قورئان
ﮛ
ﱆ
ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ١٧ ١٧ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ
ﭣ ﭤ ﭥ ١٨ ١٨ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ
ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ١٩ ١٩ ﭳ ﭴ
ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ٢٠ ٢٠ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ٢١ ٢١ ﮈ
ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ
ﮒ ﮓ ٢٢ ٢٢ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ٢٣ ٢٣
ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ
٢٤ ٢٤ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ٢٥ ٢٥ ﮭ ﮮ
ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ٢٦ ٢٦ ﯗ ﯘ ﯙ
ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ٢٧ ٢٧ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ
ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ٢٨ ٢٨ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ
ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ٢٩ ٢٩ ﯶ ﯷ ﯸ
ﯹ ٣٠ ٣٠ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ ٣١ ٣١
وَلَقَدۡ جَعَلۡنَا فِي ٱلسَّمَآءِ بُرُوجٗا وَزَيَّنَّٰهَا لِلنَّٰظِرِينَ ١٦
ئەم ئایەتە وا لەخوێنەر دەكات كەلەئاسمانەكان ڕابمێنێت، لەمانای ئاسمانەكان ورد بێتەوە، بوونی ئاسمان بكاتە بەڵگە بۆ بوونی پەروەردگار وهێز ودەسەڵاتی پەروەردگار. سەعدى: ٤٣٠.
پرسیار: ئەستێرەكان وكەلووەكانى ئاسمان چۆن بيروباوەڕى مرۆڤ بەهێز دەكەن؟
وَٱلۡأَرۡضَ مَدَدۡنَٰهَا
واتە: بەجۆرێك زەویمان ڕاخستووە كەهەموو مرۆڤەكان وگیانداران دەتوانن لەهەموو شوێنێكی زەویدا بڵاوەی لێ بكەن وڕۆزی خۆیان بخۆن وتێیدا ئارام بگرن وبحەوێنەوە. سەعدى: ٤٣٠.
پرسیار: بەپێى ئەم ئايەتە ئەوە ڕوون بكەرەوە كەيەكێك لەو گومانە خراپانەى كەبە خواى گەورە دەبرێت ئەوەيە كەوا بير دەكرێتەوە لەئايندەدا خەڵك ئەوەندە زۆر ببێت كەڕزق وڕۆزى بەشى مرۆڤ نەكات وتوشى برسێتى ونەبوونى ڕزق وڕۆزى ببنەوە.
وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَقۡدِمِينَ مِنكُمۡ وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَـٔۡخِرِينَ ٢٤ وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحۡشُرُهُمۡۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٞ ٢٥
(ولقد علمنا المستقدمين منكم)واتە: هەر لەسەرەتاوە تا كۆتایی خەڵكیی هەر هەموویان بەجوانی وبەباشی دەناسین. ئەم ڕستەیە بۆ بەڵگە هێنانەوە سەبارەت بەحەشر وكۆكردنەوەی مرۆڤەكان باسكراوە، كەخوای گەورە لەبارەی حەشرەوە دەفەرمووێت: (وإن ربك هو يحشرهم إنه حكيم عليم). چونكە لەكاتێكدا زانستی خوای گەورە حاتەی هەمووانی داوە وهەمووانی گرتووەتەوە، ئیتر گەڕاندنەوە وكۆكردنەوەی ئەو خەڵكەی بەلاوە زۆر ئاسانە وهیچ گرانییەكی تێدا نییە. ابن جزى: ١/ ٤٥١.
پرسیار: خواى گەورە دواى ئايەتى (ولقد علمنا المستقدمين منكم) ئايەتى ( وإن ربك هو ) باس كرد، پەيوەندى نێوان ئەم دوو ئايەتە چییە؟
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ ٢٦ وَٱلۡجَآنَّ خَلَقۡنَٰهُ مِن قَبۡلُ مِن نَّارِ ٱلسَّمُومِ ٢٧
ئامانجی ئەم ئایەتە ئاگادار كردنەوەی مرۆڤەكانە لەفەزڵ وگەورەیی ئادەم، هەروەها ئەو خام ومادەیەی ئادەمی لێ دروست كراوە. ابن كثير: ٢/ ٥٣١.
