قرآن
ﯝ
ﱒ
ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ
ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ١٠ ١٠ ﭭ
ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ
ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ
ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ١١ ١١ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ
ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ
ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ١٢ ١٢ ﮫ ﮬ ﮭ
ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ١٣ ١٣ ﯖ ﯗ
ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ
ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ١٤ ١٤ ﯧ ﯨ ﯩ
ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ
ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ
ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ﰇ ﰈ ﰉ ١٥ ١٥
فَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦۖ
زیرا چنین کسی از زمرۀ کسانی که الله تعالی بهشت را به سبب وفا به بیعت به آنان وعده داده است خارج میشود؛ بنابراین فقط به خودش زیان میرساند. الله تبارک و تعالی یاور رسول خود در برابر دشمنانش است، چه کسی پیمان بشکند یا اینکه به بیعتش وفا کند. طبری: 22/ 210.
پرسش: انسان اگر به دینش یاری نرساند چه کسی زیان میبیند؟
يَقُولُونَ بِأَلۡسِنَتِهِم مَّا لَيۡسَ فِي قُلُوبِهِمۡۚ
زیرا از روی اعتقاد طلب استغفار نمیکردند، بلکه از روی تمسخر چنین درخواستی داشتند و باطنِ آنان مخالفِ ظاهرشان بود، الله تعالی اینگونه آنان را رسوا ساخت: ﴿يَقُولُونَ بِأَلۡسِنَتِهِم مَّا لَيۡسَ فِي قُلُوبِهِمۡ﴾ منافقان چنین صفتی دارند. شوکانی: 5/ 48.
پرسش: هدف منافقان از طلب استغفار از پیامبر ج چه بود؟
قُلۡ فَمَن يَمۡلِكُ لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيۡٔا إِنۡ أَرَادَ بِكُمۡ ضَرًّا أَوۡ أَرَادَ بِكُمۡ نَفۡعَۢاۚ بَلۡ كَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرَۢا ١١
هیچکس نمیتواند آسیب یا فایدهای را که از جانب الله برسد دفع کند؛ بنابراین مشغولشدن به خانواده و مال، عذر محسوب نمیشود و نمیتواند آسیبی را که الله اراده کرده است بازگرداند؛ حملۀ غافلگیرانۀ دشمن نیز نمیتواند فایدهای را که الله برایتان اراده کرده است دفع کند. آلوسی: 13/ 253.
پرسش: آیا یاری نرساندن به دین به سبب مشغولشدن به اموال و خانواده، عذری موجّه نزد الله به شمار میرود؟
بَلۡ ظَنَنتُمۡ أَن لَّن يَنقَلِبَ ٱلرَّسُولُ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِلَىٰٓ أَهۡلِيهِمۡ أَبَدٗا وَزُيِّنَ ذَٰلِكَ فِي قُلُوبِكُمۡ وَظَنَنتُمۡ ظَنَّ ٱلسَّوۡءِ وَكُنتُمۡ قَوۡمَۢا بُورٗا ١٢
این گمان در باورشان زینت یافت؛ زیرا احتمال دیگر یعنی بازگشت رسول به صورت سالم را تصور نمیکردند. انسانهای کمخرد و نادان فقط صورتی از حوادث را تصور میکنند که در ابتدا و بدون تفکر به ذهنشان خطور میکند. ابن عاشور: 26/ 164.
پرسش: یکی از روشهای الله برای نزدیککردن تدریجی منافقان به عذاب این است که گمانِ اشتباه در مورد مومنان را در دلهایشان میآراید. این مطلب را با توجه به آیه توضیح دهید.
يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ١٤
مغفرت با عبارت ﴿يَغۡفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ﴾ مقدم شد تا معنای طمعی که در نفسشان وجود دارد آشکار شود و به جبران آنچه از دست دادهاند بشتابند. این امر، مقدمهای است برای وعدهای که در ادامه به آنان داده میشود: ﴿قُل لِّلۡمُخَلَّفِينَ مِنَ ٱلۡأَعۡرَابِ﴾ تا ﴿فَإِن تُطِيعُواْ يُؤۡتِكُمُ ٱللَّهُ أَجۡرًا حَسَنٗاۖ﴾. ابن عاشور: 26/ 166.
پرسش: چرا مغفرت بر عذاب مقدم شد؟
سَيَقُولُ ٱلۡمُخَلَّفُونَ إِذَا ٱنطَلَقۡتُمۡ إِلَىٰ مَغَانِمَ لِتَأۡخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعۡكُمۡۖ يُرِيدُونَ أَن يُبَدِّلُواْ كَلَٰمَ ٱللَّهِۚ
یعنی: میخواهند وعدۀ الله به اهل حدیبیه را تغییر دهند. الله به اهل حدیبیه وعده داده بود که به جای غنیمت مکه، غنیمت و فتح خیبر را فقط به آنان میبخشد. اما بازماندگان از جهاد خواستند در این غنیمت با آنان شریک باشند و منظور از تغییرِ مذکور، همین امر است. ابن جزی: 2/ 349.
پرسش: بازماندگان از جهاد و منافقان فقط در فکر غنیمت هستند. این مطلب را بر اساس آیه توضیح دهید.
فَسَيَقُولُونَ بَلۡ تَحۡسُدُونَنَاۚ بَلۡ كَانُواْ لَا يَفۡقَهُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ١٥
یعنی در مورد غنیمتها بر ما حسودی میکنید. این اوج دانش منافقان در این مورد بود و اگر میاندیشیدند قطعا میدانستند که سبب محرومیت آنان نافرمانی است و اینکه گناهان، مجازاتهای دنیوی و دینی دارند؛ بنابراین فرمود: ﴿بَلۡ كَانُواْ لَا يَفۡقَهُونَ إِلَّا قَلِيلٗا﴾. سعدی: 793.
پرسش: سبب حقیقی محرومیت منافقان از غنایم خیبر چه بود؟