قرآن
ﮫ
ﱍ
ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ
ﭨ ﭩ ﭪ ٢٩ ٢٩ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ
ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ٣٠ ٣٠ ﭽ ﭾ ﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ
ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ٣١ ٣١ ﮒ ﮓ ﮔ
ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ
ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ
٣٢ ٣٢ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ
ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ
ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ
ﯪ ٣٣ ٣٣ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ
ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ
ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ﰇ ﰈ ﰉ ٣٤ ٣٤
ﮬ
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ٢٩
ابتدا شب بیان شد؛ چون شگفتانگیزتر است و به طرز عجیبی، تاریکی آن روشنایی روز را میپوشاند. ابن عاشور: 21/ 185.
پرسش: چرا آیه ابتدا شب را بیان کرد؟
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ٣١
دلیل انتخاب دو صفت صبر و شکر از میان شاخههای ایمان آن است که این دو صفت تناسب بیشتری با موضوع حرکت در دریا دارند؛ زیرا کسی که در دریا حرکت میکند میان خطر و سلامتی که مظهر صبر و شکر هستند قرار دارد. ابن عاشور: 21/ 190.
پرسش: چرا هنگام بیان کشتیها در دریا، دو صفت صبر و شکر بیان شد؟
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ٣١
یعنی: صبور در برابر قضا و قدر الله و شکور در برابر نعمتهایش. معناشناسان گفتهاند: این صفت برای هر مومنی مطلوب است؛ زیرا صبر و شکر از بهترین صفات ایمان هستند. قرطبی: 16/ 493.
پرسش: چرا آیه با دو صفت بزرگ صبر و شکر پایان یافت؟
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ٣١
از دو صیغۀ مبالغه (صبار و شکور) فهمیده میشود که عظمت الله را در آسانی آنگونه که در سختی شناخته میشود نمیشناسد مگر کسی که الله او را بر این کار سرِشته و توفیق دهد و بر حفظ پیمان یاری رساند، و چنین کسانی اندک هستند. بقاعی: 15/ 206.
پرسش: خاتمهیافتن آیه با دو صفت صبر و شکر با صیغۀ مبالغه چه نکتهای در بر دارد؟
وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ ٣٢
﴿خَتَّارٖ﴾ یعنی: پیمانشکن، بسیار بیوفا؛ زیرا نعمت الله را با بیوفایی انکار میکند. ابن جزی: 2/ 176.
پرسش: چرا کافر بسیار بیوفاست؟
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ
الله تعالی مردم را به تقوای خویش امر میکند که عبارت است از اجرای اوامر و ترک مناهی او تعالی. آنان را به ترس روز قیامت متوجه میسازد؛ یعنی روز سختی که هر کسی فقط به خودش اهمیت میدهد، ﴿لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيًۡٔا﴾: یعنی: نه بر نیکیهایش میافزاید و نه از بدیهایش میکاهد، بلکه هر بندهای اعمالش را به پایان رسانیده و جزایش بر او محقق گشته است. بنابراین توجه مردم را به این روز هولناک معطوف کرد که باعث میشود بنده تقویت شود و تقوای الهی بر او آسان گردد. سعدی: 652.
پرسش: چرا الله در مواضع زیادی از قرآن صحنههای هولناک روز قیامت را بیان کرده است؟
إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ ٣٤
پیامبر ج این پنج مورد را کلیدهای غیب نامیده و آیۀ ذیل را با آنها تفسیر فرموده است: ﴿وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلۡغَيۡبِ لَا يَعۡلَمُهَآ إِلَّا هُوَ﴾ [الأنعام: 59]. در صحیح بخاری از حدیث ابن عمر روایت است که رسول الله فرمود: «مَفَاتِحُ الْغَيبِ خَمْسٌ» [صحیح بخاری: 4697] «غیب پنج کلید دارد» سپس این آیه را تلاوت کرد: ﴿إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ ...﴾. ابن عاشور: 21/ 198.
پرسش: امور پنجگانۀ مذکور در آیه به چه عنوانی نامیده شدهاند؟