پرسیار: بۆچى دروستكرانى ئادەم وجنۆكە پێكەوە باسكراوە؟
فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ ٢٩
بە پێی هەندێك بەڵگە سەجدە بردنی فریشتەكان (بە فەرمانی خوای گەورە) بۆ ئادەم لەگەڵ ئەوەدا دژی یەك نییە كەسەجدە بۆ غەیری خودا ڕەوا ودروست نییە، بەڵگەی یەكەم: خوای گەورە بۆیە سەجدەی بۆ غەیری خۆی حەرام وناڕەوا كردووە بۆ ئەوەی ئەو كەسەی سەجدە دەبات توشی شیرك وهاوەڵپەرستی نەبێت، فریشتەكانیش ئەو مەترسیەیان لەسەر نییە، چونكە پاك وبێ تاوانن وهەرگیز ڕێگای هاوەڵپەرستی وشیرك ناگرنەبەر. دووەم: شەریعەتی ئیسلام بەهۆی گەیشتن بەئەوپەڕی ڕاستێتی ودروستی وچاكسازی، لەهەموو شەریعەتەكانی تر پێشكەوتووە، بڕیارگەلێكی وەهای هێناوە كەلەشەریعەتەكانی پێشوودا بوونیان نەبووە، چونكە خوای گەورە وای ویستووە كەپەیڕەوانی شەریعەتی ئیسلام سەبارەت بەبڕیارەكانی شەرع بگەنە لوتكە (ئەوەتا لەسەردەمی حەزرەتی یوسفیشدا سەجدە بۆ غەیری خودا حەرام نەبووە وبراكانی حەزرەتی یوسف سەجدەی ڕێزیان بۆ حەزرەتی یوسف بردووە. و). سێیەم: سەجدە بردنی فریشتەكان بۆ ئادەم پەیوەندی بەعالەمی باڵاوە هەیە، بڕیار وشەرع لەعالەمی باڵا جیاوازە لەبڕیار وشەرعی عالەمی خوار وئەو دووانە پێكەوە قیاس ناكرێن. ابن عاشور: ١٤/ ٤٥.
پرسیار: سەجدە بردنى فريشتەكان بۆ ئادەم، دژايەتى نییە لەگەڵ ئەوەدا كەلەئايينى ئيسلامدا سەجدە بۆ غەيرى خودا حەرام وناڕەوايە، ئەم بابەتە ڕوون بكەرەوە.
فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ ٢٩
هەرچەندە ئادەم لەگڵ دروستكرابوو، بەڵام بەهۆی ئەوەوە كەخوای گەورە ڕۆحی پیرۆزی بەبەرا كرد، بوو بەخاوەن فەزڵ وگەورەیی، بۆیە خوای گەورە فەرمووی: (فإذا سويته ونفخت فيه من روحي فقعوا له ساجدين) واتە: هەرگا ڕێك وپێكم كردوو لەڕۆحی (تایبەت بەخۆم) فووم پێدا كرد، ئێوە بۆ سوژدە بردن دەمەوڕوو بن. خوای گەورە سەجدە بردنی فریشتەكانی بەوە بەستەوە كەلەڕۆحی تایبەت بەخۆی دەكات بەبەری ئادەمدا، كەواتە: گەورەیی ئادەم لەوەدایە كەلەو ڕۆحەی كراوە بەبەرا وئیبلیس لەو گەورەییە بێ بەشە. الجامع الكلام: ٤/ ١٢٥.
پرسیار: فەزڵى ئادەم بەسەر ئەوانى تردا، بەپێى ئايەتى قورئان ڕوون بكەرەوە.
فَسَجَدَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ كُلُّهُمۡ أَجۡمَعُونَ ٣٠ إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰٓ أَن يَكُونَ مَعَ ٱلسَّٰجِدِينَ ٣١
خوای گەورە دوای باسكردنی فەزڵی بابە ئادەم وئەو چاكە ومیهرەبانیانەی كەدەرهەق بەبابە ئادەم كردوویەتی، هۆشداری بەئێمەش داوە بۆ ئەوەی خۆمان لەخراپەی ئیبلیس بپارێزین. سەعدى: ٤٣١.
پرسیار: بۆچى چيرۆكى دروست بوونى ئادەم وباسى ئيبليس بەدرێژى باس كراوە؟