قورئان

واتە: ئێمە بۆ ئەوان كتێبێكمان هاوردووە (على علم) كەبەزانستەوە ڕوونمان كردووەتەوە. لەسەر بنەمای زانیاری بێ سنوور، خوای گەورە لەهەموو كات وشوێنێكدا، ئەوەی لەبەرژەوەندی ئەوانە، ئەوەی لەبەرژەوەندی ئەوان نییە، بەدوور ودرێژی ڕوونی كردووەتەوە، جا ئەم ڕوونكردنەوە كەبەدوور ودرێژی كراوە لەلایەن كەسێكەوە ڕوون نەكراوەتەوە كەبێ ئاگا بێت وهەندێك شت بزانێت وهەندێك نەزانێت وبەو هۆیەوە بڕیاری ناهەق ونابەجێ دەربكات، بەڵكو ڕوونكردنەوەی وردی زانایەكی وایە كەزانستەكەی حاتەی هەموو شتێكی داوە وئاگای لەهەموو شتێكە وسۆز ومیهرەبانی ئەو هەمووانی گرتووەتەوە. سەعدى: ٢٩١.
پرسیار: چ وەڵامێكت هەيە بۆ ئەوانەى كەدەڵێن: شەريعەتى ئيسلام بۆ ئەمڕۆ دەست نادات ودەبێت گۆڕانكارى تێدا بكرێت؟

جگە لەچەند شوێن وكاتێكدا نەبێت، ئیتر شەریعەت بەڕاشكاوانەوە فەرموویەتی كەكاری چاكە وخێر بەپەنهانی بكرێت باشترە وخێری زیاترە لەوەی كەبەئاشكرا بكرێت.. حەسەنی كوڕی ئەبو حەسەن دەفەرمووێت: ئێمە خەڵكی وامان بینیوە كەهەر كارێكی چاكەیان لەدەست هاتبێت كردوویانە وكەسیش ئاگای لەكارە چاكەكانیان نەبووە، باوەڕداران بەجۆرێك لەخوا دەپاڕانەوە كەس ئاگای لێیان نەبوو كەداوای چی لەخوا دەكەن وچی دەڵێن، بەڵكو لاڵانەوە وكڕوزانەوەیان نهێنی وگفتوگۆیەكی شاراوە بوو لەنێوان خۆیان وپەروەردگارا. قورتوبى: ٩/ ٢٤٤و ٢٤٥.
پرسیار: خواپەرستى بەئاشكرا باشترە يان بەپەنهانى؟

خوای گەورە دەفەرمووێت: ئەی خەڵكینە! تەنها هاوار لەخودا بكەن ودەستی نزا وپاڕانەوەتان تەنها بۆ لای ئەو بەرز بكەنەوە، نەك بۆ لای بەناو خوداكانی تر وبتەكانتان (تضرعًا) بەملكەچیەوە و (وخفية) بەنهێنیەوە، نەك بەئاشكرا وبەمەبەستی ڕیا وبەرچاویی خەڵك ولەحاڵێكدا كەدڵتان لەسەر یەكتایی خودا دانەمەزراوە ودڵنیا نین، وەك ئەو دووڕووانە وئەو كەسانەی كەبەخەیاڵی خاوی خۆیان خەریكی خاپاندنی خودا وپێغەمبەری خودان(ﷺ). تەبەرى: ١٢/ ٤٨٥.
پرسیار: مرۆڤى باوەڕدار لەكاتى پاڕانەوەدا دەبێت چۆن بێت؟

هەر كەسێك سەیری كاروباری دونیا بكات بۆی ڕوون دەبێتەوە كەهۆكاری هەموو چاكسازییەكانی سەرزەوی یەكخواپەرستی وخواپەرستی وگوێڕایەڵی لەپێغەمبەری خودایە(ﷺ)، هۆكاری هەموو خراپە وشەڕ وناخۆشیەكیش كەلەدونیادا هەیە، هەروەها هۆكاری هەموو بەڵا وموسیبەت ونەهاتی وگرانی وزاڵبوونی دوژمن وهەموو شتە ناخۆشەكانی تر دژایەتیە لەگەڵ پێغەمبەری خودا وبەرنامەی پێغەمبەر(ﷺ) وبانگەشە كردن بۆ لای غەیری خودا. الجامع الكلام: ٣/ ١٧٠.
پرسیار: هۆكارى هەموو چاكەكان وهۆكارى هەموو خراپەكان لەسەرزەويدا چییە؟

