قرآن
ﰅ
ﱖ
ﭛ ﭜ ﭝ ٢٥ ٢٥ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ٢٦ ٢٦
ﰆ
ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ٥ ٥ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ٦ ٦
ﭾ ﭿ ﮀ ٧ ٧ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ٨ ٨ ﮉ ﮊ
ﮋ ﮌ ﮍ ٩ ٩ ﮏ ﮐ ﮑ ١٠ ١٠ ﮓ ﮔ ﮕ
ﮖ ١١ ١١ ﮘ ﮙ ﮚ ١٢ ١٢ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ
ﮠ ١٣ ١٣ ﮢ ﮣ ﮤ ١٤ ١٤ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ
ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ١٥ ١٥ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ
ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ١٦ ١٦ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ
ﯣ ١٧ ١٧ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ١٨ ١٨ ﯫ
ﯬ ﯭ ﯮ ١٩ ١٩ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ٢٠ ٢٠ ﯵ ﯶ ﯷ
ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ٢١ ٢١ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ ٢٢ ٢٢
هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمٞ لِّذِي حِجۡرٍ ٥
یعنی: برای صاحب عقل و خرد و دین و شایستگی. عقل به این سبب حِجر نامیده شد که انسان را از انجام افعال و اقوال ناشایست بازمیدارد. ابن کثیر: 4/ 508.
پرسش: عقل چه اهمیتی برای مسلمان دارد؟
وَفِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ ١٠
یعنی: کسی که پادشاهیاش را مستحکم کرد و پنداشت توسط سربازان و لشکریان و تمام آنچه گمان میکرد کارش را محکم میکند همیشگی است و ید مبسوطی در پادشاهی دارد. بقاعی: 22/ 30.
پرسش: توصیف فرعون به ﴿ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ﴾ و سپس نابودی او، بر چه امری دلالت دارد؟
فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ ١٣
تشبیه ﴿سَوۡطَ﴾ (شلاق) به عذاب به این دلیل است که مقتضی تکرار است اما شمشیر و سایر موارد چنین مفهومی را نمیرسانند. این سخن را ابن عطیه گفته است. زمخشری میگوید: شلاق به عذاب دنیا اشاره دارد؛ زیرا از عذاب آخرت آسانتر است؛ چنانکه شلاق از قتل آسانتر است. ابن جزی: 2/ 569.
پرسش: تشبیه شلاق به عذاب در آیه دو وجه رسا دارد. این دو وجه چیست؟
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ ١٤
ابن عباس ب میگوید: میشنود و میبیند، یعنی: در کمین اعمال مخلوقاتش است و هر یک را بر اساس تلاش او در دنیا و آخرت جزا میدهد و تمام مخلوقات را حاضر میگرداند و با عدالت میان آنان داوری میکند و به هر یک جزایی مناسب عملش میدهد و ذرهای ستم روا نمیدارد. ابن کثیر: 4/ 510.
پرسش: ثمرۀ عملی دانستن این امر که الله تعالی تمام اعمال را رصد میکند چیست؟
فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ ١٥
عزت و خواری از دیدگاه انکارکنندۀ رستاخیز، به کمی و زیادی سهام دنیایی بازمیگردد؛ اما کرامت و بزرگی از دیدگاه مومن این است که الله او را با طاعت و توفیقی که منجر به کسب سهم آخرت میشود گرامی میدارد و اگر در دنیا نیز به او گشایش دهد شکر و سپاس او تعالی را به جای میآورد. قرطبی: 22/ 276.
پرسش: آیا کرامت بنده نزد الله به رسیدن سهام دنیا منوط است؟
فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ ١٥ وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيۡهِ رِزۡقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَهَٰنَنِ ١٦ كَلَّاۖ
الله تبارک و تعالی این دیدگاه انسان را که اگر روزی زیادی به او ببخشد او را گرامی داشته است رد میکند و میفرماید چنین نیست بلکه فراخی روزی، نوعی امتحان و آزمایش است... از سوی دیگر، اگر الله او را با تنگدستی و روزی اندک بیازماید گمان میکند که او را خوار داشته است. الله تعالی میفرماید: ﴿كَلَّا﴾ یعنی در هیچ یک از این دو حالت، امر آنگونه که انسان گمان میکند نیست؛ زیرا در هر دو حالت، فرمانبرداری از الله معیار است؛ یعنی انسان ثروتمند باید شکر نعمت را به جای آورَد و انسان فقیر صبر پیشه کند. ابن کثیر: 4/ 510.
پرسش: با توجه به آیه توضیح دهید که ثروت و فقر گاهی نعمت و گاهی عذاب هستند.
وَلَا تَحَٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡكِينِ ١٨
یعنی: به سبب بخل بر دنیا و محبت شدید آن که در دلها جای گرفته است، یکدیگر را به طعامدادن به مساکین و فقرا تشویق نمیکنند. سعدی: 924.
پرسش: چه چیزی انسان را از طعامدادن به فقرا و مساکین بازمیدارد؟