قرآن

دنیادوستان، مصداق این آیه هستند... اما کسی که دنیا و حقیقتش را بشناسند، آن را محل عبور و نه محل ماندن می‌داند و برای نزدیکی به سوی الله با دیگران مسابقه می‌دهد و وسایلی که او را به سوی الله می‌رسانند به کار می‌گیرد. سعدی: 841.
پرسش: پس از این‌که حقیقت دنیا را دانستی، چه موضعی در قبال آن اتخاذ می‌کنی؟

اصول مراحل زندگی هر یک از انسان‌ها در این آیه بیان شده است؛ زیرا لعب، مرحلۀ طفولیت و کودکی، لهو مرحلۀ جوانی، زینت مرحلۀ مردانگی، فخرفروشی مرحلۀ پیری و افزون‌طلبی مرحلۀ کهنسالی است. ابن عاشور: 27/ 401.
پرسش: آیه دربردارندۀ مراحل زندگی مردم است. این مطلب را توضیح دهید.

یعنی آخرت از دو حال خارج نیست: یا عذاب سخت در آتش جهنم است... یا آمرزش گناهان و دفع کیفرها از جانب الله و خشنودی او تعالی از کسانی که آنان را به بهشت درآورد... این امور انسان را به پرهیزگاری در دنیا و وابستگی به آخرت فرا می‌خواند. سعدی: 841.
پرسش: وقتی که دانستی آخرت یا عذاب است یا آمرزش؛ چه موضعی در قبال دنیا اتخاد می‌کنی؟

سعید بن جبیر می‌گوید: «دنیا مایۀ فریب کسانی است که در آن به دنبال جستجوی آخرت نباشند، اما برای کسانی که در جستجوی آخرت هستند، مایۀ رسیدن به خوبی‌هاست». بغوی: 4/ 328.
پرسش: آیا دنیا مایۀ فریب تمام مردم است؟

یعنی: برای‌تان بیان کردیم که همه‌چیز قبل از وجود مخلوقات مقدر و نوشته شده بودند و قطعا به همان نحو واقع خواهند شد؛ تا بر چیزی که از دست می‌دهید اندوهگین نشوید؛ چون فوت آن برای‌تان مقدر شده است، و چیزی که امیدی در آن وجود نداشته باشد اندوه کمتری دارد، و به آن‌چه به شما می‌رسد شاد و سرمست نشوید؛ زیرا اگر بدانید رزق و خیری که برای‌تان نوشته شده است قطعا به شما خواهد رسید، از شادی شما کاسته می‌شود. شنقیطی:7/ 549.
پرسش: انسان از این امر که بداند مقدرات، قبل از وجود مخلوقات نوشته شده بودند چه فایده‌ای می‌برد؟

اگر گفته شود: انسان ناخودآگاه از رسیدن خیر خوشحال می‌شود و از آمدن شر اندوهگین می‌گردد؛ چنان‌که ابوبکر صدیق س که مال فراوانی به او رسید گفت: «يا الله! ما نمی‌توانیم به سبب آن‌چه برایمان زینت داده‌ای خوشحال نشویم». پاسخ این است که: منظور از شادی مورد نهی آن است که بر اثر تکبر و طغیان صادر شود و منظور از غمی که مورد نهی قرار گرفته نیز این است که از حد صبر و تسلیم بگذرد. ابن جزی: 2/ 415.
پرسش: الله تعالی از غمگین‌شدن بر آن‌چه از دست می‌رود و شادشدن از آن‌چه به دست می‌آید نهی کرده است. منظور از این نهی چیست؟

بخل در تمام منافع دینی و دنیایی مانند مال و علم امکان‌پذیر است؛ بخیل در علم کسی است که آن را از دیگران بازمی‌دارد. انسان متکبر و خودخواه یا خودش بر اثر غرور علم را طلب نمی‌کند یا آن را به مردم نمی‌بخشد. این امر بسیار اتفاق می‌افتد و ضد این تکبر، تواضع در طلب علم و آموختن آن به دیگران است. ابن تیمیه: 6/ 217.
پرسش: بسیاری از مردم بدون این‌که خودشان بدانند گرفتار بخل می‌شوند. این مطلب را توضیح دهید.