قرآن

عبارت ﴿وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ رَبَّكُمۡۖ﴾ هشدار به کسی است که در احکام طلاق و عده سهل‌انگار است؛ زیرا افراد دوره جاهلی ارزشی برای زنان قايل نمی‌شدند و خویشاوندان زنان طلاق‌داده‌شده، خیلی کم از آنان دفاع می‌کردند و در نتیجه، مردم آن حقوق را نادیده گرفتند و از این رو، آیات مذکور با لحنی تند بیان شد و از آن حقوق، تعبیر به تقوا و حدود الهی کرد و برای تاکید بیشتر بر تقوا، پس از نام جلاله، الله ﴿رَبَّكُمۡۖ﴾ را آورد تا یادآوری کند که شایسته است از غضب او تعالی پرهیز شود. ابن عاشور: 28/ 298- 299.
پرسش: فایده بیان تقوا میان احکام طلاق چیست؟

از کسی که به الله و روز آخرت ایمان دارد، نام برد؛ زیرا فقط چنین فردی از آن فایده می‌برد. شوکانی: 5/ 241.
پرسش: چرا بیان شد که فقط انسان مؤمن، پند می‌گیرد؟

کسی که تقوای الهی را رعایت نکند، در سختی‌ها و گرفتاری‌هایی می‌افتد که نمی‌تواند خودش را از آن‌ها و پیامدهای‌شان نجات دهد. مثلا در موضوع طلاق- اگر بنده تقوای الهی را در این زمینه رعایت نکند و به شکل ممنوع و حرام آن را انجام دهد – به مانند سه طلاق و امثال آن- قطعا پشیمان خواهد شد و نخواهد توانست آن را جبران کند و خودش را از پیامدهایش نجات دهد. سعدی: 870.
پرسش: کسی که تقوای الهی را رعایت نکند، حالاتش در سختی‌ها و بحران‌ها چگونه خواهد بود؟

ابن عباس ب در تفسیر ﴿يَجۡعَل لَّهُۥ مَخۡرَجٗا﴾ می‌گوید: یعنی او را از هر سختی و مصیبتی در دنیا و آخرت نجات می‌دهد. بنابر قولی: یعنی الله وی را به آن‌چه برایش روزی داده است، قانع می‌کند... کلبی می‌گوید: ... برای او راه خروجی از آتش به بهشت قرار می‌دهد... ربیع بن خثیم می‌گوید: ...یعنی از هر چیزی که بر مردم سخت و گران تمام شود. قرطبی: 21/ 42- 43.
پرسش: منظور از ﴿مَخۡرَجٗا﴾ در آیه فوق چیست؟

برخی از علما گفته‌اند: روزی بر دو نوع است؛ رزقی که برای هر موجود زنده‌ای در طول عمرش تضمین شده است؛ یعنی غذایی که زنده‌ماندن وابسته به آن است و در این آیه، به همین نوع اشاره شده است: ﴿۞وَمَا مِن دَآبَّةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ رِزۡقُهَا﴾ [هود: 6]؛ «و هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست مگر این‌که روزی‌اش بر (عهدۀ) الله است.» و رزقی که فقط برای پرهیزگاران وعده داده شده و در آیۀ فوق ذکر شده است. ابن جزی: 2/ 456.
پرسش: بر اساس آیه، رزق و روزی بر دو نوع است، این دو نوع را نام ببرید.

چون الله تعالی فرموده است که انسان متوکل را کفایت و حمایت می‌کند، شاید این گمان پیش آید که به محض توکل، باید کفایت و حفاظت الهی حاصل شود، ولی الله فرمود: ﴿قَدۡ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَيۡءٖ قَدۡرٗا﴾: یعنی هر چیزی وقت معینی دارد و در همان موقع شکل می‌گیرد، پس نباید انسان متوکل عجله کند و بگوید: توکل و دعا کردم، اما نتیجه‌ای نگرفتم و مورد کفایت و حفاظت قرار نگرفتم؛ زیرا الله در وقتی که مقدر کرده است، فرمانش را اجرا می‌کند. ابن قیم: 3/ 165.
پرسش: چرا در پایان آیه، جمله ﴿قَدۡ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَيۡءٖ قَدۡرٗا﴾ آمد؟

﴿وَيُعۡظِمۡ لَهُۥٓ أَجۡرًا﴾: به سبب عمل و تقوایش، به او پاداش می‌دهد و یکی از موارد افزایش پاداشش این است که الله وی را به بهشت می‌برد و تا ابد در آن‌جا می‌ماند. طبری: 23/ 456.
پرسش: بیان کنید که چگونه الله تعالی پاداش فرد پرهیزگار را افزایش می‌دهد؟