قرآن

انتخاب واژۀ (شرح) برای دلالت بر پذیرش اسلام است؛ زیرا انسان مسلمان، تعالیم و اخلاق و آداب اسلام را برای آسایش خودش و خوشحالی از خشنودی پروردگارش و سبک‌کردن مصیبت و غم و اندوه‌ها کسب می‌کند؛ زیرا یقین دارد به این‌که بر حق قرار دارد، در برابر آسیبی که به او می‌رسد پاداش می‌گیرد، به رحمت پروردگارش در دنیا و آخرت امیدوار است و شک و تردید در دلش راه نمی‌یابد. ابن عاشور: 23/ 380.
پرسش: نحوۀ دلالت واژۀ (شرح) بر پذیرش اسلام را بیان کنید.

مالک بن دینار می‌گوید: «بنده به عذابی بزرگ‌تر از سنگدلی گرفتار نمی‌شود و الله عز وجل بر هر قومی که خشم بگیرد قطعاً رحمت را از آنان برمی‌دارد». بغوی: 4/ 12.
پرسش: بزرگ‌ترین کیفری که بر بنده نازل می‌شود چیست؟

احسن الحدیث بودن قرآن به این معناست که برترین خبر است؛ زیرا مشتمل بر بهترین اموری است که یک خبر می‌تواند داشته باشد؛ شامل معانی نافع و جامع برای اصول ایمان، تشریع، استدلال، آگاه‌کردن از جهان‌ها و مخلوقاتش، شگفتی‌های آفرینش انسان، عقل، آشکارساختن آداب، فراخواندن خردها به دقت و استدلال درست، و فصاحت الفاظ و بلاغت معانی‌اش که به حد اعجاز رسیده است. ابن عاشور: 23/ 385.
پرسش: وجه تسمیۀ قرآن به احسن الحدیث را به صورت مختصر بیان کنید.

یعنی: قصص و احکام، وعده و وعید، صفات نیکوکاران و صفات بدکاران، و اسما و صفات الله در قرآن تکرار می‌شود... این مفاهیم برای دل‌ها، به منزلۀ آب برای آبیاری درختان است، یعنی اگر زمانی طولانی از آبیاری درخت بگذرد معیوب و بلکه گاهی تلف می‌شود و اگر به تکرار آبیاری شود سرسبز می‌شود و میوه‌های مفیدی ثمر می‌دهد؛ دل نیز همیشه نیاز دارد که معانی کلام الله تعالی بر آن تکرار شود... بنابراین قاری قرآن که در معانی‌اش تدبر می‌کند باید در تمام این مواضع به تدبر بنشیند و به سبب این کار، به خیر و منفعتی فراوان و بزرگ دست می‌یابد. سعدی: 723.
پرسش: برخی معانی در مواضع زیادی از قرآن تکرار شده‌اند، این تکرار چه حکمتی دارد؟

اگر سوال شود چرا ابتدا فقط پوست‌ها و در ادامه، قلب‌ها و پوست‌ها با هم بیان شد؟ پاسخ این است که: ابتدا فعل (﴿تَقۡشَعِرُّ﴾؛ می‌لرزد) آمد و لرزیدن فقط صفت پوست است، اما وقتی در ادامه که فعل (﴿تَلِينُ﴾؛ نرم می‌شود) آمد هم پوست‌ها و هم قلب‌ها بیان شد؛ زیرا نرمی صفتی است که پوست و قلب به آن متصف می‌شوند... یعنی ابتدا از ترس می‌لرزد سپس با امیدواری نرم می‌شود. ابن جزی: 2/ 268.
پرسش: چرا ابتدا پوست‌ها به تنهایی ذکر شد سپس پوست‌ها و قلب‌ها با هم ذکر شدند؟

عذاب بزرگ به سوی او می‌آید، آن‌گاه با صورتش که بهترین و ضعیف‌ترین عضو در برابر تاثیر عذاب است سختی عذاب را از خود دور می‌سازد؛ زیرا دست‌ها و پاهایش بسته شده است. سعدی: 723.
پرسش: چرا جهنمیان عذاب را با صورت‌های‌شان از خود دور می‌کنند؟

از میان فواید و مزیت‌های قرآن، امثال قرآن به این دلیل به صورت خاص بیان شد که عقل مردم را به تدبر در یکی از وجوه بزرگ اعجاز قرآن یعنی بلاغت امثالش بکشاند؛ زیرا آنان در زمینۀ امثال با هم رقابت می‌کردند. ابن عاشور: 23/ 397.
پرسش: در این آیه چرا فقط امثال قرآن بیان شد؟