قرآن
ﯧ
ﱔ
ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ
ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ
ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ٧ ٧ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ
ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ
ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ
ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ
ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ٨ ٨ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ
ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ
ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ٩ ٩ ﯤ
ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ
ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ١٠ ١٠ ﯷ
ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ
ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ﰇ ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ ﰌ ﰍ
ﰎ ﰏ ﰐ ﰑ ﰒ ﰓ ﰔ ﰕ ﰖ ١١ ١١
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ مَا يَكُونُ مِن نَّجۡوَىٰ ثَلَٰثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمۡ وَلَا خَمۡسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمۡ وَلَآ أَدۡنَىٰ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمۡ أَيۡنَ مَا كَانُواْۖ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُواْ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٌ ٧
سخنش را با علم شروع کرد و با آن به پایان برد و به همین دلیل، ابن عباس ب، ضحاک، سفیان ثوری و احمد بن حنبل گفتهاند: «الله با علم خود، همراه مخلوقات است [از تمامی امورشان باخبر است].» ابن تیمیه: 6/ 246.
پرسش: بر اساس آیه، چگونه میفهمی که مراد از همراهی در عبارت: ﴿هُوَ مَعَهُمۡ﴾ همراهی با علم و نه با ذات است؟
وَإِذَا جَآءُوكَ حَيَّوۡكَ بِمَا لَمۡ يُحَيِّكَ بِهِ ٱللَّهُ
وقتی نزد پیامبر ج میرفتند، «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ» را پنهان میکردند؛ زیرا شعار اسلام و بیانگر مفهوم سلامتی است و از این رو، آنان به جای آن، میگفتند: «أَنْعِمْ صَبَاحًا»؛ تحیت قوم عرب در دوران جاهلیت؛ زیرا دوست نداشتند که عادات جاهلی را ترک کنند. ابن عاشور: 28/ 31.
پرسش: دیدگاه شما درباره برخی از احوالپرسیهای مرسوم در میان جوانان امروزی چیست؟ چه نوع احوالپرسی و تحیتی از همه بهتر است؟
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قِيلَ لَكُمۡ تَفَسَّحُواْ فِي ٱلۡمَجَٰلِسِ فَٱفۡسَحُواْ يَفۡسَحِ ٱللَّهُ لَكُمۡۖ
جای باز کردنی که انسان موظف به اجرای آن است، فراخکردن جا و نه برخاستن است. به همین سبب، پیامبر ج فرمود: «کسی از شما از جایش بلند نشود که فرد دیگری در آنجا بنشیند، بلکه جای باز کنید» [صحیح بخاری: 6270؛ صحیح مسلم: 2177]. ابن جزی: 2/ 422.
پرسش: آیه فوق، فرمان به اجرای کدام یک از رفتارهای شرعی میدهد؟
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قِيلَ لَكُمۡ تَفَسَّحُواْ فِي ٱلۡمَجَٰلِسِ فَٱفۡسَحُواْ يَفۡسَحِ ٱللَّهُ لَكُمۡۖ
﴿يَفۡسَحِ ٱللَّهُ لَكُمۡ﴾: یعنی در قبرهایتان گشایش ایجاد میکند. بنابر قولی: در دلهایتان و بنابر قولی: بر شما در دنیا و آخرت آسان میگیرد. قرطبی: 20/ 318.
پرسش: منظور از اینکه الله برای بنده، گشایش به وجود میآورد، چیست؟
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قِيلَ لَكُمۡ تَفَسَّحُواْ فِي ٱلۡمَجَٰلِسِ فَٱفۡسَحُواْ يَفۡسَحِ ٱللَّهُ لَكُمۡۖ
جزا از جنس عمل است؛ کسی که برای دیگران آسان بگیرد، الله برایش آسان میگیرد، و کسی که برای برادرش جای دهد، الله به وی جای میدهد. سعدی: 846.
پرسش: با توجه به آیه، درباره قاعده «جزا از جنس عمل است» توضیح دهید.
يَرۡفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡ وَٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ دَرَجَٰتٖۚ
هرگز گمان نکنید که اگر کسی از شما هنگام آمدن برادر دینیاش، برای او جایی باز کند یا اگر او را به خارجشدن فرمان دهد و خارج شود، به معنای نادیدهگرفتن حق اوست، بلکه این عمل بر مقام و درجهاش نزد الله تعالی میافزاید. ابن کثیر: 4/ 326.
پرسش: اگر در مجلسی، برای برادرتان جایی را باز کنید، آیا این نوعی ستم در حق شماست؟
يَرۡفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡ وَٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ دَرَجَٰتٖۚ
حرف «لام» در ﴿ٱلۡعِلۡمَ﴾ برای استغراق نیست، بلکه «لام» عهد است؛ یعنی علمی که الله پیامبرش را با آن مبعوث کرد. و از آنجا که این علم به آنان داده شده، پیروی از این افراد واجب است. ابن قیم: 3/ 143.
پرسش: آیۀ فوق چگونه بیانگر ضرورت پیروی از علما است؟