قورئان
ﯔ
ﱏ
ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ٢٢ ٢٢
ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ
ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ
ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ
ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ٢٣ ٢٣ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ
ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ
٢٤ ٢٤ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ
ﮤ ﮥ ٢٥ ٢٥ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ
ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ٢٦ ٢٦ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ
ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ٢٧ ٢٧ ﯣ ﯤ
ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ٢٨ ٢٨ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ
ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ
ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ٢٩ ٢٩ ﰁ ﰂ ﰃ
ﰄ ٣٠ ٣٠ ﰆ ﰇ ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ ﰌ ٣١ ٣١
أَفَمَن شَرَحَ ٱللَّهُ صَدۡرَهُۥ لِلۡإِسۡلَٰمِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٖ مِّن رَّبِّهِۦۚ
باسكردنی وشەی (شَرَحَ) ئاماژەیە بۆ قبووڵكردنی ئایینی ئیسلام، چونكە مرۆڤی باوەڕدار ئاداب وئاكار وڕێ وشوێنەكانی ئایینی ئیسلام بەمەبەستی ئاسایشی خۆی وخۆشحاڵی لەڕەزامەندی پەروەردگار وسوككردنی بەڵا وموسیبەت وخەم وخەفەت هەڵدەبژێرێت، چونكە لەوە دڵنیایە كەمادەم لەسەر هەقە ئەگەر توشی بەڵا وموسیبەتێكیش ببێتەوە ئەوە لەلایەن خوداوە پاداشتی پێ دەردێت، بۆیە لەدونیا ولەقیامەتدا پشتی بەسۆز ومیهرەبانی خودا ئەستوورە وگومان ودڕدۆنگی لەنێو دڵیدا جێگای نابێتەوە. ابن عاشور: ٢٣/ ٣٨٠.
پرسیار: چۆن وشەى (شَرَحَ) لەم ئايەتەدا ئاماژەيە بۆ قبووڵكردنى ئايينى ئيسلام؟
فَوَيۡلٞ لِّلۡقَٰسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ أُوْلَٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ ٢٢
مالیكی كوڕی دینار دەفەرمووێت: مرۆڤ توشی سزایەك نابێت كەلەدڵڕەقی گرانتر بێت، خوای گەورەش خەشم لەهەر گروپ وچین وتوێژێك بگرێت، بێگومان سۆز ومیهرەبانییان لەسەر هەڵدەگرێت. بەغەوى: ٤/ ١٢.
پرسیار: گەورەترين سزايەك كەدادەبارێتە سەر مرۆڤ چییە؟
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ جَٰهِدِ ٱلۡكُفَّارَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ
سەختگیری لەسەر كافرەكان ودووڕووەكان نیشانەی نەرمی وخۆشڕەفتارییە لەبەر ڕەزامەندی پەروەردگار، وەك چۆن نەرمی نواندن لەگەڵ دۆستانی خوادا نیشانەی ترسان لەخودا وتەقوایە. سەرەتا خوای گەورە فەرمانیداوە كەبەنەرمی ڕەفتاریان لەگەڵدا بكەین، بۆ ئەوەی هیچ بەهانە وبیانوویەكیان بەدەستەوە نەمێنێت، بەڵام كاتێك نەرمی گەیشتە لوتكە ئیتر خوای گەورە فەرمانی بەزبری وتوندوتیژی داوە (كورد دەڵێت: نە هێند شیرین بەقوتت بدەن، نە هێندە تاڵ بەفڕێت بدەن، ئەگەر نەرمی نواندن لەسنووری خۆی دەرچوو ئەوكاتە قوت دەدرێی. و). بيقاعى: ٢٠/ ٢٠٦.
پرسیار: لەچ كاتێكدا فەرمانمان پێكراوە كەلەگەڵ كافر ودووڕووەكاندان توندوتيژ بين؟
ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحۡسَنَ ٱلۡحَدِيثِ
چاكترین قسە، (أحسن الحدیث) بوونی قورئان بەو مانایەیە كەهێژاترین هەواڵە، چونكە باشترینی ئەو شتانە لەخۆی دەگرێت كەباشترین هەواڵن، مانای سوود بەخش وگشتگیر بۆ بنەمانی ئیمان وشەرع دانان وبەڵگە هێنانەوە وئاگاداركردنە لەدونیا وئەو دروستكراوانەی كەلەناو دونیادان، سەرسوڕهێنەرەكانی دونیای ئافراندنی مرۆڤ، ژیری، هەروەها ئاگاداركردنەوە لەسەر كەون، ڕەوانبێژی لەوشەكانیدا، ماناكانیشی كەگەیشتووەتە سنووری مۆجیزات. ابن عاشور: ٢٣/ ٣٨٥.
