Kuran

Olur ki Yüce Allah bir işi kuluna zorlaştırır da aslında içinde öldürücü bir zehir olmasına rağmen zâhiri, kula saadet gibi gelebilir. Yine, zâhiri Yüce Allah’tan bir gazap gibi görünse de aslında Allah’tan kuluna bir rahmet olabilir. Bundan dolayı kulunu, hayırda gayret göstermesi, ona hırslı olması ve kaçırdığına da pişmanlık duyması ile birlikte teslim olmakla yükümlü kılmıştır. O yüzden sakın (Allah’ın) takdirine itiraz etme! Aynı şekilde âyet-i kerîmede Yüce Allah’ın Müslümanı korumak için zararı kâfirden de uzaklaştıracağına dair bir mâna söz konusudur. (el-Bikâî, 18/329)
Soru: Yüce Allah’ın takdir ettiği kader, hikmet ve rahmetiyle bağlantılıdır. Âyet-i kerîmeden yola çıkarak bunu izah et.

Taassubun câhiliyeye izafe edilmesi onu kötülemek ve çirkin bir şey olduğunu ortaya koymak içindir. Zira bu, câhiliye döneminin özelliğidir. Böyle bir intisap da Kur’ân’ın ıstılahında kınanmış bir konumdadır. Şu buyruğunda olduğu gibi: “Allah’a karşı câhiliye zannı gibi gerçek dışı zanda bulunuyorlar.” (Âl-i İmrân, 3/154) Yine şu buyruğunda olduğu gibi: “Onlar hâlâ câhiliye hükmünü mü arıyorlar?” (Mâide, 5/50) (İbn Âşûr, 26/194)
Soru: Taassubun câhiliyeye izafe edilmesindeki fayda nedir?

Bu sükûnetin semeresi, alınan haberleri tasdik ederek ve yakînen iman ederek huzur bulmak ve gelen emirlere teslim olup boyun bükmektir. Böylece bu sükûnet ne habere aykırı bir şüphe bırakır ne de emre aykırı bir irade. Kalbe gelen kötü düşünce ve karşı savlar kulun kendisiyle imtihan olduğu şeytanî vesveselerin gelip geçmesinden ibaret olur. Kulun bu düşüncelerle imtihan olması ise imanının güçlenmesi ve bu düşünceleri defedip meyletmemekle Allah katındaki derecesinin artması içindir. Yoksa mümin kimse, bu vesveselerin, Allah katındaki derecesinin azalmasından kaynaklandığını sanmasın. (İbn Kayyim, 2/459)
Soru: Müminlerin kalplerine sükûnetin indirilmesindeki semere/fayda nedir?

Câhiliye taassubu, kendisine yakışacak söz ve amelleri gerektirince Yüce Allah veli dostlarının kalbine, câhiliye taassubuna mukabil sükûneti, câhiliye taassubunun gerektirdiği çirkin sözlere mukabil de müminlerin dillerine takvâ sözünü yerleştirmiştir. (İbn Kayyim, 2/458-459)
Soru: Yüce Allah’ın müminlerin kalbine sükûneti, dillerine de takvâ sözünü yerleştirmesinin sebebi nedir?

(و الزمهم كلمة التقوى) “Onların takvâ sözünü tutmalarını sağladı:” Bu söz, “lâ ilâhe illallah”tır. Takvâ ile şirkten sakınıldığı için bu kelimeye izafe edilmiştir. Bu (tevhid), takvânın tümünün başıdır. (Âlûsî, 13/271)
Soru: “Takvâ” kelimesinden kastedilen nedir ve neden her daim müminin ona bağlı kalması gerekir?

Bu buyrukta, Mescid-i Harâm’a girmelerinin kendi güç ve planlamalarıyla olmayıp Allah’ın dilemesiyle gerçekleşeceğine dair işaret vardır. (Âlûsî, 13/273)
Soru: Âyette Mescid-i Harâm’a girilmesinin Yüce Allah’ın iradesiyle kayıtlanması neye işaret etmektedir?

Kur’ân, burada olduğu gibi başka bir yerde de hem teorik ve ilmî olarak hem de iradî-amelî olarak gücün salahını zikretmiştir. Hidâyet, ilmin kemâliyetidir, dinin hak oluşu ise amelin kemâliyeti. Şu buyrukta olduğu gibi: “Güç ve basiret sahibi olan kullarımız...” (Sâd, 38/45)
Soru: Müslüman iki çeşit güce ihtiyaç duyar. Bunlar nedir?