قرآن

اگر سوال شود: چرا قیامت پس از کتاب و میزان ذکر شد؟ پاسخ این است که قیامت، روز جزا و حساب است؛ گویی می‌فرماید: عدالت برپا دارید و اعمال صحیح انجام دهید قبل از این‌که روزی فرا رسد که در قبال اعمال‌تان مورد محاسبه قرار می‌گیرید. ابن جزی: 2/ 300.
پرسش: چرا پس از کتاب و میزان، قیامت ذکر شد؟

یعنی: به سبب ایمان‌شان به قیامت و علم‌شان به این‌که در برابر اعمال جزا داده می‌شوند و ترس‌شان از این‌که می‌دانند اعمال‌شان سبب نجات و خوشبختی نخواهد بود. سعدی: 756.
پرسش: سبب ترس مومنان از قیامت چیست؟

یکی از مصادیق لطف الله این است که تمام اسبابی را که مانع و حایل میان بنده و گناهان می‌شود برایش مقدر کرده است، و هنگامی‌که می‌داند که دنیا و مال و ریاست و از این قبیل امور که اهل دنیا در تحصیل آن مسابقه می‌دهند، بنده‌اش را از طاعتش بازمی‌دارد یا سبب غفلت او از پروردگارش می‌شود یا او را به ارتکاب گناهی می‌کشاند، روزی را از او بازمی‌گرداند و رزقش را محدود می‌کند؛ بنابراین فرمود: ﴿يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ﴾. سعدی: 757.
پرسش: چرا رزق پس از لطف به بندگان بیان شد؟

عطف ﴿وَهُوَ ٱلۡقَوِيُّ ٱلۡعَزِيزُ﴾ بر صفت ﴿لَطِيفُۢ﴾ یا بر جملۀ ﴿يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ﴾، تحسین و تمجیدی برای الله تعالی با این دو صفت است و این توهم را دفع می‌کند که لطف او از سر ناتوانی یا ظاهرسازی است؛ الله ذات قوی و شکست‌‌ناپذیری است که هرگز ناتوان نمی‌شود و نیازی به حیله و فریب ندارد، یا برای دفع این توهم است که به سبب بخل یا اندک‌داشتن، روزیِ او تنها برای کسانی است که بخواهد؛ او تعالی ذات قدرتمندی است که اسباب بخل از او منتفی است و ذات عزیزی است که سبب فقر در او راه ندارد؛ بنابراین رساندن روزی برای هر کس که می‌خواهد، منوط به حکمتی است که در مورد احوال عام و خاص مخلوقاتش می‌داند. ابن عاشور: 25/ 73.
پرسش: عطف عبارت ﴿وَهُوَ ٱلۡقَوِيُّ ٱلۡعَزِيزُ﴾ بر صفت ﴿لَطِيفُۢ﴾ چه نکته‌ای در بر دارد؟

محمد بن علی کتانی می‌گوید: نسبت به بنده‌ای که از مردم نومید شود و بر الله توکل کند و به سوی او بازگردد لطیف و مهربان است، یعنی او را می‌پذیرد و همراهش می‌شود. بنابر قولی: ذات مهربانی است که محاسن بندگانش را آشکار می‌کند و عیوب‌شان را می‌پوشاند. بنابر قولی: عمل اندک را می‌پذیرد و پاداش فراوان می‌بخشد. بنابر قولی: شکسته را ترمیم می‌کند و سخت را آسان می‌گرداند... بنابر قولی: در برابر کسی که از او نافرمانی کند عجله نمی‌کند و کسی را که به او امید بندد، ناامید نمی‌گرداند. بنابر قولی: کسی را که از او بخواهد بازنمی‌گرداند و کسی را که به او امید بندد نومید نمی‌کند. بنابر قولی: کسی را که بلغزد می‌بخشد. و بنابر قولی دیگر: بر کسی که به خودش رحم نکند رحم می‌کند. قرطبی: 18/ 459- 461.
پرسش: از لطف و مهربانی الله تعالی به بنده‌اش چه نکته‌ای به دست می‌آید؟

یعنی: هر کس با آن‌چه به او روزی داده‌ایم کشتزاری برای آخرتش بخواهد، آن‌گاه حقوق الله را رعایت كند و برای یاری دین انفاق کند؛ قطعا در برابر یک عمل، به او ده تا هفتصد برابر و حتی بیشتر پاداش می‌دهیم. قرطبی: 18/ 461.
پرسش: منظور از افزودن در کِشت چیست؟

یکی از نکات ظریفی که در این آیه آمده، این است که مراحل پذیرایی بر اساس عرف بیان شده است؛ زیرا مسافر و تازه‌وارد ابتدا به منزل وارد می‌شود سپس از او پذیرایی می‌شود و بعد از آن صاحب خانه با همدم می‌شود. ابن عاشور: 25/ 79.
پرسش: آیه سه مورد از مراتب مومنان در بهشت را که مراتب اکرام هستند بیان کرده است. این مراتب را نام ببرید.