چیست؟ یکی از انواع افزونطلبی و فخرفروشی را بیان کنید.
أَلۡهَىٰكُمُ ٱلتَّكَاثُرُ ١
بیان نشد که چه کسی به این مورد فخر کرده است تا تمام کسانی را که افزونطلب و فخرفروش هستند شامل شود؛ از جمله کسانی که در این امور مباهات و فخرفروشی میکنند: اموال، فرزندان، یاران، لشکریان، خدمتکاران، مقام و...؛ و اخلاص برای الله تعالی مد نظرشان نیست. سعدی: 933.
پرسش: چرا شخص افزونطلب و فخرکننده بیان نشد؟
حَتَّىٰ زُرۡتُمُ ٱلۡمَقَابِرَ ٢
از قتاده روایت شده که گفت: «میگفتند: ما از بنیفلان بیشتر هستیم و ما از بنیفلان آمادهتریم، و همه روزه اینگونه در برابر یکدیگر فخرفروشی میکردند، سوگند به الله که پیوسته چینن بودند تا اینکه همگی [مُردند و] در قبرستان دفن شدند». قرطبی: 22/ 449- 450.
پرسش: سرانجامِ فخرفروشی انسانها بر یکدیگر چیست؟
ثُمَّ لَتُسۡـَٔلُنَّ يَوۡمَئِذٍ عَنِ ٱلنَّعِيمِ ٨
یعنی: در مورد شکر نعمتها از شما سوال خواهد شد. از بنده خواسته شده است که شکر نعمت الله را در قبال نعمتها به جای آورد. ابن تیمیه: 7/ 178.
پرسش: انسان چگونه از محاسبه در برابر نعمتها نجات مییابد؟