قرآن

با بیان امثال و قصص گذشتگان، قبح و حُسن اعمال مشخص می‌شود؛ بنابراین الله سبحانه به رسولش ج می‌فرماید: ﴿وَٱذۡكُرۡ أَخَا عَادٍ﴾. آلوسی: 25/ 251.
پرسش: یادآوری قصۀ عاد چه فایده‌ای دارد؟

به بیان واژۀ ﴿تَجۡهَلُونَ﴾ بسنده نشد بلکه ﴿قَوۡمٗا﴾ نیز اضافه گشت که دلالت کند بر نهادینه‌شدن جهالت در آنان تا این‌که یکی از عناصر ملیت‌شان شد، و به این هدف که دلالت کند بر این‌که تمام قبیله جاهل بودند؛ چنان‌که لوط ÷ به قومش گفت: ﴿أَلَيۡسَ مِنكُمۡ رَجُلٞ رَّشِيدٞ﴾ [هود: 78]. ابن عاشور: 26/ 48.
پرسش: واژۀ ﴿قَوۡمٗا﴾ در آیه چه دلالتی دارد؟

مسلم این حدیث را از عایشه ل روایت کرده که گفت: هر گاه باد سختی می‌وزید، رسول الله ج این دعا را می‌خواند: «اللَّهُمَّ إِنِّیْ أَسْأَلُكَ خَیْرَهَا وَخَیْرَ مَا فِیْهَا، وَخَیْرَ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ، وَأَعُوْذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا وَشَرِّ مَا فِیْهَا، وَشَرِّ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ» [صحیح مسلم: 899] «يا الله! من از تو خیرِ آن و خیرِ آن‌چه در آن قرار دارد، و خیرِ آن‌چه برایش فرستاده شده است، می‌خواهم، و از شرّ آن، و شرّ آن‌چه در آن قرار دارد، و شرّ آن‌چه براى آن فرستاده شده است، به تو پناه می‌برم». هر گاه آسمان آمادۀ باریدن می‌شد، رنگ چهره‌اش تغییر می‌کرد و بارها از اتاق خارج و بدان وارد می‌شدند و وقتی که باران شروع به باریدن می‌کرد، خوشحال می‌شد. در این مورد از او سوال کردم، فرمود: «لَعَلَّهُ يَا عَائِشَةُ كَمَا قَالَ قَوْمُ عَادٍ»؛ «اطمینان ندارم و می‌ترسم از این‌که شاید مانند عذابی باشد که به قوم عاد رسید و آن‌ها گفتند: ﴿هَٰذَا عَارِضٞ مُّمۡطِرُنَا﴾ [صحیح مسلم: 899]. آلوسی: 25/ 256.
پرسش: دعای مستحب هنگام وزش باد یا نمایان‌شدن ابر چیست؟

یعنی: ای مخاطبان همان‌گونه که به شما قدرت دادیم به عاد نیز قدرت بخشیدیم؛ پس گمان نکنید که این قدرت را فقط به شما بخشیدیم و می‌تواند بخشی از عذاب الله را از شما بازدارد، بلکه دیگران قدرت بیشتری از شما داشتند، اما اموال و فرزندان و لشکریان‌شان هیچ فایده‌ای در برابر الله به آنان نرساند. سعدی: 783.
پرسش: در صورتی که الله تعالی عذاب کسانی را اراده کند، نیروی مادی‌شان هیچ سودی به آنان نمی‌رساند. این مطلب را بر اساس آیه توضیح دهید.

نکتۀ موجود در عبارت ﴿وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ سَمۡعٗا وَأَبۡصَٰرٗا وَأَفۡ‍ِٔدَةٗ﴾ این است که آنان جز عناد و دشمنی، هیچ مانعی برای درک حقیقت نداشتند. کنایه‌ای است به مشرکان قریش که خودتان را از فایده‌بردن از گوش و چشم و عقل‌تان محروم کردید چنان‌که آنان خودشان را از این فایده محروم کردند. ابن عاشور: 26/ 53.
پرسش: چه نکته‌ای در عبارت ﴿وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ سَمۡعٗا وَأَبۡصَٰرٗا وَأَفۡ‍ِٔدَةٗ﴾ وجود دارد؟

این آیه و آیات مشابه دلالت دارد بر این‌که اگر انسان آیات الله را انکار کند گوش و چشم و قلب هیچ سودی به او نمی‌رسانند؛ بنابراین عقل که معیار تکلیف است به تنهایی نمی‌تواند سبب رسیدن به ایمان مفید و معرفتِ نجات‌دهنده از عذاب الله باشد. ابن تیمیه: 5/ 550.
پرسش: هدایت به واسطۀ عقل به تنهایی حاصل نمی‌شود، بلکه بخششی از جانب الله تعالی است. این مطلب را توضیح دهید.

یعنی پس چرا معبودهای‌شان که ادعا می‌کردند به واسطۀ آنان به سوی الله نزدیکی می‌جستند تا برای‌شان شفاعت کنند- آن‌جا که گفتند: اینان شفیعان ما نزد الله هستند- به یاری‌شان نیامدند و نابودی را که بر آنان واقع شد از آنان دفع نکردند. شوکانی: 5/ 24.
پرسش: معبودهای مشرکان که آنان را واسطۀ تقرب به سوی الله قرار می‌دهند، در دنیا و آخرت ضعیف هستند. این مطلب را بر اساس آیه توضیح دهید.