قورئان
ﮞ
ﱈ
٨٥ ٨٥ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ
ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ
ﭶ ﭷ ٨٦ ٨٦ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ
ﮃ ﮄ ﮅ ٨٧ ٨٧ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ
ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ٨٨ ٨٨ ﮖ ﮗ ﮘ ٨٩ ٨٩ ﮚ
ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ
ﮧ ﮨ ٩٠ ٩٠ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ٩١ ٩١ ﯓ
ﯔ ﯕ ٩٢ ٩٢ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ
ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ٩٣ ٩٣ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ
ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ
ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ٩٤ ٩٤ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ
ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ٩٥ ٩٥ ﰆ ﰇ ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ ﰌ
ﰍ ﰎ ﰏ ﰐ ﰑ ﰒ ﰓ ﰔ ﰕ ﰖ ﰗ ﰘ ﰙ
ﰚ ٩٦ ٩٦ ﰜ ﰝ ﰞ ﰟ ﰠ ﰡ ﰢ ﰣ ٩٧ ٩٧
إِنَّا مَكَّنَّا لَهُۥ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَءَاتَيۡنَٰهُ مِن كُلِّ شَيۡءٖ سَبَبٗا ٨٤
ئەم چیرۆكە قورئانییە چەند سیفەتێك دەخاتە ڕوو كەجێگای ئینكاری نییە، یەكەم: زولقەڕنەین پادشایەكی دادگەر وچاكەكار بووە. دووەم: لەلایەن خوداوە سەرۆ (ئیلهام)ـی بۆ دەهات. سێیەم: فەرمانڕەوای خاكێكی بەرین وفراوان بوو (نێوان ڕۆژەهەڵات وڕۆژاوای گرتبوویەوە. و). چوارەم: لەكاتی یەكێك لەپێشڕەوییەكانیدا لەوڵاتێكدا گەیشتە سەرچاوە وكانییەكی تێكەڵ بەقوڕە ڕەشە. ابن عاشور: ١٦/ ٢٠.
پرسیار: بەپێى ئەم ئايەتە ئەوە ڕوون بكەرەوە كەجارى وا هەيە خواى گەورە خۆشى دونيا وقيامەت بەبەندەى خۆى دەبەخشێت.
وَءَاتَيۡنَٰهُ مِن كُلِّ شَيۡءٖ سَبَبٗا ٨٤
لەبارەی ئەو هۆكار وسەبەبانەوە كەخوای گەورە بەزولقەڕنەینی بەخشیبوو، نە خوای گەورە باسی كردووە وڕوونی كردووەتەوە، نە پێغەمبەری خوا(ﷺ)، هەروەها هەواڵ وخەبەرێكی وەهاشمان پێ نەگەیشتووە كەدڵ ئاوی لێ بخواتەوە وجێی گومان نەبێت، كەواتە جگە لەبێدەنگ بوون چارەیەكی ترمان نییە. سەعدى: ٤٨٥.
پرسیار: مرۆڤى باوەڕدار لەبەرامبەر ئەو شتانەى كەخودا وپێغەمبەرى خودا(ﷺ) ڕوونيان نەكردووەتەوە، دەبێت چ بكات؟
وَءَاتَيۡنَٰهُ مِن كُلِّ شَيۡءٖ سَبَبٗا ٨٤ فَأَتۡبَعَ سَبَبًا ٨٥
واتە: ئەوانەی بەشێوەی گونجاو وڕێكوپێك دەخستەكار، چونكە هەموو كەسێك هۆكارەكان ناخاتە كار وسوود وكەڵكیان لێ وەرناگرێت، جا ئەگەر مرۆڤ دەستی بەهۆكارەكان گەیشت ودەشیزانی بەباشی بەكاریان بهێنێت، ئەوا بەمەبەست ونیازی خۆی دەگات، بەڵام ئەگەر دەستی بەهیچكامیان یان دەستی بەیەكێكیان نەگەیشت، ئەوا دەستی بەمەبەست ونیازەكانیشی ناگات. سەعدى: ٤٨٥.
