قرآن

خبر می‌دهد از این‌که قتل و شکستی که در روز برخورد دو گروه- گروه مسلمانان و گروه مشرکان در احد- به مسلمانان رسید، به اذن و قضا و قدر الله و قطعی بود و باید انجام می‌گرفت. امر مقدّرشده وقتی اجرا شود راهی جز تسلیم در برابر آن باقی نمی‌ماند. الله تعالی این شکست را با حکمت‌هایی مهم و فوایدی بزرگ مقدّر فرمود و نیز به این هدف انجام شد که مومن از منافق شناخته شود. سعدی: 156.
پرسش: مسلمانان از شکست روز احد چه بهره‌ای بردند؟

﴿لَوۡ أَطَاعُونَا﴾ یعنی اگر به سوی قریش نمی‌رفتند. ﴿وَقَعَدُواْ﴾ یعنی: این سخن را گفتند و خودشان دست از جهاد کشیدند، پس الله در پاسخ آنان فرمود: ﴿قُلۡ فَٱدۡرَءُواْ عَنۡ أَنفُسِكُمُ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ﴾ یعنی: ای محمد به آنان بگو: اگر راست می‌گویید مرگ را از خودتان دفع کنید. «درء» به معنای دفع است. این‌گونه بیان فرمود که احتیاط، سودی در برابر تقدیر نمی‌رساند و مقتول با فرارسیدن اجلش کشته می‌شود و هر آن‌چه که الله از آن خبر دهد قطعاً رخ می‌دهد. قرطبی: 5/ 405.
پرسش: آیا جهاد اثری در تعیین وقت مرگ انسان دارد؟

﴿بَلۡ أَحۡيَآءٌ﴾ بیانگر این امر است که شهدا مانند زندگان از روزی‌های بهشت بهره‌مند می‌شوند؛ بر خلاف سایر امواتِ مومنان که تا وقتی روز قیامت وارد بهشت نشوند از این روزی‌ها برخوردار نمی‌گردند. ابن جزی: 1/ 166.
پرسش: زنده‌بودن شهدا بعد از این‌که کشته شدند به چه صورت است؟

قید ﴿عِندَ رَبِّهِمۡ﴾ درجات بالا و نزدیکی آنان به پروردگارشان را می‌رساند. ﴿يُرۡزَقُونَ﴾ از نعمت‌های گوناگونی روزی داده می‌شوند که هیچ‌کس از کیفیت آن‌ها آگاه نیست مگر ذاتی که این نعمت‌ها را بر آنان ارزانی داشته است. با این وجود، ﴿فَرِحِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ﴾ یعنی: به سبب نیکویی و فراوانی و بزرگی این نعمت‌ها و لذت کامل در رسیدن به آن، و نبودِ هیچ امر ناگواری، شادمان و مسرورند، چشمان‌شان روشن شده و جان‌های‌شان غرق در شادی است؛ بنابراین الله تعالی هم نعمت‌های بدنی را با روزی و هم نعمت‌های قلبی و روحی را با شادی و سروری که از فضل خویش برای‌شان بخشیده، به آنان داده و نعمت و شادمانی را برای‌شان کامل گردانیده است. سعدی: 156.
پرسش: توضیح دهید که الله تعالی چگونه نعمت‌های بدنی و نعمت‌های قلبی و روحی را یک‌جا به شهید عطا می‌فرماید؟

چیزی از دست نداده‌اند مگر زندگی تیره و تاریکی که هیچ‌کس بر بقای آن طمع نمی‌ورزد- هر چند مدت طولانی شود- و زندگی خوش و پاکیزه‌ای برای‌شان باقی مانده است که هرگز از آن خارج نمی‌شوند و نعمت‌هایش پایان نمی‌یابد، هیچ مصیبت و اندوهی به آنان نمی‌رسد و نه در زمان حشر و نه در هیچ وقتِ دیگری حیران و بی‌قرار نمی‌شوند. بقاعی: 2/ 180.
پرسش: کسانی که در راه الله تعالی کشته می‌شوند چه حالی دارند؟

از برادران‌شان که آنان را زنده در دنیا بر منهج ایمان و جهاد رها کردند؛ زیرا می‌دانند هر گاه شهید شوند و به آنان ملحق گردند، و به کرامتی که به آنان رسیده است دست یابند؛ از آن شادمان خواهند شد. بغوی: 1/ 448.
پرسش: چرا شهدا از حال برادران‌شان در دنیا شادمانند؟

﴿حَسۡبُنَا ٱللَّهُ وَنِعۡمَ ٱلۡوَكِيلُ﴾ سخنی است که امور ترسناک و ناگوار با آن دفع می‌شوند. ابراهیم ÷ هنگامی که در آتش افکنده شد این سخن را گفت. ﴿حَسۡبُنَا ٱللَّهُ﴾: یعنی الله به تنهایی برای‌مان کافی است؛ و از غیر او نمی‌ترسیم. ﴿وَنِعۡمَ ٱلۡوَكِيلُ﴾ ستایش بر الله است و این‌که او تعالی بهترین کسی است که بنده به او توکل می‌کند و پناه می‌برد. ﴿فَٱنقَلَبُواْ﴾: یعنی به نعمت سلامتی و فضیلت اجر بازگشتند. ابن جزی: 1/ 167.
پرسش: ﴿حَسۡبُنَا ٱللَّهُ وَنِعۡمَ ٱلۡوَكِيلُ﴾ به چه معناست؟