قرآن

هدف از بیان ﴿كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ﴾ و ﴿أَيَّامٗا مَّعۡدُودَٰتٖ﴾ آسان‌سازی روزه بر مسلمانان است و نرمش و ملاطفتی زیبا در آن وجود دارد. ابن جزی : ۱/ ۹۵.
پرسش: الله سبحانه حکمت و رحمت را در شریعت خود جمع کرده است، این مطلب را با توجه به آیه توضیح دهید.

زیرا روزه از احکام و عواملی است که در هر زمانی برای مردم مصلحت است و محرکی است برای امت اسلامی مبنی بر این‌که سزاوار است آنان در تکمیل اعمال و شتافتن به سوی خصلت‌های نیکو از دیگران پیشی بگیرند، و این‌که روزه از امور سنگینی نیست که به شما اختصاص یافته باشد. سعدی: ۸۶.
پرسش: خبر دادن از این‌که روزه بر امت‌های پیشین نیز فرض بوده است چه فایده‌ای دارد؟

یعنی تا این‌که از گناهان پرهیز کنید؛ زیرا روزه شهوت را که مادر گناهان است از بین می‌برد یا آن را می‌شکند ... رسول الله ج به ما فرموده است: «يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ، مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ، فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ، وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ، وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ، فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ» [صحیح بخاری: 5066؛ صحیح مسلم: 1400] «ای گروه جوانان هر یک از شما که توانايی ازدواج دارد ازدواج کند؛ زيرا ازدواج بهتر از هر چیزی چشم را [از حرام] می‌پوشاند و بهتر از هر چیزی عورت را [از حرام] محافظت می‌کند، و هر کس توانایی ازدواج ندارد بايد روزه بگيرد؛ چون روزه شهوت جنسی او را کم می‌کند». آلوسی: 2/ ۵۷.
پرسش: روزه چگونه به تقوا منجر می‌شود؟

«الله تبارک و تعالی می‌فرماید: «كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلَّا الصَّوْمَ، فَإِنَّهُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ» [صحیح بخاری: 5927] «تمام اعمال آدمیزاد برای خودش است مگر روزه که برای من است و خودم مزد آن را می‌دهم». روزه به دو سبب که آن را از سایر عبادات متمایز می‌سازد به الله اختصاص داده شد- هرچند تمام عبادات برای الله است-؛ سبب اول این‌که: روزه از آن دسته از خوشی‌ها و شهوات نفسی باز می‌دارد که فقط نماز از میان سایر عبادات از آن‌ها باز می‌دارد. سبب دوم این‌که: روزه رازی است میان بنده و پروردگارش که فقط آن را برای او آشکار می‌سازد، بنابراین روزه به الله اختصاص داده شد. سایر عبادات آشکار هستند که چه بسا بنده آن‌ها را ساختگی و از روی ریا انجام دهد؛ بنابراین روزه را از سایر عبادات جدا کرد و به خودش اختصاص داد. قرطبی: ۳/ ۱۲۳.
پرسش: فضیلت عبادت روزه بر سایر عبادات را بیان کن؟

از بزرگ‌ترین اسرار گفتن تکبیر در این زمان آن است که عید زمان شادی و سرور است و نفس طبیعتاً به دنبال تجاوز از حدود است و این امر سبب جلب شر می‌شود- که گاهی این امر از روی غفلت و گاهی از روی سرکشی اتفاق می‌افتد- پس فرمان به تکبیر را صادر کرد. بقاعی: ۱/ ۳۴۵.
پرسش: چرا الله تعالی به تکبیر در شب عید رمضان فرمان داد؟

در این آیه فرمود الله تعالی نزدیک است و دعای دعا کننده را اجابت می‌کند، اما در آیه‌ای دیگر اجابت دعا را به اراده و مشیت خودش معلق کرد، آن‌جا که می‌فرماید: ﴿فَيَكۡشِفُ مَا تَدۡعُونَ إِلَيۡهِ إِن شَآءَ وَتَنسَوۡنَ مَا تُشۡرِكُونَ﴾ [الأنعام: 41]؛ «اگر او بخواهد مشکلی را که برای آن، او را خوانده‌اید، برطرف می‌سازد، و آن‌چه را شریک او قرار می‌دهید فراموش خواهید کرد». برخی گفته‌اند: معلق کردن به مشیت الهی مربوط به دعای کافران است چنان‌که ظاهر سیاق آیه این امر را می‌رساند، اما وعدۀ مطلق مربوط به دعای مومنان است؛ یعنی دعای مومنان رد نمی‌شود بلکه یا خواستۀ‌شان به آنان داده می‌شود یا بهتر از آن برای‌شان ذخیره می‌گردد یا آسیبی که برای‌شان مقدر شده است از آنان دفع می‌گردد. شنقیطی: 1/ ۷۴.
پرسش: چه تفاوتی میان دعای مومن و دعای کافر از جهت اجابت وجود دارد؟

این آیه اشاره دارد به این‌که روزه‌دار به اجابت امیدوار است، امید به اجابت در دعاهای ماه رمضان وجود دارد و دعا هنگام پایان هر روز ماه رمضان مشروع است. ابن عاشور: ۲/ ۱۷۹.
پرسش: چه حکمتی در ذکر آیۀ دعا میان آیات روزه وجود دارد؟