پرسیار: چ كاتێك مرۆڤ دەتوانێت سوود لەهۆكارەكان وەربگرێت؟
قُلۡنَا يَٰذَا ٱلۡقَرۡنَيۡنِ إِمَّآ أَن تُعَذِّبَ وَإِمَّآ أَن تَتَّخِذَ فِيهِمۡ حُسۡنٗا ٨٦
واتە: خوای گەورە زولقەڕنەینی سەرخست بەسەر ئەوانەدا، كردی بەداوەری نێوان ئەوان، سەرپشكیشی كرد لەنێوان ئەوەی كەئەو دوژمنانە بكوژێت، یان یەخسیریان بكات، یان منەتیان بەسەردا بكات ولەبەرامبەر بڕە پارەیەكدا ئازادیان بكات، ئەو كاتە دادگەری وبیروباوەڕی دەركەوت. ابن كثير: ٥/ ١٩٣.
پرسیار: بەپێى ئەم ئايەتە ئەوە ڕوون بكەرەوە كەمرۆڤە باوەڕدارەكان ميهرەبانترين كەسن بەرامبەر بەدروستكراوەكانى خواى گەورە.
وَأَمَّا مَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَلَهُۥ جَزَآءً ٱلۡحُسۡنَىٰۖ وَسَنَقُولُ لَهُۥ مِنۡ أَمۡرِنَا يُسۡرٗا ٨٨
واتە: لەڕۆژی پەسڵاندا گوزەرانێكی چاك وبەهەشتی وەك پاداشت لەلایەن خوداوە پێ دەبەخشرێت (وسنقول له من أمرنا يسرًا) واتە: چاكەی لەگەڵدا دەكەین وبەنەرمی دەیدوێنین وڕەفتاری نەرمی لەگەڵدا دەكەین. ئەم ڕستەیە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كەزولقەڕنەین پادشایەكی خواناس ودادگەر وزانا وپیاو چاك ودۆستی خوا بووە، چونكە بەپێی ڕەزامەندی خوای گەورە ڕەفتاری لەگەڵ هەموواندا دەكرد. سەعدى: ٤٨٥.
پرسیار: نيشانەى چاكە وپياوچاكى فەرمانڕەواى چاك چییە؟
قَالُواْ يَٰذَا ٱلۡقَرۡنَيۡنِ إِنَّ يَأۡجُوجَ وَمَأۡجُوجَ مُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَهَلۡ نَجۡعَلُ لَكَ خَرۡجًا عَلَىٰٓ أَن تَجۡعَلَ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَهُمۡ سَدّٗا ٩٤ قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيۡرٞ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجۡعَلۡ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُمۡ رَدۡمًا ٩٥
ئەم ئایەتە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كەپێویستە لەسەر فەرمانڕەوا بەخەرج كردنی سەروەت وسامانی گشتی (واتە: بەپارەی خەزێنەكانی وڵات. و) پارێزگاری لەیەكێتی وبرایەتی نێوان خەڵكی بكات وهەموو كێشە وناكۆكی وجیاوازی وتەفرەقەیەك لەناو بەرێت وسنوورەكان توندوتۆڵ بكاتەوە، جا ئەگەر خەزێنەی گشتی بەشی ئەو كارەی نەكرد، ئەوا لەسەر خەڵكی پێویستە یارمەتی خەزێنەكانی وڵات بدەن وهەرچی نوقسانی وكەمیى هەیە پڕی بكەنەوە. یەكێكی تر لەئەركەكانی پادشا ئەوەیە كەسەبارەت بەخەڵكی گەشبین بێت، جا ئەم كارە گرنگە بەسێ مەرج ئەنجام دەدرێت، یەكەم: پادشا هیچ شتێك دانەبڕێت بۆ خۆی وتایبەتی نەكات بەخۆیەوە. دووەم: سەرەتا هاوكاری لێقەوماوان بكات. سێیەم: لەكاتی بەخشیندا ڕەچاوی پلە وپایەی كۆمەڵایەتی وئاتاجی وئەو شتانە بكات. قورتوبى: ١٣/ ٣٨٤ و٣٨٥.
