قرآن

اگر در این مورد شک یا تردید دارید؛ در زمین بگردید، و بنگرید که تکذیب‌کنندگان چه سرانجامی داشته‌اند؛ آن‌گاه جز مردمی نابودشده نخواهید یافت... منظور از این گردش که به آن امر شده است: گردش دل‌ها و بدن‌هاست که به عبرت‌گیری منجر می‌شود، نه فقط نگریستن بدون گرفتن پند و اندرز که هیچ سودی ندارد. سعدی: 251.
پرسش: چه تفاوتی میان مسلمان و غیر مسلمان هنگام دیدن آثار اقوام نابودشده وجود دارد؟

الله تعالی در این آیه توجه کسانی را که از او روی گردانده‌اند جلب می‌کند به این‌که به او روی آورند؛ و خبر می‌دهد از این‌که نسبت به بندگانش چنان مهربان است که کیفر را به تعجیل نمی‌اندازد و بازگشت و توبه را می‌پذیرد. بغوی: 2/ 10.
پرسش: هدف الله تعالی از این آیه چیست؟

الله تعالی رحمت و احسان خویش را بر بندگانش گسترانیده و رحمت و نعمت‌هایش آنان را فراگرفته است. این حکم را بر عهدۀ خود مقرّر کرده که رحمت او بر خشمش غلبه می‌کند و بخشیدن را بیشتر از محروم‌کردن دوست دارد. الله تعالی درهای رحمت را بر روی تمام بندگان گشوده است اگر خودشان به سبب گناهانی که مرتکب می‌شوند این درها را بر روی خود نبندند؛ و آنان را به سوی رحمت خویش فرا خوانده است اگر گناهان و بدی‌های‌شان آنان را از جستجوی رحمت او تعالی بازندارد. سعدی: 251.
پرسش: چه امری باعث می‌شود بنده از رحمت الله فایده نبرد؟

خبردادن از اینکه تمام آنچه در آسمان‌ها و زمین وجود دارد، از آنِ الله است، این سوال را به ذهن می‌آورد که چرا الله در عذاب کسانی که ملک او هستند و بر او شرک می‌ورزند عجله نمی‌کند؟ یعنی کافر می‌گوید: اگر آن‌چه که می‌گویید راست است، قطعاً عذاب را زود بر ما نازل می‌کرد، و مومن نیز تأخیر در عذاب کافران را کند و دیر می‌پندارد. عبارت ﴿كَتَبَ عَلَىٰ نَفۡسِهِ ٱلرَّحۡمَةَ﴾ پاسخ هر دو گروه است به این‌که الله با رحمت خویش مهربانی می‌کند؛ یکی از انواع رحمت او رحمتی کامل است که به بندگان مومنش اختصاص دارد و نوع دیگر، رحمتی موقت است که عبارت است از مهلت‌دادن و تاخیر در عذاب گناهکاران و گمراهان. ابن عاشور: 7/ 151.
پرسش: عبارت ﴿كَتَبَ عَلَىٰ نَفۡسِهِ ٱلرَّحۡمَةَ﴾ چه تناسبی با عبارت قبلی دارد؟

سکون (آرام و قرار گرفتن) را به این دلیل به صورت خاص بیان کرد که نعمت در آن بیشتر است. بغوی: 2/ 11.
پرسش: چرا سکون را به صورت خاص بیان کرد؟

﴿أَوَّل﴾ می‌تواند کنایه از قوی‌تر و استوارتر باشد؛ زیرا در هر کاری، اولین نفر بر آن کار مشتاق‌تر و وابسته‌تر است؛ یعنی اول‌بودن، مستلزم اشتیاق و قدرت در کار است؛ چنان‌که الله تعالی به نقل از موسی ÷ می‌فرماید: ﴿وَأَنَا۠ أَوَّلُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴾ [الأعراف: 143] زیرا اول‌بودن او که مشخص است و تنها قصدش این بوده که بگوید اکنون و بعد از بیهوشی، من قوی‌ترین مومن هستم. ابن عاشور: 7/ 158.
پرسش: منظور از اول بودن در این‌جا چیست؟ و چه فایده‌ای از آن به دست می‌آید؟

الله تعالی با بیان عبارت ﴿فَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ﴾ بعد از ﴿وَإِن يَمۡسَسۡكَ بِخَيۡرٖ﴾ به فضل و عطای بزرگش اشاره دارد که اگر آن را برای کسی اراده کند هیچ‌کس نمی‌تواند آن را بازدارد؛ چنان‌که در جایی دیگر به صراحت می‌فرماید: ﴿وَإِن يُرِدۡكَ بِخَيۡرٖ فَلَا رَآدَّ لِفَضۡلِهِۦ﴾ [يونس: 107]؛ «و اگر برایت ارادۀ خیری نماید، برای فضل (و بخششِ) او هیچ مانعی نیست». شنقیطی: 1/ 475.
پرسش: به پایان رسانیدن آیه با عبارت ﴿فَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ﴾ چه مناسبتی دارد؟