قرآن

فرمود: ﴿وَأَنزَلَ ٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَ﴾ چون تورات و انجیل یکباره نازل شدند؛ اما در مورد قرآن فرمود: ﴿نَزَّلَ﴾ چون قرآن به صورت بخش‌بخش نازل شد، و تنزیل برای تکثیر است. بغوی: 1/ 320.
پرسش: چرا در مورد تورات و انجیل فعل ﴿وَأَنزَلَ﴾ و در مورد قرآن فعل ﴿نَزَّلَ﴾ آورده شد؟

از کتاب‌های پیشین؛ یعنی قرآن تزکیه‌کنندۀ آن‌هاست و مطالبی از کتاب‌های پیشین که قرآن آن‌ها را تصدیق کند مقبول است و مطالبی از آن‌ها را که قرآن رد می‌کند مردود و غیر قابل پذیرش است؛ قرآن در تمام مطالبی که رسولان بر آن اتفاق دارند مطابق کتاب‌های پیشین است و این کتاب‌ها، گواه راستی قرآن هستند؛ بنابراین اهل کتاب اگر به قرآن ایمان نیاورند نمی‌توانند کتاب‌های خودشان را تصدیق کنند؛ زیرا کفر به قرآن، ناقض ایمان آنان به کتاب‌های خودشان است. سعدی: 121.
پرسش: این آیه دلالت دارد بر این‌که قرآن حاکم بر سایر کتب آسمانی است. این مطلب را توضیح دهید.

آیات متشابه را به این سبب نازل فرمود؛ تا فضیلت علما آشکار شود و بر تدبر در قرآن کریم و تحصیل علومی که در استنباط احکام حقیقی به کار می‌روند اشتیاق بیشتری پیدا کنند؛ آن‌گاه با این کار و با به‌کارگیری استعدادها و استخراج مقاصد ناب و خالص و مفاهیم مناسب، به مدارج عالی دست یابند. آلوسی: 3/ 83.
پرسش: نزول آیات متشابه در قرآن کریم، چه حکمتی دارد؟

﴿زَيۡغٞ﴾ یعنی گمراهی و خروج از حق به سوی باطل. ﴿فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَٰبَهَ مِنۡهُ﴾ یعنی از قرآن فقط متشابه آن را می‌گیرند، چون می‌توانند آن را بر اساس مقاصد فاسدشان تحریف کنند و بر معنایی که می‌خواهند بازگردانند، اما در لفظ محکم هیچ بهره‌ای برای این کار ندارند؛ زیرا محکم بازدارندۀ آنان از این کار و حجتی علیه آنان است؛ از این‌رو الله تعالی فرمود: ﴿ٱبۡتِغَآءَ ٱلۡفِتۡنَةِ﴾ یعنی برای گمراه‌ساختن پیروان‌شان؛ در مورد بدعت خویش، آنان را به این گمان می‌اندازند که به قرآن استدلال می‌کنند، در حالی که حجتی علیه آنان است نه به نفع‌شان. ابن کثیر: 1/ 336.
پرسش: بدعتگذاران چه موضعی در برابر آیات متشابه دارند؟

الله سبحانه و تعالی بیان فرمود که فقط افراد کج‌مزاج با حرف متشابه گمراه می‌شوند؛ همان کسانی که گام‌های‌شان را در دین استوار نکرده‌اند، و معارف خویش را در علم روشن نگردانیده‌اند. بقاعی: 2/ 22.
پرسش: چه کسی در متشابه گمراه می‌شود؟

راسخان در علم به سبب ذهن و دیدگاه نیک‌شان ستوده شدند؛ زیرا خردهای‌شان را از هر آن‌چه که سبب تمایل به سوی خواهشات باطل و کدرکنندۀ عقل می‌شود خالی کرده‌اند، و آن را برای هدایت‌یافتن به سوی نشانه‌های حقیقت، و صعود بر پله‌های راستی آماده کرده‌اند. آلوسی: 3/ 83.
پرسش: ﴿وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ﴾ چه دلالتی دارد؟

یکی از انواع رحمت الله تعالی تمام مردم، نیک و بد و خوشبخت و بدبخت، را در برمی‌گیرد، یکی دیگر از انواع رحمت او تعالی، یعنی رحمت ایمان، مخصوص مومنان است؛ یکی دیگر از انواع رحمت او تعالی، یعنی رحمت طاعت الله تعالی، مخصوص پرهیزگاران است، رحمت ولایت او تعالی مخصوص اولیاست، و رحمت نبوت نیز به پیامبران رسیده است. راسخان در علم نیز می‌گویند: ﴿وَهَبۡ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحۡمَةً﴾. ابن تیمیه: 2/ 34.
پرسش: انواعی از رحمت الله به مردم را بیان کنید؟