قرآن

فاعل قول به این سبب حذف شد که غیر معین است، بلکه تمام مخلوقات، الله تعالی را به خاطر صدور این حکم در روز قیامت می‌ستایند؛ یعنی ساکنان آسمان‌ها و زمین، نیکان و بدان، انسان‌ها و جن‌ها و حتی جهنمیان حمد و ستایش او تعالی را می‌گویند... گویی تمام هستی این ستایش را به زبان می‌آورد. ابن قیم: 2/ 403.
پرسش: چرا فعل ﴿وَقِيلَ﴾ در آیه با صیغۀ مبنی و مجهول آمد؟

یعنی: تمام هستی، چه زباندار و چه زبان‌بسته، به سخن می‌آیند و پروردگار جهانیان را در حکم و عدالتش می‌ستایند؛ بنابراین گویندۀ این قول تعیین نشد و آن را مطلق گذاشت تا دلالت کند بر این‌که تمام مخلوقات به حمد و ثنای او تعالی گواهی می‌دهند. ابن کثیر: 4/ 70.
پرسش: چرا در آیه به جای واژۀ (قالوا) واژۀ ﴿قِيلَ﴾ آمد؟

توصیف الله با دو صفت ﴿ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ﴾ اشاره دارد به این‌که منکرانِ نزول قرآن از جانب الله، مغلوب و شکست‌خورده هستند و الله آن‌چه را که نفس‌های‌شان پنهان می‌کند می‌داند و آنان را در قبال آن مورد محاسبه قرار می‌دهد. به‌علاوه بیانگر این امر است که قرآن، کلام ذاتی نیرومند و داناست؛ بنابراین هیچ‌کس غیر از الله بر نزول مانند آن علم و توانایی ندارد. ابن عاشور: 24/ 79.
پرسش: چرا آیه با دو صفت ﴿ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ﴾ پایان یافت؟

مانند این آیه است که می‌فرماید: ﴿نَبِّئۡ عِبَادِيٓ أَنِّيٓ أَنَا ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ٤٩ وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ ٱلۡعَذَابُ ٱلۡأَلِيمُ﴾ [الحجر: 49-50] «(ای پیامبر!) بندگانم را خبر ده که یقیناً من آمرزندۀ مهربانم. و این‌که عذاب من همان عذاب دردناک است!». دو صفت مذکور در مواضع متعددی به کثرت کنار هم قرار گرفته است تا بنده میان بیم و امید قرار داشته باشد. ابن کثیر: 4/ 71.
پرسش: چرا در این آیه و سایر آیات، دو صفت غفران و عقاب در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؟

انسانِ گناهکارِ توبه‌کننده را میان دو رحمت قرار داد: این‌که توبه‌اش پذیرفته می‌شود و آن را برایش طاعت به شمار می‌آورد، و این‌که به سبب توبه، گناهانی را که از آن‌ها توبه کرده و از ارتکاب‌شان پشیمان شده است محو می‌کند؛ گویی هرگز آن‌ها را انجام نداده است. این فضل و بخششی از جانب الله است. ابن عاشور: 24/ 80.
پرسش: چرا ﴿وَقَابِلِ ٱلتَّوۡبِ﴾ بر ﴿غَافِرِ ٱلذَّنۢبِ﴾ عطف شد؟

﴿فَلَا يَغۡرُرۡكَ تَقَلُّبُهُمۡ فِي ٱلۡبِلَٰدِ﴾ الله تعالی می‌فرماید: ای محمد فعالیت و توقف و بقای آنان در شهرها با این‌که به پروردگارشان کفر می‌ورزند تو را نفریبد، یعنی گمان نکنی که آن‌ها به این دلیل که بر حق هستند مهلت یافته‌اند و در شهرها رفت و آمد و فعالیت می‌کنند و با وجود این‌که به الله کفر می‌ورزند به خشم و عذاب سریع گرفتار نیامده‌اند؛ ما بدین سبب به آنان مهلت نداده‌ایم، بلکه هدف آن است که حکم به سررسیدش برسد و سخن عذاب، یعنی عذاب پروردگارت بر آنان محقق گردد. طبری: 21/ 352.
پرسش: چرا با وجود این‌که کافران بر کفر اصرار می‌ورزند الله تعالی به آنان مهلت می‌دهد و از نعمت‌هایش بهره‌مند می‌گرداند؟

اگر سوال شود: چرا عبارت ﴿وَيُؤۡمِنُونَ بِهِۦ﴾ آمد در حالی که ایمانِ حاملانِ عرش و فرشتگانی که پیرامون آن قرار دارند مسلّم است؟ پاسخ این است که: این عبارت برای بیان فضیلت و برتری ایمان بیان شد. ابن جزی: 2/ 276.
پرسش: چرا عبارت ﴿وَيُؤۡمِنُونَ بِهِۦ﴾ در آیه بیان شد، با این‌که ایمان حاملان عرش امری مسلّم و قطعی است؟