قرآن

خبر فاسق در معرض شک و دروغ قرار دارد؛ زیرا مانع دینی قدرتمندی در نفسش ندارد و این امر باعث می‌شود که امور حرام و ممنوع را سبک بپندارد و به زیان رساندن به دیگران یا مصالح عمومی که بر گواهی یا خبرش مترتب است اهمیت قائل نشود. این گستاخی فاسق زمانی بیشتر می‌شود که بدون توبه، به کارش اصرار ورزد و از اشتباه خویش دست نکشد. ابن عاشور: 26/ 231.
پرسش: چرا دستور داده شد که در مورد خبر فاسق تحقیق و بررسی کنیم؟

﴿لَوۡ يُطِيعُكُمۡ فِي كَثِيرٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ لَعَنِتُّمۡ﴾ یعنی: به مشقت خواهید افتاد. فعل اطاعت به این منظور با صیغۀ مضارع بیان شد که آنان می‌خواستند پیامبر ج همیشه از آنان اطاعت کند، در حالی که حقیقت، خلاف این امر است و باید آنان از پیامبر ج اطاعت می‌کردند نه بر عکس؛ زیرا رسول الله ج دیدگاه بهتر و صحیح‌تری از دیگران داشت و اگر از دیدگاه مردم اطاعت می‌کرد قطعا نابود می‌شدند؛ پس باید از او فرمانبرداری می‌کردند و به دستورش بازمی‌گشتند. آیۀ ﴿وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ حَبَّبَ إِلَيۡكُمُ ٱلۡإِيمَٰنَ﴾ بر این مطلب اشاره دارد. ابن جزی: 2/ 375.
پرسش: با توجه به آیه توضیح دهید که مخالفت قوانین وضعی با شریعت اسلامی، سبب مشقت و نابودی است.

رشد عبارت است از: استقامت بر راه حق همراه با صلابت... پیروی از حق، باعث رسیدن به رشد است؛ زیرا الله برای کسی که قصد خیر دارد و بر انجام کار نیک تلاش می‌کند، رسیدن به حقیقت و اجرای دقیق اقدامات را بدون پشیمانی، تضمین کرده است ﴿وَٱلَّذِينَ جَٰهَدُواْ فِينَا لَنَهۡدِيَنَّهُمۡ سُبُلَنَاۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَمَعَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ﴾. بقاعی: 7/ 229.
پرسش: رشد جایگاه بالایی دارد، بنده چگونه به این جایگاه می‌رسد؟

مومنان از نظر دینی و حرمت، برادر یکدیگرند نه از نظر نسبت؛ بنابراین گفته شده: برادری دینی از برادری نسبی پایدارتر است؛ چون برادری نسبی بر اثر تفاوت دین قطع می‌شود اما برادری دینی به سبب تفاوت نسبی قطع نمی‌شود. قرطبی: 19/ 383.
پرسش: برادری دینی مستحکم‌تر و پایدارتر است یا برادری نسبی؟ چرا؟

صفت رحمت به این دلیل بیان شد که امر به تقوا پس از برقراری حقیقتِ برادری میان مومنان واقع می‌شود و برادران نسبت به یکدیگر مهربان هستند؛ یعنی پاداش این کار از جنس خودش است. ابن عاشور: 26/ 245.
پرسش: چرا در این آیه صفت رحمت انتخاب شد؟

پرهیز و مراقبت سلف در گفتار و کردار به جایی رسیده بود که عمرو بن شرحبیل می‌گفت: اگر شخصی را ببینم که از بزی شیر می‌خورد و به او بخندم، می‌ترسم که خودم همانند کار او انجام دهم. از عبدالله بن مسعود س روایت شده که گفت: مصیبت به سخن وابسته است؛ اگر سگی را مسخره کنم می‌ترسم به سگ تبدیل شوم. قرطبی: 19/ 383.
پرسش: سلف چگونه به قرآن عمل می‌کردند؟ با مطالعۀ تفسیر آیۀ فوق به این سوال پاسخ دهید.

بیان می‌کند که هر کس عیب برادرش را بگیرد مثل این است که عیب خودش را می‌گیرد؛ زیرا مومنان مانند یک انسان هستند که صلاح و خیر خودش را می‌خواهد؛ بنابراین رسول الله ج می‌فرماید: «الْمُؤْمِنُونَ کَالْجَسَدِ الْوَاحِدِ؛ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوًا تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ جَسَدِهِ بِالْحُمَّى وَالسَّهَرِ» [با الفاظی مشابه در صحیح بخاری: 6011؛ صحیح مسلم: 2586] «مومنان همانند یک پیکرند و اگر عضوی از آن ناراحت و بیمار شود، تمام اعضا این ناراحتی را احساس و با آن همدردی می‌کنند». طبری: 22/ 298.
پرسش: چرا واژۀ ﴿أَنفُسَكُمۡ﴾ در آیه بیان شد؟ آیا انسان از خودش هم غیبت می‌کند؟!