قرآن

این شامل تمامی مصیبت‌ها می‌شود... هر آن‌چه به بندگان می‌رسد، بر اساس قضا و قدر الهی است... مهم این است که آیا بنده به وظیفه خود در این زمینه عمل می‌کند یا نه؟ اگر عمل کند که در دنیا و آخرت، پاداش و اجر فراوان و نیکو می‌برد، اگر ایمان و باور داشته باشد که این مصیبت‌ها از جانب الله است و به آن‌ها راضی باشد و تسلیم فرمان الله گردد، الله تعالی دلش را هدایت می‌کند و در نتیجه آرام می‌گیرد و به هنگام مصایب، آشفته و حیران نمی‌شود. سعدی: 867.
پرسش: وقتی بدانید که مصیبت‌ها از جانب الله است، چه تأثیر و نتیجه‌ای دارد؟

از ابن عباس ب در تفسیر ﴿وَمَن يُؤۡمِنۢ بِٱللَّهِ يَهۡدِ قَلۡبَهُۥۚ﴾ چنین نقل شده است: دلش را برای یقین هدایت می‌کند، بنابراین می‌داند که آن‌چه به وی رسیده است، امکان نداشت که دامنگیرش نشود، و آن‌چه به او نرسیده است، امکان نداشته است که به وی برسد. طبری: 23/ 42.
پرسش: در این آیه، منظور از هدایتِ قلبِ کسی که به الله ایمان دارد، چیست؟

از ایمان و نه سایر صفات‌شان نام برد تا نشان دهد که ایمان مقتضی توکل است و این‌که قوت و ضعف توکل، بر حسب قوت ایمان و ضعف آن است. هر اندازه ایمان بنده قوی‌تر باشد، توکلش به همان اندازه قوی می‌گردد و هر اندازه ایمانش ضعیف گردد، توکلش نیز ضعیف می‌شود. اگر توکل ضعیف باشد، قطعا دلیل بر ضعف ایمان است. ابن قیم: 3/ 159.
پرسش: چرا الله مؤمنان را با ویژگی ایمان مورد خطاب قرار داد، پس از این‌که آنان را فرمان به توکل داد؟

قاضی ابوبکر بن العربی می‌گوید: «این، دلیل و چگونگی دشمنی را روشن می‌کند؛ زیرا دشمن از لحاظ ذات خود، دشمن نیست، بلکه با کاری که انجام می‌دهد، دشمن می‌گردد، پس در صورتی که همسر و فرزند کار دشمن را انجام دهند، دشمن می‌گردند، و هیچ کاری زشت‌تر از مانع‌شدن میان بنده و اطاعت و عبادت نیست.» قرطبی: 17/ 521.
پرسش: چگونه همسر و فرزند دشمن انسان می‌گردند؟

ابن مسعود س می‌گوید: «کسی از شما نگوید: يا الله! من از فتنه، به تو پناه می‌برم؛ چون هر یک از شما دارای فتنه است؛ زیرا الله می‌فرماید: ﴿إِنَّمَآ أَمۡوَٰلُكُمۡ وَأَوۡلَٰدُكُمۡ فِتۡنَةٞۚ﴾. پس اگر خواستید به الله پناه ببرید، از لغزشگاه‌های فتنه‌ها به او پناه ببرید.» ابن قیم: 3/ 160.
پرسش: چه دعایی شایسته است که انسان درباره فتنه‌ها انجام دهد؟

الله تعالی فرمان به رعایت تقوا؛ یعنی عمل به دستورات و پرهیز از ممنوعاتش می‌دهد و آن را مشروط به توان و قدرت انسان می‌کند. پس این آیه نشان می‌دهد که اگر بنده نتواند عمل واجبی را انجام دهد، آن عمل از وی ساقط می‌گردد و اگر بر بعضی امور، توانا و بر انجام برخی، ناتوان باشد، باید آن‌چه را که می‌تواند انجام دهد و آن‌چه در توانش نیست، از عهده وی ساقط می‌شود. سعدی: 868.
پرسش: از این‌که تقوا مشروط به توان و قدرت شده است، چه نتیجه‌ای می‌توان گرفت؟

هدف، توجه بسیار و مکرر به فضیلت انفاق است؛ علاوه بر این‌که خیر است، سبب رستگاری به شمار می‌رود و به عنوان قرض از طرف بنده برای پروردگارش است و در ترغیب و تشویق به آن، همین کافی است که گویی انفاق‌کننده، مالی را به الله می‌دهد و این به معنای معامله نیک بنده با پروردگارش است. ابن عاشور: 28/ 290.
پرسش: انگیزه‌های انفاق را که در این آیه بیان شده است، نام ببرید.