قرآن

اگر حال مجرمان در آخرت را ببینی، قطعاً امر هولناکی را دیده‌ای. عبارت ﴿نَاكِسُواْ رُءُوسِهِمۡ﴾ بیانگر خواری و اندوه و پشیمانی است. تقدیر عبارت ﴿رَبَّنَآ أَبۡصَرۡنَا وَسَمِعۡنَا﴾ چنین است: پروردگارا حقایق را دانستیم. ابن جزی: 2/ 178.
پرسش: چرا ستمکاران در روز قیامت سرهای‌شان را پایین افکنده‌اند؟

برای تعظیم آیات الله و به سبب ترس از قهر و عذابش، بر روی صورت برای الله تعالی سجده می‌کنند. قرطبی: 17/ 27.
پرسش: مومن وقتی که با آیات الله پند داده شود سزاوار است که چه حالی پیدا کند؟

﴿تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمۡ عَنِ ٱلۡمَضَاجِعِ﴾ یعنی: بلند می‌شود. معنای آیه چنین است: شب بسترشان را برای ادای نمازهای زیاد نفلی ترک می‌کنند. هر کس نماز عشا و صبح را همراه جماعت ادا کرده باشد بخشی از این کار را انجام داده است. ابن جزی: 2/ 179.
پرسش: چه چیزی باعث می‌شود بعضی مومنان بستر خواب‌شان را ترک کنند؟

﴿وَطَمَعٗا﴾ یعنی در پی خشنودی الله که موجب ثوابش است. بیان طمع به جای رجاء، اشاره دارد به این‌که چون شناخت زیادی از نواقص خویش دارند، اعمال‌شان را امر مهمی به شمار نمی‌آورند، بلکه فضل الله را بدون سبب می‌جویند و وقتی که به رحمت الله بدون سبب امید داشته باشند در صورت وجود سبب، امیدوارتر هستند؛ بنابراین از رحمت الله نومید نمی‌شوند. بقاعی: 15/ 256.
پرسش: چرا به جای رجاء از واژۀ طمع استفاده شد؟

﴿وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ﴾ پس از این‌که بیان کرد تقرب به سوی الله را بر لذت‌های بدنی خویش ترجیح می‌دهند فرمود این تقرب را به مال که سبب لذاتی دیگر است نیز ترجیح می‌دهند. ابن عاشور: 21/ 229.
پرسش: چرا پس از موضوع نماز شب، عبارت ﴿وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ﴾ بیان شد؟

یعنی: هیچ‌کس از بزرگی نعمت‌های ماندگاری که الله تعالی در بهشت‌ها مخفی نگاه داشته و لذاتی که هیچ‌کس را از مانند آن‌ها مطلع نکرده است، باخبر نیست. از آن‌جا که اعمال‌شان را مخفی کردند الله تعالی نیز جزای متناسبی به آنان داد و پاداش آنان را مخفی نگاه داشت؛ زیرا جزا از جنس عمل است. حسن بصری می‌گوید: گروهی عمل‌شان را مخفی نگاه داشتند پس الله پاداشی را که هیچ چشمی ندیده و بر قلب هیچ انسانی خطور نکرده است برای‌شان مخفی نگاه داشت. ابن کثیر: 3/ 443.
پرسش: الله تعالی چرا بسیاری از پاداش‌های بهشتیان را مخفی نگاه داشته است؟

هر گاه به سبب رسیدن عذاب به بالاترین حد بخواهند از آن خارج شوند، به آن بازگردانده می‌شوند، بنابراین امید رهایی را از دست می‌دهند و بر اندوه‌شان افزوده می‌گردد. سعدی: 656.
پرسش: این بخش از آیه، چگونه بر سختی عذاب فاسقان دلالت دارد؟