قورئان
ﮒ
ﱀ
ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ
ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ
ﭶ ﭷ ١٥٨ ١٥٨ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ
١٥٩ ١٥٩ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ
ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ١٦٠ ١٦٠ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ
ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ
ﮯ ﮰ ١٦١ ١٦١ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ
ﯚ ﯛ ١٦٢ ١٦٢ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ
١٦٣ ١٦٣ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ
ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ
ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ١٦٤ ١٦٤ ﰈ ﰉ ﰊ
ﰋ ﰌ ﰍ ﰎ ﰏ ﰐ ﰑ ﰒ ﰓ
ﰔ ﰕ ﰖ ﰗ ﰘ ﰙ ﰚ ﰛ ﰜ ﰝ ١٦٥ ١٦٥
يَوۡمَ يَأۡتِي بَعۡضُ ءَايَٰتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفۡسًا إِيمَٰنُهَا لَمۡ تَكُنۡ ءَامَنَتۡ مِن قَبۡلُ أَوۡ كَسَبَتۡ فِيٓ إِيمَٰنِهَا خَيۡرٗاۗ قُلِ ٱنتَظِرُوٓاْ إِنَّا مُنتَظِرُونَ ١٥٨
زانایان فەرموویانە: كاتێك خۆر لەخۆرئاواوە هەڵات، ئیتر باوەڕهێنانی هیچ كەسێك سوودی پێ ناگەیەنێت، چونكە لەو كاتەدا ترسێكی وا دەكەوێـتە ناو دڵەوە كەهیچ چێژ وخۆشی وشەهوەتێكی لەبیردا نامێنێت وهەموو هێزەكانی جەستە لەناو دەبات، ئەو كاتە خەڵك هەموو لەبەر ئەوەی دڵنیان كەقیامەت بوونی هەیە ونزیك بووەتەوە، وەك ئەو كەسەن كەخەریكە دەمرێت (و لەكاتی غەرغەرەدایە. و) چونكە هەموو پاڵنەرەكانی تاوان لەلەشیاندا تۆپیوە وهیچی نەماوە، بۆیە كەسێك لەكاتێكی ئاوادا تەوبە بكات، تەوبەكەی لێ وەرناگیرێت، وەك چۆن تەوبەی ئەو كەسە وەرناگیرێت كەكەوتووەتە ئاویلكە وغەرغەرە. قورتوبى: ٩/ ١٣٠.
پرسیار: بۆچى ئەو كاتەى خۆر لەخۆرئاوا هەڵدێت، ئيتر تەوبەى هيچ كەسێك وەرناگيرێت؟
يَوۡمَ يَأۡتِي بَعۡضُ ءَايَٰتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفۡسًا إِيمَٰنُهَا لَمۡ تَكُنۡ ءَامَنَتۡ مِن قَبۡلُ أَوۡ كَسَبَتۡ فِيٓ إِيمَٰنِهَا خَيۡرٗاۗ
دانایی لەم كارەدا ڕوون وئاشكرایە، چونكە بیروباوەڕ كاتێك سوودی هەیە باوەڕ بەشتە نادیار وپەنهانەكان بێت وبڕوادار بەئارەزووی خۆی باوەڕی هێنابێت، بەڵام كاتێك نیشانەكان دەركەوتن وبینران، ئەوە غەیب وپەنهان ئاشكرا بووە وهیچ سوودێك بۆ باوەڕهێنان نامێنێتەوە، چونكە ئەو كاتە وەك بیروباوەڕی ئەو كەسانەی لێدێت كەبەزۆر باوەڕیان پێهێناوە، یان وەك باوەڕهێنانی كەسێك كەخەریكە دەخنكێت، یان كەسێك كەكەتووەتە ئاگرەوە وخەریكە دەسوتێت، مرۆڤ لەو كاتانەدا لەهەموو كاتێك زیاتر دەست لەتاوان هەڵدەگرێت ولێی دوور دەكەوێتەوە و(تەوبە دەكات ودەستەكانی بەرز دەكاتەوە ولەخوا دەپاڕێتەوە). سەعدى: ٢٨١.
پرسیار: لەژێر ڕۆشنايى ئەم ئايەتەدا سوودەكانى باوەڕهێنان بەشتى پەنهان (غەيب) باس بكە؟
أَوۡ كَسَبَتۡ فِيٓ إِيمَٰنِهَا خَيۡرٗاۗ
مرۆڤ بەهۆی بیروباوەڕی خۆیەوە توشی خێر وچاكە دەبێت، واتە: خواپەرستی وگوێڕایەڵی ولەخواترسان تەنها ئەو كاتە سوود دەگەیەنن كەلەگەڵ بیروباوەڕا بن، بەڵام كاتێك دڵ خاڵی بێت لەبیروباوەڕ، هیچ لەو شتانە (نە خواپەرستی ونە گوێڕایەڵی ونە لەخواترسان وتەقوا. و) هیچ سوودێكیان نابێت. سەعدى: ٢٨٢.