پرسیار: بەكورتى ئەوە باس بكە كەبۆچى بەقورئان گوتراوە: (أحسن الحديث)؟
ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحۡسَنَ ٱلۡحَدِيثِ كِتَٰبٗا مُّتَشَٰبِهٗا مَّثَانِيَ
واتە: چیرۆك، شەرع، بەڵێن، هەڕەشە، سیفەتی مرۆڤە چاكەكارەكان، سیفەتی مرۆڤە بەدكردارەكان، ناوە جوانەكان وسیفەتەكانی خودا لەقورئاندا دووبارە دەبنەوە.. ئەم چەمكانە بۆ دڵەكان وەك ئاو وایە بۆ جۆگەی ئاودانی باخەكان، واتە: ئەگەر بۆ ماوەیەكی درێژ باخ ئاودێری نەكرێت ئەوا دارەكانی توشی زیان وبگرە هەر دەفەوتێن، ئەگەریش چەند جارێك ولەكاتی پێویستدا ئاو بدرێن، سەوز دەبن ومیوەی بەتام وبەسوود دەگرن، دڵیش هەمیشە ئاتاجی ئەوەیە كەمانای فەرموودەكانی خوای گەورەی لەسەر دووپاتە بێتەوە.. كەواتە: قورئانخوێنێك كەبیر لەماناكانی قورئان دەكاتەوە، دەبێت بیر لەهەموو ئەو وێستگانە بكاتەوە وبەهۆی ئەو كارەوە دەستی بەخێر بگات. سەعدى: ٧٢٣.
پرسیار: هەندێك لەمانا ومەبەستەكانى قورئان زۆر جار لەقورئاندا دووبارە دەبنەوە، بۆچى؟
تَقۡشَعِرُّ مِنۡهُ جُلُودُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُمۡ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمۡ وَقُلُوبُهُمۡ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهۡدِي بِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٍ ٢٣
ئەگەر كەسێك بپرسێت وبڵێت: بۆچی سەرەتا تەنها باسی پێست ولەدواییدا دڵ وپێستی پێكەوە باسكرد؟ وەڵامەكەی ئاوایە: سەرەتا فیعلی (تقشعر = دەلەرزێ) هاتووە، لەرزینیش تەنها بۆ پێستە، بەڵام دوای ئەوەی فیعلی (تلین = نەرم دەبێت)ی باسكرد، بۆیە هەم باسی پێست كرا وهەم دڵ، چونكە نەرمبوون سیفەتێكی هەم بۆ پێست باس دەكرێت وهەم بۆ دڵ... واتە: لەسەرەتادا لەترسا دەلەرزێت، پاشان بەهۆی ئومێدواری نەرم دەبێت. ابن جزى: ٢/ ٢٦٨.
پرسیار: بۆچى سەرەتا تەنها باسى پێست كرا، دواتر باسى دڵيش كرا؟
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱمۡرَأَتَ فِرۡعَوۡنَ إِذۡ قَالَتۡ رَبِّ ٱبۡنِ لِي عِندَكَ بَيۡتٗا فِي ٱلۡجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِن فِرۡعَوۡنَ وَعَمَلِهِۦ وَنَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ١١
ئەم پەند ونەزیلەیە ئەوە دەردەخات كەپەیوەندی باوەڕدار لەگەڵ كافردا زیانی بۆ باوەڕدار نییە، ئەگەر لەكوفر وكار وكردەوە لێك جیابن، كەواتە: لەقیامەتدا تاوانی خەڵكی تر زیانی بۆ باوەڕداران نابێت، هەرچەندە لەدونیادا بەهۆی تاوانی ئەوانەی كەلەسنوور دەرچوون وخوای گەورە سزای باراند بەسەر خاك ونیشتمانیاندا زیان بەهەندێك لەباوەڕدارانیش گەیشت (و تەڕ ووشك پێكەوە سوتا. و) چونكە ئەو جۆرە سزایانە (زۆر جار. و) هەمووان دەگرێتەوە، كەواتە: پەیوەندی نێوان خاتوو ئاسیە وفیرعەون، هیچ زیانێكی بۆ خاتوو ئاسیە نابێت، هەرچەندە فیرعەون كافرترین مرۆڤە!. ابن القيم: ٣/ ١٧٠.
پرسیار: ئەگەر كەسێكى باوەڕدار ناچار بێت پەيوەندى لەگەڵ كافرێكدا هەبێت (بۆنموونە: پێكەوە لەيەك دام ودەزگا دەوام بكەن. و) دەبێت كابراى باوەڕدار چى بكات؟
أَفَمَن يَتَّقِي بِوَجۡهِهِۦ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ
سزای گەورەی بەرەو لا دێت، ئەو كاتە بەدەموچاوی -كە ناسكترین وباشترین ولاوازترین ئەندامە- لەبەرامبەر سزادا بەرگری لەخۆی دەكات، چونكە دەستەكانی ولاقەكانی بەستراونەتەوە. سەعدى: ٧٢٣.
پرسیار: بۆچى ئەهلى دۆزەخ بەدەموچاوەكانيان بەرگرى لەخۆيان دەكەن؟
وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٢٧
لە نێو سوود وگەورەییەكانی قورئاندا بەتایبەتی باسی نموونەكان كرا، بۆ ئەوەی ژیری وئاوەزی خەڵكی بەرەو لای بیركردنەوە لەیەكێك لەتایبەتمەندییەكانی قورئان ڕابكێشێت كەبریتییە لەڕەوانبێژی، چونكە ئەوان لەنموونە هێنانەوەدا كێبەركێیان دەكرد. ابن عاشور: ٢٣/ ٣٩٧.
پرسیار: بۆچى لەم ئايەتەدا تەنها باسى (نموونەكان) كراوە؟