قرآن

﴿فَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ﴾ یعنی سرزمین شرک را ترک کردند و به سرزمین ایمان درآمدند و از دوستان و نزدیکان و برادران و همسایگان‌شان جدا شدند. ﴿وَأُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ﴾ یعنی: مشرکان با آزار و اذیت، عرصه را بر آنان تنگ کردند تا این‌که مجبور به خروج از میان آنان شدند؛ به همین منظور فرمود: ﴿وَأُوذُواْ فِي سَبِيلِي﴾ یعنی: تنها گناه‌شان در نظر مردم این بود که به الله یگانه ایمان آورده بودند؛ ﴿وَمَا نَقَمُواْ مِنۡهُمۡ إِلَّآ أَن يُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ٨﴾ [البروج: 8]؛ «و هیچ ایرادی از آنان نگرفتند، جز این‌که به الله پیروزمند ستوده ایمان آورده بودند». ﴿وَقَٰتَلُواْ وَقُتِلُواْ﴾ بزرگ‌ترین مقام این است که انسان در راه الله کشته شود. ابن کثیر: 1/ 418.
پرسش: کسی که در راه الله مهاجرت کند، یا از سرزمینش اخراج گردد، یا آزار ببیند، یا کشته شود، چه جزایی دارد؟

دلالت دارد بر این‌که کافران در دنیا از نعمت برخوردار نمی‌شوند؛ زیرا نعمت واقعی آن است که از شوائب زیان دنیوی و اخروی خالی باشد، در حالی که نعمت‌های کافران با دردها و کیفرها آغشته است؛ مانند کسی که عسلی آغشته به زهر را در برابر دیگری قرار دهد که این شخص هر چند از خوردن عسل لذت ببرد اما گفته نمی‌شود که به او احسان شده است؛ زیرا این بخشش سبب نابودی جانش است. قرطبی: 5/ 481.
پرسش: آیا کافران در دنیا از نعمت برخوردار می‌شوند؟

مُغتَر (فریب‌خورده)، کسی است که به چیزی که با آن فریب خورده شادمان است؛ یعنی کافران از رفت و آمد و زندگی فراخ خویش شادمانند و مومنان از این امر اندوهگین هستند. اما شاید این فکر در قلب مومن بیفتد که این اعطای مهلت به کافران، خیری برای‌شان در پیش دارد و این امر به نوعی باعث ایجاد گرایش به حال آنان و فریب را به همراه داشته باشد؛ از این رو به درستی فرمود: ﴿لَا يَغُرَّنَّكَ﴾ ... . هیچ مؤمن و کافری نیست مگر این‌که مرگ برایش خوب است؛ کافر به این دلیل که گناه بیشتری مرتکب نشود و مومن به این دلیل که آن‌چه نزد الله وجود دارد برای نیکوکاران بهتر است. ابن عطیه: 1/ 558.
پرسش: به چه سبب، واژۀ غرور در این‌جا به کار رفت؟

«ابرار» جمع بار و بر است، یعنی: عاملان به نیکی، که غایت تقوا و عمل صالح است. برخی گفته‌اند: ابرار کسانی هستند که به هیچ‌کس آزار نمی‌رسانند. ابن جزی: 1/ 170.
پرسش: منظور از ابرار چه کسانی هستند؟

از آن‌جا که ایمان‌شان فراگیر و واقعی بود، سودمند واقع شد و خشیت الله را برای‌شان به ارمغان آورد... یکی از نشانه‌های خشیت و فروتنیِ کاملِ آنان در برابر الله این است که ﴿لَا يَشۡتَرُونَ بِ‍َٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلًا﴾؛ دنیا را بر دین مقدم نمی‌کنند آن‌گونه که منحرفان چنین کاری انجام دادند، یعنی کسانی که آن‌چه را الله نازل کرده بود پنهان می‌کردند و بهای اندکی را در قبال آن می‌گرفتند. اما اینان امر را به صورت حقیقی شناختند و دانستند که بزرگ‌ترین زیان، آن است که انسان به جای دین، به دنیای پست راضی شود. سعدی: 162.
پرسش: ایمان واقعی چه نشانه‌ای دارد؟

الله تعالی سوره را با مضامین این آیه که دهمین مورد از مجموع سفارشاتی است که پیروزی بر دشمنان در دنیا و دستیابی به نعمت‌های آخرت را گرد آورده است به پایان رسانید؛ بنابراین بر صبر بر انجام طاعات و ترک شهوات تشویق کرد. منظور از صبر در این‌جا خویشتنداری است. قرطبی: 5/ 485.
پرسش: آیه چه شروطی برای پیروزی بر دشمنان و رستگاری در آخرت بیان فرموده است؟

این آیه شرط استجابت دعای پیروزی بر کافران را آموزش می‌دهد و خردمندان را به ترس از ذات واحد و همیشه زنده و پابرجا یادآوری می‌کند. بقاعی: 2/ 203.
پرسش: الله تعالی به چه شرطی، دعای پیروزی مومنان را استجابت می‌کند؟