قرآن

مطلب عبرت‌آموز آیه، هشدار از قرارگرفتن در حالتی است که بعد از شروع قتال، یا بعد از وجوب قتال داشتند. ابن عاشور: 2/ 484.
پرسش: مطلب عبرت‌آموز این آیه چیست؟

این آیه به امت اسلامی اعلام می‌دارد که در ابتدا جنگ را درخواست نکنند؛ بلکه فقط در مقابل کسانی که آنان را از برپایی دین‌شان بازمی‌دارند دفاع کنند؛ چنان‌که می‌فرماید: ﴿أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمۡ ظُلِمُواْۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصۡرِهِمۡ لَقَدِيرٌ٣٩﴾ [الحج: 39]؛ «به کسانی‌که با آنان جنگ می‌شود، اجازۀ (جهاد) داده شده است، از آن روی که مورد ستم قرار گرفته‌اند». بنابراین مومن باید از جنگ ابا داشته باشد و آن را طلب نکند؛ زیرا اگر خواهان جنگ باشد، همانند اینان که همگی جز شمار اندکی پشت کردند، ناتوان می‌ماند. بقاعی: 1/ 470.
پرسش: اصل این است که با دعوت آغاز کنیم، پس جهاد در چه حالتی مشروع است؟

الله سبحانه و تعالی خبر داد که آنان انگیزۀ جنگ شان را که خشم بخاطر اخراج شدن [از سرزمین‌های شان] بود جهاد در راه الله دانستند، در حالی که جهاد در راه الله آن است که شخصی فقط به هدف غالب نمودن دین الله، جهاد کند. بقاعی: 1/ 472.
پرسش: یکی از اسباب عدم یاری الله سبحانه به مبارز، این است که نیتش برای الله سبحانه نباشد؛ این مطلب را توضیح دهید.

وقتی جهاد بر آنان فرض گردید و واقعیت و جنگ را رویاروی خویش مشاهده کردند ﴿تَوَلَّوۡاْ﴾ یعنی: نیت‌های‌شان آشفته و عزم‌های‌شان سست شد. این خصلتِ امت‌های مرفّه و خوشگذران است که در هنگام آسایش و راحتی، آرزوی جنگ می‌کنند اما هنگام وقوع جنگ، سست شده و از طبع خویش اطاعت می‌کنند. ابن عطیه: 1/ 331.
پرسش: تربیت جامعه بر ناز و نعمت و ثروت‌اندوزی، چه خطری به همراه دارد؟

یعنی کامل‌تر از شما در علم و قامت؛ بنابراین زمامدار شایسته است که عالم، خوش‌قیافه و صاحب جسم و روانی قوی باشد. ابن کثیر: 1/ 285.
پرسش: در این آیه برخی صفات لازم زمامدار بیان شده است؛ آن‌ها را نام ببرید.

با مقدم‌کردن گشایش علمی بر گشایش جسمی، اشاره دارد به این‌که فضایل نفسانی برتر و نیکوتر از فضایل جسمانی است؛ بلکه بهتر است گفته شود قابل مقایسه نیستند. آلوسی: 2/ 167.
پرسش: چرا توان علمی بر توان جسمی مقدم شد؟

زمامداری او بر خودتان را به سبب فقرش و پایین‌تربودن نَسَبش از نسب شما، عجیب و بعید نپندارید؛ زیرا اول اين‌که برگزیدن از جانب الله تعالی معیار است، که او را برگزیده و انتخاب کرده است، و او تعالی به مصالح شما داناتر است. دوم اين‌که علم زیاد برای توانایی بر شناخت امور سیاسی، یک رکن است، و بزرگی جثه برای ایجاد ابهت بیشتر در دل‌ها، و نیز قوی‌تر بودن در رویارویی با دشمن و سختی‌های جنگ، اصل و اساس است. آلوسی: 2/ 167.
پرسش: چه تفاوتی میان معیارهای ربانی و معیارهای بشری در انتخاب افراد وجود دارد؟