قرآن

عبارتِ ﴿إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيم﴾ علت وعدۀ جزا را بیان می‌کند؛ یعنی ذات حکیمی که از گناه‌شان آگاه است، سزاوار او نیست جزای آنان را که یکی از ضروریات حکمت است ترک کند. آلوسی: 8/ 389.
پرسش: به پایان‌رسانیدن آیه با دو صفت حکمت و علم برای الله تعالی، چه فایده‌ای دارد؟

این آیه دلالت دارد بر این‌که عالم باید دیدگاه مخالف خودش را بداند هر چند به آن عمل نکند، تا بطلان دیدگاه مخالف را بفهمد و بتواند آن را رد کند؛ زیرا الله تعالی دیدگاه مخالفان پیامبر ج و اصحابش را به آنان آموخت تا از بطلان آن آگاه شوند. قرطبی: 9/ 48.
پرسش: جویندۀ علم چه درس آشکاری از این آیه می‌گیرد؟

یکی از آرای سخیف آنان این بود که: برخی از چهارپایان را مشخص می‌کردند و جنین‌های‌شان را فقط برای زنان حرام قرار می‌دادند؛ یعنی می‌گفتند: ﴿مَا فِي بُطُونِ هَٰذِهِ ٱلۡأَنۡعَٰمِ خَالِصَةٞ لِّذُكُورِنَا﴾ یعنی فقط برای مردان حلال است و زنان را در این موارد با مردان شریک قرار نمی‌دادند، ﴿وَمُحَرَّمٌ عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِنَا﴾ یعنی زنان ما؛ این امر در صورتی بود که بچۀ حیوان زنده به دنیا می‌آمد، اما اگر مرده متولد می‌شد مرد و زن در آن شریک بودند و برای هر دو حلال می‌بود. سعدی: 276.
پرسش: مقایسه‌ای را که میان قوانین وضعی و شریعت اسلامی در آیه انجام شده است توضیح دهید.

در مواضع زیادی از قرآن کریم، واژۀ خسران برای عمل کسانی که در طلب خوشنودی و ثواب الله کار می‌کنند اما در خشم و کیفر او تعالی قرار می‌گیرند، به کار رفته است؛ زیرا آنان خودشان را به رنج انداختند، ولی عکس آن‌چه را که مد نظر داشتند برای‌شان حاصل شد. ابن عاشور: 8/ 113.
پرسش: خسران واقعی که در آیه بیان شده است چیست؟

به آنان فرمان داد که زکات محصولات کشاورزی را روز درو پرداخت کنند؛ زیرا زمانی است که فقرا به آن چشم دوخته‌اند و پرداختش در آن زمان، بر کشاورزان آسان است. همچنین به این سبب که اگر زکات در این روز پرداخت شود آشکار می‌گردد؛ از اين‌رو به پرداخت زکات در این روز فرمان داد تا زکات‌دهنده و کسی که زکات را نمی‌دهد مشخص شوند. سعدی: 276.
پرسش: چرا دستور داده شد که زکات محصولات کشاورزی روز دروی آن‌ها پرداخت شود؟

زهری می‌گوید: به این معناست که مال‌تان را در نافرمانی الله تعالی خرج نکنید. شبیه این تفسیر از مجاهد روایت شده و ابن ابی‌حاتم از او روایت کرده است که گفته: اگر کوه ابوقبیس طلا باشد و کسی آن را در طاعت الله خرج کند، اسرافکار به شمار نمی‌رود، اما اگر درهمی را در نافرمانی الله تعالی خرج کند اسرافکار است. آلوسی: 8/ 392.
پرسش: طبق تفسیر علمای سلف صالح، آیۀ کریمه از چه اسرافی نهی کرده است؟

یعنی در خوردن اسراف نکنید؛ چرا که به عقل و بدن زیان می‌رساند؛ چنان‌که می‌فرماید: ﴿وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ وَلَا تُسۡرِفُوٓاْۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ٣١﴾ [الأعراف: 31]؛ «و بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید، بی‌گمان الله اسراف‌کاران را دوست ندارد». در صحیح بخاری بعد از حدیث شماره 5782 معلقاً آمده است: «كُلُوا وَاشْرَبُوا وَالبَسُوا وَتَصَدَّقُوا، فِي غَيْرِ إِسْرَافٍ وَلاَ مَخِيلَةٍ»؛ «بدون اسراف و غرور، بخورید و بیاشامید و بپوشید و صدقه بدهید». ابن کثیر: 2/ 174.
پرسش: چرا از اسراف در خوردن نهی شده‌ایم؟