قرآن
ﮧ
ﱌ
ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ٦٤ ٦٤ ﭧ
ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ
ﭴ ﭵ ٦٥ ٦٥ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ٦٦ ٦٦ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ
ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ٦٧ ٦٧ ﮒ ﮓ ﮔ
ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ٦٨ ٦٨
ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ
٦٩ ٦٩ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ٧٠ ٧٠
ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ٧١ ٧١ ﯜ ﯝ
ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ٧٢ ٧٢ ﯦ ﯧ
ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ٧٣ ٧٣ ﯱ
ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ٧٤ ٧٤ ﯺ ﯻ ﯼ
ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ٧٥ ٧٥ ﰅ ﰆ ﰇ
ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ ﰌ ﰍ ﰎ ﰏ ﰐ ٧٦ ٧٦
قُل لَّا يَعۡلَمُ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ ٱلۡغَيۡبَ إِلَّا ٱللَّهُۚ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ ٦٥
در ادامۀ آیات قبلی که معبودیت بتهای مشرکان را با دلایل آشکار باطل کرد و ریشۀ عقیدۀ شرکورزی را بَرکند، در اینجا نیز یکی از آثار شرک باطل میشود که عبارت است از ادعای علم غیب از طریق کهانت و خبردادن جنها. ابن عاشور: 20/ 19.
پرسش: آیات کدام یک از آثار شرک را باطل کردهاند؟
بَلِ ٱدَّٰرَكَ عِلۡمُهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِۚ بَلۡ هُمۡ فِي شَكّٖ مِّنۡهَاۖ بَلۡ هُم مِّنۡهَا عَمُونَ ٦٦
به ترتیب ذیل از احوال این تکذیبکنندگان خبر داد: زمان آخرت را نمیدانند، علم ضعیفی در مورد آخرت دارند، در آن شک دارند، نسبت به آن کورند، آن را انکار میکنند، و وقوع آن را بعید میشمارند. یعنی: به سبب این احوال، ترس آخرت از دلهایشان رفت، آنگاه از الله نافرمانی کردند و تکذیب حق و تصدیق باطل بر آنان آسان شد و به جای انجام عبادات، شهوات را حلال دانستند؛ بنابراین دنیا و آخرتشان تباه شد. سعدی: 609.
پرسش: چرا کافران در تمام گناهان پیشرو و گستاخ هستند؟
قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ٦٩
الله تعالی در ادامه آنان را با حال امتهای تکذیبکننده اندرز داد. به پیامبرش دستور داد که به آنان امر کند در زمین بگردند و از احوال گناهکاران امتهای پیشین آگاه شوند و برحذر باشند از اینکه به عذابی همانند عذاب آنان گرفتار آیند. ابن عطیه: 4/ 269.
پرسش: مطالعۀ سیرت و تاریخ گناهکاران چه فایدهای دارد؟
وَلَا تَحۡزَنۡ عَلَيۡهِمۡ وَلَا تَكُن فِي ضَيۡقٖ مِّمَّا يَمۡكُرُونَ ٧٠
آیه بر این امر دلالت دارد که مهربانی و دلسوزی بر امت، خصلت پیامبر ج شده بود و هر گاه تکذیبکنندگان با این تهدید انذار داده میشدند، حس دلسوزی در جان پیامبر ج به جوشش درمیآمد؛ بنابراین الله اینگونه قلبش را استوار و قوی کرد که هر وقت عذاب موعود به آنان رسید بر آنان اندوهگین نشود. ابن عاشور: 20/ 26.
پرسش: نحوۀ دلالت آیه بر مهربانی پیامبر ج نسبت به مردم را بیان کنید.
قُلۡ عَسَىٰٓ أَن يَكُونَ رَدِفَ لَكُم بَعۡضُ ٱلَّذِي تَسۡتَعۡجِلُونَ ٧٢ وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَشۡكُرُونَ ٧٣
این خبر مخصوص پیامبر ج است برای هشدار دادن به این امر که تاخیر وعید یکی از آثار رحمت الله است؛ زیرا زمانهای تأخیر، زمانهای اعطای مهلت هستند و این امر نعمت به شمار میرود. ابن عاشور: 20/ 28.
پرسش: این مطلب را توضیح دهید که بهتأخیر انداختن عذاب یکی از آثار رحمت الله تعالی است؟
وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَعۡلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمۡ وَمَا يُعۡلِنُونَ ٧٤
آیه تصریح دارد به اینکه علاوه بر آنچه از آنان نقل شد امور زشت دیگری نیز داشتند. اعمال پنهانی آنان بدین سبب مقدم شد که آشکار گردد نهان و آشکار در علم او تعالی یکسان است یا به این دلیل که امور پنهان در سینهها سبب اعمال آشکاری است که توسط جوارح انجام میشود. آلوسی: 10/ 228.
پرسش: چرا علم الله بر آنچه در سینهها پنهان میداشتند بر علم به اعمال آشکارشان مقدم شد؟ آیه چگونه بر اهمیت اعمال قلبی دلالت دارد؟
إِنَّ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ يَقُصُّ عَلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ أَكۡثَرَ ٱلَّذِي هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ٧٦
یعنی: این قرآن آنچه را که در آن اختلاف دارند برایشان روشن مینماید اگر به آن عمل کنند. قرطبی: 16/ 204.
پرسش: اگر در یکی از امور اختلاف کردیم راه حل را باید در کجا بیابیم؟