قرآن

از مسروق روایت شده که گفت: عبدالله بن مسعود س نزد ما آمد و گفت: ای مردم هر کس چیزی می‌داند باید آن را بگوید و هر کس چیزی نمی‌داند باید بگوید: الله داناتر است؛ زیرا یکی از درجات علم این است که انسان در مورد چیزی که نمی‌داند بگوید: الله بهتر می‌داند؛ الله خطاب به پیامبرتان فرمود: ﴿قُلۡ مَآ أَسۡ‍َٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٖ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُتَكَلِّفِينَ﴾. ابن کثیر: 4/ 45.
پرسش: عبدالله بن مسعود س کدام یک از آداب طالب علم را از طریق تدبر در این آیه استنباط کرد؟

از عبارت ﴿وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُتَكَلِّفِينَ﴾ این نکته به دست می‌آید که هیچ رنجی در احکام دین وجود ندارد؛ یعنی: تکالیف دین مشقت‌آور نیست و این مطلب، به معنای آسانی اسلام است. راحتی و آسایش دین بر این امر استوار است که الله تعالی بر اساس حکمت خویش، میان طبع رسول الله ج و روح شریعتش تناسب ایجاد می‌کند. ابن عاشور: 23/ 309.
پرسش: با توجه به آیه، آسانی اسلام را توضیح دهید.

این سوره مشتمل بر ذکر حکیم است... بنابراین در ابتدای سوره سوگند یاد کرد که دارای ذکر (پند) است و در پایان، آن را چنین توصیف کرد که پندی برای جهانیان است. به‌علاوه، یادآوری و پندهای زیادی در میان سوره ذکر شده است؛ از جمله: ﴿وَٱذۡكُرۡ عَبۡدَنَا﴾، ﴿وَٱذۡكُرۡ عِبَٰدَنَآ﴾، ﴿رَحۡمَةٗ مِّنَّا وَذِكۡرَىٰ﴾ و ﴿هَٰذَا ذِكۡرٞ﴾. سعدی: 717.
پرسش: موضوع اصلی سورۀ (ص) چیست؟ دو مورد از فواید این موضوع را بیان کنید.

کلام، صفت متکلم است و صفت نیز، تابع موصوف است؛ پس همان‌گونه که الله تعالی از تمام جهات کامل است و هیچ همتایی ندارد، کلامش نیز از تمام جهات کامل و بی‌نظیر است. همین امر به تنهایی برای توصیف قرآن و دلالت بر مقامش کافی است. سعدی: 718.
پرسش: این مطلب را توضیح دهید که آیه از عظمت قرآن خبر می‌دهد.

ابن العربی می‌گوید: این آیه بر وجوب نیت خالص در تمام اعمال دلالت دارد. قرطبی: 18/ 246.
پرسش: کدام عمل قلبی از آیه استنباط می‌شود؟ آیا این عمل واجب است؟

قطعاً هر اندازه که بنده بیشتر بر الله دروغ بگوید و کفر ورزد، الله بیشتر بر او خشم می‌گیرد و از هدایت الهی دورتر می‌شود؛ چنان‌که می‌فرماید: ﴿كَيۡفَ يَهۡدِي ٱللَّهُ قَوۡمٗا كَفَرُواْ بَعۡدَ إِيمَٰنِهِمۡ وَشَهِدُوٓاْ أَنَّ ٱلرَّسُولَ حَقّٞ وَجَآءَهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُۚ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ [آل عمران: 86]؛ «چگونه الله قومی را هدایت می‌کند که بعد از ایمان‌شان و (پس از آن‌که) گواهی دادند به این‌که پیامبر بر حق است، و برای‌شان دلایل روشن آمد، کافر شدند؟! و الله قوم ستمکار را هدایت نمی‌کند». ابن عاشور: 23/ 324.
پرسش: خطر دروغ بر الله تعالی را بر اساس آیه بیان کنید.

الله تعالی خود را از انتخاب فرزند منزه کرد، سپس خودش را با صفت واحد توصیف فرمود؛ زیرا وحدانیت و یگانگی، با انتخاب فرزند منافات دارد؛ یعنی اگر فرزندی داشته باشد این فرزند قطعا از جنس خودش است، در حالی که هیچ جنسی ندارد؛ چون واحد است. همچنین خودش را با صفت قهار توصیف کرد تا بر نفی شرکا و همانندها دلالت کند؛ همه‌چیز مقهور و تحت قهر و قدرت الله تعالی قرار دارد، پس چگونه ممکن است که شریکی داشته باشد. ابن جزی: 2/ 263.
پرسش: ختم آیه با عبارت ﴿ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ﴾ تناسب بسیار زیبایی با مضمون آیه دارد. این مطلب را توضیح دهید.