قرآن

حال که وعدۀ الله حق است برای آن آماده شوید و اوقات ارزشمند خویش را در انجام اعمال صالح سپری کنید و هیچ‌چیز مانع شما از این امر نشود. سعدی: 685.
پرسش: انسان که می‌داند وعدۀ الله حقیقت است باید چه کاری انجام دهد؟

سعید بن جبیر می‌گوید: غرور زندگی دنیا این است که انسان بر اثر نعمت‌ها و خوشی‌های دنیا از عمل آخرت غافل شود، تا این‌که بگوید: ﴿يَٰلَيۡتَنِي قَدَّمۡتُ لِحَيَاتِي﴾ [الفجر: 24]. قرطبی: 17/ 346.
پرسش: انسان چگونه فریب زندگی دنیا را می‌خورد؟

دو فریب در آیه بیان شده است: فریبی که انسان از جانب خودش به آن گرفتار است؛ یعنی مظاهر فتنه‌انگیزی را که در زندگی دنیا می‌بیند برای نفسش می‌آراید و نفس به این گمان می‌افتد که خیر است و به پیامدهایش نمی‌اندیشد؛ چنان‌که زیان‌هایش در ابتدای امر پنهان می‌ماند و گمان نمی‌کند که از جانب شیطان است. فریب دیگر از جانب شیطان بر او وارد می‌شود. هر دو نوع فریب در دنیا وجود دارد: یعنی بخشی از آن را خود انسان بر خودش وارد می‌کند و بخشی از جانب شیاطین انسی و جنی بر او وارد می‌شود. ابن عاشور: 22/ 259.
پرسش: آیه از دو فریب برحذر می‌دارد. این دو فریب چیست؟

از آن‌جا که دشمنی شیطان ذاتی است و امید دفع آن از کسی که شیطان را ببخشد وجود ندارد، الله فقط به دشمنی با او فرمان داد؛ زیرا اگر به دشمنی گرفته نشود، مسلمان از حیله‌ها و نیرنگ‌هایش در امان نخواهد ماند. یکی از لوازم دشمنی با شیطان این است که بر خلاف دعوت او عمل شود تا نیرنگ‌هایش خنثی گردد و بر اثر انجام عمل صالح به خشم آید. ابن عاشور: 22/ 261.
پرسش: چرا الله سبحانه فرمان داد شیطان را به صورت مطلق دشمن بگیریم و هرگز او را مورد عفو و بخشش قرار ندهیم؟

یعنی: با اطاعت از الله و عدم اطاعت از شیطان، با شیطان دشمنی کنید... فضیل بن عیاض می‌گفت: ای دروغگو ای افترا زننده، از الله بترس و در آشکار به شیطان دشنام نده حال آن‌که در نهان دوستش هستی. ابن سماک می‌گفت: شگفت است کار کسی که پس از این‌که بخشندگی پروردگار بخشنده را بشناسد از او نافرمانی کند و پس از این‌که از دشمنی شیطان لعین آگاه شود از او اطاعت کند. بغوی: 3/ 616؛ قرطبی: 17/ 347.
پرسش: طبق فرمان الله چگونه با دشمن الله یعنی شیطان دشمنی می‌شود؟

یعنی: ای کسی که خواهان عزت هستی؛ عزت را از کسی که در دست اوست بخواه. عزت فقط در دست الله قرار دارد و فقط با طاعت او تعالی به آن دست می‌یابی. سعدی: 685.
پرسش: انسان وقتی بداند که تمام عزت‌ها از آنِ الله تعالی است چه فایده‌ای می‌برد؟

سه معنا برای آیه به نظر می‌رسد: معنای اول- که واضح‌تر است-: هر کس می‌خواهد به عزت برسد باید آن را نزد الله بجوید؛ زیرا تمام عزت از آنِ الله است. معنای دوم: هر کس عزت را در جنگ با اسلام می‌خواهد، تمام عزت‌ها از آنِ الله است و هر کس با او بجنگد مغلوب می‌گردد. معنای سوم: هر کس می‌خواهد بداند عزت برای کیست باید بداند که تمام عزت‌ها از آنِ الله تعالی است. ابن جزی: 2/ 212.
پرسش: الله تعالی راه جویندۀ عزت را روشن می‌کند. این مطلب را بیان کنید.