قرآن

آنان گفتند: ﴿لَا تُنفِقُواْ عَلَىٰ مَنۡ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ حَتَّىٰ يَنفَضُّواْۗ﴾؛ «به کسانی که نزد رسول الله هستند (چیزی) انفاق نکنید تا پراکنده شوند.»؛ این سخن را از روی یقین و باور به این گفتند که اگر به آنان انفاق نکنند، روزی‌شان قطع می‌شود و در نتیجه از نزد رسول الله ج می‌روند؛ چون گمان می‌کردند که فقط خودشان قدرت انفاق و بخشیدن اموال را دارند، ولی از تعدد اسباب و عوامل رزق و روزی غافل بودند، بنابراین الله در رد این گمان باطل‌شان، عبارت ﴿وَلَٰكِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَا يَفۡقَهُونَ﴾ را آورد. ابن عاشور: 28/ 248.
پرسش: فایدۀ آوردن جمله ﴿وَلَٰكِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَا يَفۡقَهُونَ﴾ چیست؟

مردم در دروازه قصرهای شاهان به دنبال عزتند، در حالی که آن را فقط در اطاعت از الله می‌یابند. حسن بصری می‌گفت: اگر چه اسب‌های تیزرو به سمت آنان شتاب گیرند و رفتن استران سر و صدا به پا کند، همانا خواری و رسواییِ معصیت بر گردن‌های‌شان است و قطعا الله تعالی کسی را که از او نافرمانی کند، خوار می‌گرداند. ابن تیمیه: 6/ 312.
پرسش: عزت حقیقی از کجا به دست می‌آید؟

وقتی الله از زشتی‌های منافقان سخن گفت، مؤمنان را مورد خطاب قرار داد، آنان را تشویق کرد تا ذکر او را به جای آورند و فرمود: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُلۡهِكُمۡ أَمۡوَٰلُكُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُكُمۡ عَن ذِكۡرِ ٱللَّهِ﴾. بنابراین آنان را از اخلاق منافقان برحذر داشت؛ کسانی که اموال و فرزندان‌شان، آنان را از یاد الله غافل کرد. شوکانی: 5/ 233.
پرسش: این آیه چه تناسبی با ماقبل خود دارد؟

از اموال و اولاد نام برد و فرمود که آن‌ها شما را از یاد الله باز ندارد؛ زیرا مردم بسیار به فکر کسب و افزایش ثروتند، به گونه‌ای که مردم بیش از این‌که متوجه فرزندان‌شان باشند، مشغول کسب و کارند و علاوه بر این‌که کسب و افزایش ثروت، بیشتر وقت انسان را به خود اختصاص می‌دهد و وی را از یاد الله باز می‌دارد، فکر ذخیره و پس‌انداز نیز وقت زیادی می‌برد و انسان را غافل می‌سازد از این‌که الله فرمان به انفاق آن داده است. ابن عاشور: 28/ 251.
پرسش: چرا فرمود که اموال و اولاد، شما را از یاد الله غافل نکند؟

دوام ذکر سبب دوام محبت است؛ بنابراین ذکر برای دل همچون آب برای کشتزار است.... که فقط با وجود آن، سبز و زنده می‌ماند. ذکر بر چند نوع است: 1. ذکر الله با اسماء و صفات او و ثنای الله از این طریق. 2. تسبیح، تحمید، تکبیر، تهلیل و تمجید الله، که متأخران غالبا همین معنا را از ذکر مد نظر دارند. 3. ذکر الله با احکام، دستورات و ممنوعاتش؛ یعنی ذکر اهل علم... بهترین ذکر، ذکر الله با کلامش است.... از دیگر انواع ذکر، دعا، استغفار و تضرع را می‌توان نام برد. بنابراین 5 نوع از انواع ذکر بیان شد. ابن قیم: 3/ 157- 158.
پرسش: اهمیت و انواع ذکر را بیان کنید؟

بر اساس آیه فوق، الله تعالی بندگان را به گونه‌ای فرمان به انفاق نداده است که بر آنان سخت تمام شود، بلکه دستور می‌دهد که بخشی از آن‌چه الله به آنان روزی داده و اسبابش را برای‌شان مهیا کرده است، انفاق کنند. سعدی: 865.
پرسش: فایده حرف جر ﴿مِن﴾ که دلالت بر بعضیت در این آیه می‌کند، چیست؟

هر انسان متجاوزی به هنگام مرگ پشیمان می‌شود، و درخواست فرصت و مهلت – هر چند اندک باشد- می‌کند تا گذشته‌اش را جبران کند. ابن کثیر: 4/ 373.
پرسش: آیا پشیمانی به هنگام مرگ، مخصوص کافران است؟ از این موضوع چه نتیجه‌ای می‌گیری؟