پرسیار: موشريك وهاوەڵپەرستەكانيش جار جار كارى چاك وباشيان دەكرد، ئايا ئەو كار وكردەوە باشانە سووديان پێ دەگەيەنێت؟ بۆچى؟
إِنَّ ٱلَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمۡ وَكَانُواْ شِيَعٗا لَّسۡتَ مِنۡهُمۡ فِي شَيۡءٍۚ
موجاهید لەبارەی (إن الذين فرقوا دينهم وكانوا شيعًا) دەفەرمووێت: ئەهلی بیدعە وشوبوهاتی مەبەستە، چونكە ئەوانە لەناو ئاییندا بیدعەكاری دەكەن وژیری وعەقڵی خەڵكی دەخەنە ناو گومان ودوودڵییەوە. الجامع الكلام: ٣/ ١١٧.
پرسیار: ئايا ئەم ئايەتە مەبەستى لەبيدعەكارانە؟
قُلۡ إِنَّنِي هَدَىٰنِي رَبِّيٓ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ دِينٗا قِيَمٗا مِّلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفٗاۚ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ١٦١ قُلۡ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحۡيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٦٢
لە ئایەتی یەكەمدا مەبەست هەموو جۆرەكانی خواپەرستی بوو، دواتر لەئایەتی دووەمدا گەورەترین خواپەرستییەكانی بەتایبەتی باس كرد وفەرمووی: (قل إن صلاتي ونسكي) واتە: نوێژكردن وقوربانی كردنم. جا ئەم تایبەتمەندیە وگەورەیی ئەم دوو خواپەرستیە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە ونیشانەی ئەوەن كەلەلای خوای گەورە زۆر خۆشە ویسن، جا ئیخلاص ونزیك بوونەوە لەخوای گەورە بەدڵ وزمان وئەندامەكانی لاشە دەكرێت، قوربانیش بریتییە لەخەرج كردنی ئەو سەروەت وسامانە كەلای مرۆڤ خۆشەویسە، بەمەبەستی نزیكبوونەوە لەخوای مەزن، كەئەوەی قوربانییەكە دەكات خوای لەهەموو شتێك زیاتر خۆش دەوێت. سەعدى: ٢٨٢.
پرسیار: ئايەتى يەكەم كەبە گشتى باسى خواپەرستى دەكات، نوێژ وقوربانيش دەگرێتەوە، بۆچى لەئايەتى دووەمدا بەتايبەتى باس كرانەوە؟
قُلۡ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحۡيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٦٢
واتە: ژیان ومردنم بۆ زاتی (الله)یە كەپەروەردگاری هەموو جیهانە، واتە: ئەوە كەمن زیندوو دەكاتەوە ودەممرێنێت. هەندێكیش دەڵێن: ژیانم هاوڕێیە لەگەڵ كار وكردەوەی چاكدا، كاتێكیش كەمردم، مەرگم بەئیمانەوە بۆ زاتی خودایە كەپەروەردگاری هەموو گێتییە. بەغەوى: ٢/ ٨٦.
پرسیار: ژيان ومردن چۆن بۆ خوايە؟
إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ ٱلۡعِقَابِ وَإِنَّهُۥ لَغَفُورٞ رَّحِيمُۢ ١٦٥
هاندان وترساندن بۆیە ئەنجام دەدرێن چونكە بەحیساڕاگەیشتن وسزای خوای گەورە لەبارەی ئەو كەسانەی كەنافەرمانیی ئەویان كردووە ولەگەڵ پێغەمبەراندا دژایەتییان كردووە، زۆر خێرایە. لەگەڵ ئەو كەسانەش كەدۆستایەتییان لەگەڵ ئەودا كردووە وپەیڕەوی لەپێغەمبەران وئەو قسانە كردووە كەقسەی پێغەمبەرانە، زۆر بەخشەر ومیهرەبانە.. بۆیە جاری وا هەیە بەهاندان وئافەرین كردن وناساندنی بەهەشت وهاندان بۆ ئەو شتانەی كەلەخزمەت ئەودا هەیە وجارێكی تر بەهەڕەشە وباسی دۆزەخ وسزا وتۆڵە وقیامەت ودیمەنە ترسناكەكانی قیامەت وجارجاریش بەهەردوو شێوەكە، بەندەكانی بۆ لای خۆی بانگ دەكات. ابن كثير: ٢/ ١٩١.
پرسیار: بۆچى دەبێت جار جار بەهاندان وجار جار بەترساندن وجار جاريش بەهەردووكيان، خەڵكى داوەت بكەين بۆ سەر ئايين؟