قرآن

﴿عَلَىٰ عِلۡمٍ﴾ [بر اساس علمِ بی‌کرانِ] الله تعالی به احوال بندگانش در هر زمان و مکانی، و آن‌چه که به صلاح آنان است و آن‌چه که به صلاح‌شان نیست. این تفصیل، تفصیل کسی نیست که از امور آگاهی نداشته باشد و برخی احوال را نداند و از این رو حکمی ناحق صادر کند، بلکه تفصیل ذاتی است که عملش به همه‌چیز احاطه دارد و رحمتش همه‌چیز را فرا گرفته است. سعدی: 291.
پرسش: کسی که ادعا می‌کند شریعت اسلامی مناسب این زمان نیست چه پاسخی دریافت می‌کند؟

شریعت جز در مواردی که استثنا کرده است تصریح دارد بر این‌که انجام کارهای نیک به صورت پنهانی ثواب بیشتری دارد از این‌که به صورت آشکارا انجام شوند... حسن بن ابی‌الحسن می‌گوید: «ﻣﺎ ﻣﺮدﻣﺎﻧﯽ را دﯾﺪه‌اﯾﻢ ﮐﻪ هر ﮐﺎری را ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ اﻧﺠﺎم داده‌اﻧﺪ و هرﮔﺰ ﮐﺴﯽ از ﮐﺎرﺷﺎن آﮔﺎه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﭼﻨﺎن دﻋﺎ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ ﮐﻪ هیچ آوازی از آﻧﺎن ﺷﻨﯿﺪه ﻧﻤﯽﺷﺪ و دﻋﺎهای‌شان ﻧﺠﻮاﯾﯽ ﺑﯿﻦ آﻧﺎن و ﭘﺮوردﮔﺎرﺷﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ». قرطبی: 9/ 244- 245.
پرسش: عبادت پنهانی بهتر است یا آشکار؟

الله تعالی می‌فرماید: ای مردم پروردگارتان را به تنهایی بخوانید و فقط به سوی او دست به دعا بردارید، بدون روی‌آوردن به معبودانی که به جای الله می‌خوانید، ﴿تَضَرُّعٗا﴾ با خواری و فروتنی برای طاعت او تعالی ﴿وَخُفۡيَةً﴾ ... نه آشکارا و ریاکارانه و در حالی که دل‌های‌تان به یگانگی و ربوبیت الله مطمئن نیست؛ مانند منافقان و کسانی که [به گمان خودشان] الله و رسولش را می‌فریبند. طبری: 12/ 485.
پرسش: مومن در حال دعا باید چه صفاتی داشته باشد؟

هر کس در احوال جهان بنگرد درمی‌یابد که سبب هر صلاحی در روی زمین، توحید و عبادت الله و فرمانبرداری از رسولش است و سبب هر شری در جهان و هر مصیبت و قحطی و تسلط دشمن و سایر موارد، مخالفت با رسول و دعوت به سوی غیر الله است. ابن تیمیه: 3/ 170.
پرسش: سبب تمام صلاح‌ها و سبب تمام فسادها در زمین چیست؟

بدان که ترس سه درجه دارد؛ درجۀ اول: ترس ضعیف است که بر قلب خطور می‌کند اما تاثیری در باطن و ظاهر ندارد و بی‌اهمیت است. درجۀ دوم: ترس قوی است که بنده را از غفلت بیدار می‌کند و او را بر استقامت وا می‌دارد. درجۀ سومِ ترس این است که تا حدی شدت یابد که به یأس و نومیدی برسد که این نوع ترس جایز نیست، و بهترین امور، حد وسط و میانه است. مردم نیز در ترس سه جایگاه دارند: ترس عموم از گناهان، ترس خواص از سرانجام و عاقبت، و ترس خواصِ خواص از سابقه؛ زیرا پایان [کار انسان] بر مبنای سابقۀ او شکل می‌گیرد. ابن جزی: 1/ 360.
پرسش: منظور از ترسی که باید الله با آن عبادت شود در این آیه چیست؟ تعریف سابقه در علم و تقدير الله را تعریف کنید.

امیدواری نیز سه درجه دارد؛ درجۀ اول: امید به رحمت الله با وجود به‌کارگیریِ اسباب از طریق انجام طاعت و ترک نافرمانی. این نوع امیدواری، پسندیده است. درجۀ دوم: امیدواری با وجود کوتاهی و نافرمانی؛ که این امیدواری، غرور است. درجۀ سوم: امیدواری چنان قوی شود تا به [احساس] اَمنیت برسد که این درجه از امیدواری حرام است. مردم نیز در امیدواری به سه دسته تقسیم می‌شوند: عموم مردم که به ثواب الله امید دارند؛ خواص که به خوشنودی الله امید دارند؛ و خواصِ خواص که با دوست داشتن الله و شوق به او تعالی، به لقای الله امید بسته‌اند. ابن جزی: 1/ 360.
پرسش: منظور از امیدی که الله باید با آن عبادت شود در این آیه چیست؟

نزدیکی رحمت را به نیکوکاران اختصاص داد؛ زیرا احسانی از جانب الله - بهترین رحم‌کنندگان- است، و احسان و نیکی او تعالی فقط برای نیکوکاران است؛ چون جزا از جنس عمل است، و هر اندازه که این افراد اعمال نیکو انجام دهند، الله تعالی با رحمت خویش به آنان نیکی می‌کند. ابن تیمیه: 15/ 27.
پرسش: چرا نزدیکی رحمت را به نیکوکاران اختصاص داد؟