بزانن كەترس سێ پلەی هەیە، یەكەم: ترسێكی لاواز كەدێتە ناو دڵ، بەڵام كاریگەرییەكی ئەوتۆی لەدەروون وناخ وجەستەی مرۆڤ نییە وجێی بایەخ نییە. پلەی دووەم: ترسێكی بەهێزە، بەندە لەخەوی بێ ئاگایی بەخەبەر دەهێنێت، وای لێ دەكات كەلەسەر ڕێگای ڕاست ڕاوەستاو بێت. سێیەم: ترسێكی وایە كەمرۆڤ بەرەو نائومێدبوون دەبات، جا ئەم جۆرە ترسە ناڕەوایە ودروست نییە، باشترین شتیش ئەوانەن كەمامناوەندن، خەڵكیش لەمەڕ ترس سێ مەقامیان هەیە، ترسی خەڵكی بەگشتی كەلەتاوانەكانە، ترسی ئەوانەی كەتایبەتن كەترسە لەسەرەنجام وعاقیبەت، ترسی ئەوانەش كەلەناو تایبەتەكاندا تایبەتن، ترسی ئەمانە لەڕابردوویە، لەو كارانەی كەكردوویانە، چونكە عاقیبەتی مرۆڤ بەستراوە بەپێشینەی مرۆڤەوە، چۆن ژیا بێت لەمەولاش وا دەژیت. ابن جزى: ١/ ٣٦٠.
پرسیار: مەبەست لەو ترسە چییە كەبە هۆيەوە خواپەرەسەتى بكرێت؟

هیواداریش سێ پلەی هەیە: یەكەم: ئومێد بەسۆز ومیهرەبانی خودا لەگەڵ بەكارهێنانی هۆكارەكاندا وەك خواپەرستی ووازهێنان لەنافەرمانی. ئەم جۆرە جۆرێكی پەسەندە. پلەی دووەم: ئومێدبوون بەخودا، بەڵام لەگەڵیدا واز لەچاكە وخواپەرستی بهێنرێت، ئەمەیان ئومێدواری پڕ لەغرورە. سێیەم: ئومێدواری وای لێبێت تا بگاتە ئەوەی بەندە لەخودا ئەمین بێت وئیتر پێی وابێت خوای گەورە بەهیچ جۆرێك سزای بەندەكانی نادا، ئەم جۆرە جۆرێكی ناپەسەند وحەرامە، خەڵكیش لەمەڕ ئومێدەوە سێ دەستەن، یەكەم: خەڵكی بەگشتی ئومێدیان بەپاداشتی خودا هەیە. دووەم: ئومێدی تایبەتەكان، ئەمانە ئومێدیان بەڕەزامەندی خودا هەیە، سێیەم: تایبەتی ناو تایبەتەكان: ئەمانە بەهۆی خۆشەویستی خودا وئەو تاسە وشەوقەی كەلەدڵیاندا هەیە ئومێدیان بەدیداری خودا بەستووە. ابن جزى: ١/ ٣٦٠.
پرسیار: مەبەست لەو ئومێدە چییە كەبە هۆيەوە خواپەرستى دەكرێت؟

نزیكیی سۆز ومیرەبانی خودای تایبەت كرد بەباوەڕدارانەوە، چونكە چاكەیەكە لەلایەن خوداوە، چاكەی خوداش تەنها بۆ ئەوانەیە كەچاكەكارن، چونكە پاداشت لەجسنی ئەو كارەیە كەمرۆڤ دەیكات (چ كارێك بكات بەپێی ئەو كارە پاداشتی پێ دەدرێتەوە. و) جا بەندەكانی چەندە چاكە بكەن خوای گەورە بەسۆز ومیهرەبانی خۆی وەڵامیان دەداتەوە وچاكەیان لەگەڵدا دەكات. الجامع الكلام: ١٥/ ٢٧.
پرسیار: بۆچى خواى گەورە نزيكيى سۆز وميهرەبانى خۆى تايبەت كردووە بەباوەڕدارانەوە؟