قرآن

هر کس در دنیا به سوی کارهای نیک پیشی بگیرد در آخرت پیشی‌گیرنده به سوی بهشت است؛ زیرا سبقت‌گیرندگان در کارهای نیک بالاترین درجه را دارند ... از این آیه بر انجام فضایلی استدلال می‌شود که ویژگیِ خاصِ هر عمل است؛ مانند نماز در اول وقت، مبادرت بر بَری‌نمودن ذمه از روزه، حج، عمره، پرداخت زکات، انجام سنت‌ها و آداب عبادات. چه آیۀ جامع و سودمندی است!!. سعدی: ۷۳.
پرسش: این آیه الفاظی مختصر اما پرمعنا دارد، این مطلب را به صورت خلاصه توضیح دهید.

هر کس در نماز خویش به سوی غیر پروردگارش متوجه شود روی آوردن بدن به سوی قبله هیچ سودی به او نمی‌رساند؛ زیرا حکم مذکور، حکمی حقیقی و مربوط به توجه قلبی است. هر کس که قلب او در نماز متوجه یکی از مخلوقات باشد همانند کسی است که صورتش را از جهت قبله گردانده است. بقایی: 1/ ۲۷۲.
پرسش: حقیقت روی آوردن به قبله چیست؟ چرا؟

هر ذکری خاصیت و ثمرۀ خودش را دارد؛ ثمرۀ تهلیل (لا اله الا الله)، توحید خاص است؛ زیرا توحید عام برای هر مومنی حاصل می‌شود. ثمرۀ تکبیر (الله اكبر)، بزرگداشت و تعظیم ذات بزرگ و باشکوه است. حمد (الحمد لله) و نام‌هایی که معنای احسان و رحمت دارند- مانند رحمان، رحیم، کریم و غفار- سه ثمره به این قرار دارند: شکر، امیدواری زیاد و محبت؛ زیرا نیکوکار قطعاً محبوب است. ابن جزی: 1/ ۸۸.
پرسش: هر ذکری ثمرۀ مخصوصی در دل بنده ایجاد می‌کند، این مطلب را با ذکر مثال توضیح دهید.

هر ذکری خاصیت و ثمرۀ خودش را دارد. ثمرۀ نام‌هایی که به معنای اطلاع و ادراک هستند- مانند علیم، سمیع، بصیر و قریب- مراقبت و تقواست. ثمرۀ درود فرستادن بر پیامبر ج محبت زیاد به او و محافظت بر پیروی از سنت‌هایش است. ثمرۀ استغفار، پایداری بر تقوا و محافظت بر شروط توبه همراه با شکستگی و فروتنی قلب به سبب گناهان گذشته است. ابن جزی: 1/ ۸۸.
پرسش: اثر ذکر پروردگار با صفات سمیع و بصیر و قریب توسط بنده چیست؟

لالله تعالی پس از این‌که دستور به سپاس‌گزاری داد، صبر و ارشاد و یاری گرفتن از صبر و نماز را بیان فرمود؛ زیرا بنده یا در نعمت است که باید شکر آن را به جای آورَد و یا در رنج و سختی است که باید در برابر آن شکیبایی به خرج دهد. ابن کثیر: ۱/ ۱۸۷.
پرسش: بنده از دو حالت خارج نیست. این دو حالت چیست؟ و بنده در هر یک از آن دو چه وظیفه‌ای دارد؟

اگر نماز، به صورت کامل و با تمام شرایط و آداب و با حضور قلب انجام گیرد، قطعاً بیش از هر امر دیگری کمک می‌کند؛ زیرا نماز از فحشا و منکر باز می‌دارد، و نیز به این سبب که این حضور در نماز، صفت و انگیزه‌ای در قلب بنده ایجاد می‌کند که او را بر انجام دستورات و ترک نواهیِ پروردگارش فرا می‌خواند. چنین نمازی است که الله تعالی به ما دستور داده در هر کاری از آن یاری بگیریم. سعدی: ۷۵.
پرسش: نماز چگونه بنده را در انجام دستورات و ترک نواهیِ پروردگار یاری می‌رساند؟

این معیت و همراهی، خاص و مقتضی محبت و یاری و امداد و نزدیکی الله است. صابران در این‌جا ستایش بزرگی شده‌اند؛ زیرا اگر صابران هیچ فضیلتی نداشته باشند جز این‌که به این معیت و همراهی الله دست یافته باشند همین یک مورد برای فضیلت و شرف آنان کافی است. سعدی: ۷۵.
پرسش: این معیت و همراهی مخصوص، مقتضی چه امری است؟ چه کسانی شایستگی آن را دارند؟ با توجه به آیه توضیح دهید.