قرآن
ﯤ
ﱓ
ﭜ ﭝ ٢١ ٢١ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ٢٢ ٢٢ ﭤ ﭥ
ﭦ ﭧ ٢٣ ٢٣ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ٢٤ ٢٤
ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ٢٥ ٢٥ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ٢٦ ٢٦ ﭺ ﭻ
ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ٢٧ ٢٧ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ٢٨ ٢٨
ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ٢٩ ٢٩ ﮒ
ﮓ ﮔ ﮕ ٣٠ ٣٠ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ٣١ ٣١ ﮜ
ﮝ ﮞ ﮟ ٣٢ ٣٢ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ
ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ
ﮰ ﮱ ٣٣ ٣٣ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ٣٤ ٣٤ ﯙ ﯚ
ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ٣٥ ٣٥ ﯢ ﯣ ﯤ
ﯥ ٣٦ ٣٦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ
٣٧ ٣٧ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ٣٨ ٣٨ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ
ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ٣٩ ٣٩ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ٤٠ ٤٠
ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ٤١ ٤١
كُلُّ مَنۡ عَلَيۡهَا فَانٖ ٢٦
الله تعالی با عبارت ﴿وَلَهُ ٱلۡجَوَارِ ٱلۡمُنشََٔاتُ فِي ٱلۡبَحۡرِ كَٱلۡأَعۡلَٰمِ﴾ نعمت ایجاد اسباب نجات از نابودی و اسباب تلاش برای تحصیل معاش را بیان کرد؛ زیرا کشتیها سفرها را برای مردم آسان میکنند و آنان را در برابر طغیان آب دریا نجات میدهند. تشبیه کشتیها به کوهها نیز برای بیان بزرگی این نعمت است. الله تعالی پس از بیان این مطالب، به مردم اندرز داد که این اسباب نمیتواند میان آنان و قدرت الله تعالی بر نابودیشان فاصله بیندازد. روش قرآن این است که در فرصت مناسب به موعظه و تذکر میپردازد. ابن عاشور: 27/ 252.
پرسش: چه ارتباطی میان این آیه و آیات قبلی وجود دارد؟
كُلَّ يَوۡمٍ هُوَ فِي شَأۡنٖ ٢٩
ابودرداء از پیامبر ج روایت کرده که فرمود: «مِنْ شَأْنِهِ أَنْ يَغْفِرَ ذَنْبًا وَيُفَرِّجَ كَرْبًا، وَيَرْفَعَ أَقَوَامًا وَيَضَعَ آخَرِينَ» [حسن؛ با الفاظی مشابه در ابن ماجه: 202] «از جمله کارهای الله این است که گناه را میآمرزد، اندوه را برطرف میکند، گروهی را بالا میبرد و گروهی دیگر را پایین میآورد». اسناد این حدیث حسن است. قرطبی: 20/ 134.
پرسش: منظور از عبارت ﴿كُلَّ يَوۡمٍ هُوَ فِي شَأۡنٖ﴾ چیست؟
سَنَفۡرُغُ لَكُمۡ أَيُّهَ ٱلثَّقَلَانِ ٣١
فارغ شدن از کار منظور نیست؛ زیرا هیچ کاری الله تعالی را از کاری دیگر بازنمیدارد؛ بلکه مخلوقات مورد این تهدید قرار گرفتهاند که محاسبه خواهند شد. بغوی: 4/ 492.
پرسش: منظور از عبارت ﴿سَنَفۡرُغُ لَكُمۡ أَيُّهَ ٱلثَّقَلَانِ﴾ چیست؟
سَنَفۡرُغُ لَكُمۡ أَيُّهَ ٱلثَّقَلَانِ ٣١
جن و انس به سبب برتری بر سایر حیوانات زمین، ثقلین نامیده شدند. بنابر قولی: به این دلیل ثقلین نامیده شدند که در حال زندگی و مرگ، بار سنگینی بر زمین هستند؛ چنانکه میفرماید: ﴿وَأَخۡرَجَتِ ٱلۡأَرۡضُ أَثۡقَالَهَا﴾ [الزلزلة: 2]. جعفر صادق میگوید: به این سبب ثقلین نامیده شدند که بار سنگینی از گناهان به دوش دارند. شوکانی: 5/ 137.
پرسش: چرا جن و انس ثقلین نامیده شدند؟
يُرۡسَلُ عَلَيۡكُمَا شُوَاظٞ مِّن نَّارٖ وَنُحَاسٞ فَلَا تَنتَصِرَانِ ٣٥ فَبِأَيِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ٣٦
یعنی: شعلهای بدون دود از آتش و دود بر شما میفرستند. یعنی: ای گروه جن و انس، این دو امر ترسناک را بر شما میفرستند و با آنها شما را احاطه میکنند، آنگاه نه خودتان میتوانید از خود دفاع کنید و نه کسی غیر از الله میتواند به شما یاری رساند. چون تهدید الله بر بندگانش، نعمت به شمار میرود و شلاقی است که آنان را به بالاترین مراحل و بهترین موهبتها سوق میدهد؛ بر آنان منت نهاد و فرمود: ﴿فَبِأَيِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ﴾. سعدی: 831.
پرسش: چرا بیان آتش جهنم نعمتی برای مومنان به شمار میرود؟
فَإِذَا ٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ فَكَانَتۡ وَرۡدَةٗ كَٱلدِّهَانِ ٣٧
دِهان جمع دُهن به معنای روغن و شبیه آن است؛ شباهت آسمان در روز قیامت به روغن آن است که بر اثر هول و هراس زیاد ذوب میشود. بنابر قولی: به سبب درخشندگیاش به روغن تشبیه شد. بنابر قولی: منظور از دِهان، پوست قرمز است. ابن جزی: 2/ 395
پرسش: چرا آسمان به روغن تشبیه شد؟
فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يُسۡـَٔلُ عَن ذَنۢبِهِۦٓ إِنسٞ وَلَا جَآنّٞ ٣٩
میان این آیه و آیۀ ﴿فَوَرَبِّكَ لَنَسَۡٔلَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ﴾ [الحجر: 92] میتوان چنین جمع کرد که این دو امر در دو توقفگاه متفاوت انجام میشود. بنابر قولی: برای پرسیدن از گناهانشان از آنان سوال نمیشود؛ زیرا الله تعالی اعمال بندگان را برشمرده و محافظت کرده است، بلکه از روی توبیخ و سرزنش مورد سوال قرار میگیرند. شوکانی: 5/ 138.
پرسش: چگونه میتوان این آیه و آیۀ ﴿فَوَرَبِّكَ لَنَسَۡٔلَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ﴾ را با هم جمع کرد؟