قرآن

تعیین این آبادی اگر فایده‌ای در برداشت قطعاً الله آن را مشخص می‌کرد... بنابراین علم صحیح آن است که انسان بر حقایق بسنده کند و به امور بی‌فایده نپردازد؛ با این کار، نفس تزکیه می‌شود و علم افزایش می‌یابد، بر خلاف گمان جاهل که می‌پندارد علم با بیان سخنانی افزایش می‌یابد که هیچ دلیل و حجتی ندارد و هیچ فایده‌ای از آن حاصل نمی‌شود مگر آشفتگی ذهن و خوگرفتن به امور مشکوک. سعدی: 693.
پرسش: بهترین دیدگاه در مورد الفاظ مبهم قرآن چیست؟ چرا؟

﴿طَٰٓئِرُكُم مَّعَكُمۡ﴾ یعنی: سهم‌تان و خیر و شری که به آن منتهی می‌شود همراه خودتان است؛ یعنی به سبب افعال و اندوختۀ خودتان است، نه به خاطر ما یا به سببی از جانب ما؛ بلکه به سبب ستم و کفر خودتان است. بهره و نصیب از باب استعاره، طائر (پرنده) نامیده شد؛ یعنی: چیزی که با نظر (فال‌زدن) به پرنده حاصل می‌شود. ابن عطیه: 4/ 450.
پرسش: این مطلب را توضیح دهید که آیه عمل کسانی را که فال بد می‌زنند مردود می‌کند.

از فعل ﴿يَسۡعَىٰ﴾ مشخص می‌شود که این مرد شتابان آمد و از قصد اهالی شهر برای سنگسار یا مجازات رسولان آگاه شده بود؛ بنابراین به سبب ترسی که بر آنان و بر رسولان داشت خواست آنان را نصیحت کند. این مطلب، بزرگی و نیکوکاری مرد مورد نظر را می‌رساند و این‌که برای تغییر سریعِ منکر، باید به او اقتدا کرد. ابن عاشور: 22/ 366.
پرسش: بیان جملۀ فعلیه ﴿يَسۡعَىٰ﴾ در آیه چه فایده‌ای در بر دارد؟

عبارت ﴿مِنۡ أَقۡصَا ٱلۡمَدِينَةِ﴾ بر ﴿رَجُلٞ﴾ مقدم شد تا اهالی نقاط دور شهر بزرگ و گرامی داشته شوند و این‌که گاهی خیری که در حاشیه‌ها وجود دارد در مرکز شهرها یافت نمی‌شود. به‌علاوه، ضعیفان زودتر ایمان می‌آورند؛ زیرا آسایش و جایگاهی که بزرگان در آن قرار دارند ضعفا را از حق بازنمی‌دارد و بزرگان معمولاً در وسط شهر سکونت دارند. ابن عاشور: 22/ 365.
پرسش: چرا عبارت ﴿مِنۡ أَقۡصَا ٱلۡمَدِينَةِ﴾ بر واژۀ ﴿رَجُلٞ﴾ مقدم شد؟

یعنی: این رسولان مزدی در برابر ایمان از شما درخواست نمی‌کنند؛ بنابراین وجود آنان، زیانی به دنیای‌تان نمی‌رساند بلکه باعث می‌شود که از نعمت هدایت دین برخوردار شوید. ابن جزی: 2/ 222.
پرسش: آیه دو مورد از عوامل راستی دعوتگر را بیان می‌کند. این دو عامل چیست؟

﴿ٱتَّبِعُواْ مَن لَّا يَسۡ‍َٔلُكُمۡ أَجۡرٗا﴾ یعنی: از کسی پیروی کنید که شما را به سوی خیر نصیحت می‌کند و در برابر نصیحت و راهنمایی شما، هیچ مال و مزدی از شما درخواست نمی‌کند؛ بنابراین چنین کسی سزاوار است که مورد پیروی قرار گیرد. شاید این شبهه مطرح شود که شاید کسی دعوت دهد و مزدی نگیرد اما بر حق نباشد. این شبهه را با عبارت ﴿وَهُم مُّهۡتَدُونَ﴾ دفع کرد؛ یعنی آنان فقط به چیزی فرا می‌خوانند که عقل سالم به نیکی آن گواهی می‌دهد و فقط از چیزی نهی می‌کنند که عقل بر زشتی آن گواه است. سعدی: 694.
پرسش: چرا آیه با عبارت ﴿وَهُم مُّهۡتَدُونَ﴾ به پایان رسید؟

در این آیه، نکتۀ تربیتی مهمی وجود دارد و بر این امور دلالت می‌کند: وجوب فروخوردن خشم و بردباری در برابر جاهلان، دلسوزی بر کسی که خودش را در محل اجتماع گناهکاران و گمراهان قرار داده، آمادگی برای نجات او و استفاده از نرم‌خویی و مهربانی برای رهانیدنش به جای این‌که سرزنش و نفرین شود. مگر نمی‌بینی این مرد چگونه برای قاتلان و ستمکارانش خیر می‌خواهد، با این‌که کافر و بندۀ بت‌ها هستند. قرطبی: 17/ 433.
پرسش: اخلاق والایی که مومن از این آیه می‌آموزد چیست؟