پرسیار: كەسێك كەخواى گەورە كردوويەتى بەبەرپرس، چ ئەركێكى لەسەرە ؟
قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيۡرٞ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجۡعَلۡ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُمۡ رَدۡمًا ٩٥
واتە: زولقەڕنەین بەوانەی گوت: ئەو هێز ودەسەڵاتەی كەخوای گەورە بەمنی بەخشیوە، زۆر لەدیاری وخەڵات وبەراتی ئێوە باشتر وهێژاترە. قورتوبى: ١٣/ ٣٨٤.
(لە مامۆستا ئەبو بەكری كوڕی مامۆستا مەلا طاهیری بەحركەم بیست فەرمووی: ڕۆژێك لەخزمەت مامم واتە مامۆستا مەلا طەییبی بەحركە (ڕەحمەتی خودای لێبێت) بووم فەرمووی: جارێك لەخزمەت مامۆستا مەلا عەبدولكەریمی مودەڕیس بووم فەرمووی: لەكاتی فەقێیەتی لەبیارە لەگەڵ چەند فەقێیەكدا لەناو خۆماندا باسی ئەوەمان كرد كەبۆچی خوای گەورە لەسورەتی كەهفدا لەئایەتی ٧٨دا فەرموویەتی:( مالم تستطع عليه صبرًا ) بەڵام لەئایەتی ٨٢دا فەرموویەتی:( مالم تسطع عليه صبرًا ) هەرچەند هەوڵماندا بۆمان حەل نەكرا، چووینە خزمەت مامۆستا مەلا طاهای بالیسانی كەئەو دەم مودەڕیسی بیارە بوو، فەرمووی: ئەو دوو وشەیە لەڕووی ماناوە هیچ جیاوازییان نییە، بەڵام لەیەكەمدا مەقام مەقامی سەبرە بۆیە پیتی (ت)ێی تێدا باسكراوە، لەدووەمدا چونكە حەزرەتی موسا پەلەی بووە، وشەكە بەكورتی دەربڕاوە وپیتی (ت)ێی لێ قرتاوە، جا دوایی مامۆستا مەلا طەییب فەرمووی: ئەی بۆچی لەئایەتی ٩٧دا سەرەتا دەفەرمووێت:(فما اسطاعوا أن يظهروه) دوایی دەفەرمووێت:( وما استطاعوا له نقبًا )مامۆستا ئەبو بەكر فەرمووی: منیش گوتم: نازانم! مامۆستا طەییب فەرمووی: ئەوە لەبەر ئەوەی كەلەیەكەمدا باسی سەركەوتن وبازدانە لەسەر بەنداوەكە، سەركەوتن وبازدان پیاوی سووك وسۆڵی دەوێت، بۆیە وشەكەیش بەسووكی باسكراوە وپیتی (ت)ێی تێدا قرتاوە، لەدووەمیشدا باسی كونكردنی بەنداوەكەیە، كونكردنی بەنداو پیاوی گەورە وچوارشانە وبەهێز وقورس وكوتەك وەشێنى دەوێت، بۆیە وشەكەش بەقورسی باسكراوە وپیتی (ت)ێی تێدا باسكراوە. وەرگێڕ.)
پرسیار: ئايا زولقەڕنەين بەهۆی پادشاييەكەيەوە لەخۆى بايى بوو؟ دەينازى بەدەسەڵات وهێزى خۆيدا؟ ناز ونيعمەتەكانى خواى گەورەى لەبير چوويەوە؟