قرآن

هر یک از بندگان الله که از او تعالی اطاعت کند، یعنی اوامرش را به جای آورد و از مناهی‌اش دست بکشد، سود عمل شایسته‌اش فقط به خود او می‌رسد و از عذاب الله نجات می‌یابد؛ زیرا الله نیازمند عمل هیچ‌کسی نیست. همچنین هر کس که در دنیا مرتکب عمل بدی شود یعنی از پروردگارش نافرمانی کند و با اوامر و نواهی او مخالفت ورزد، به ضرر خودش عمل می‌کند؛ زیرا با این کار، خودش را به نابودی کشانده و مورد خشم الله قرار گرفته و به هیچ‌کس غیر از خودش زیانی نرسانده است. طبری: 22/ 68.
پرسش: چرا الله تعالی عمل صالح و عمل ناصالح را به صاحبش مقید کرد؟

آیات فوق، امت اسلامی را برحذر می‌دارد از این‌که راه بنی‌اسرائیل را بروند و بخواهند همانند آنان عمل کنند. ابن کثیر: 4/ 152.
پرسش: دو آیۀ فوق در مورد بنی‌اسرائیل است، مسلمانان چه فایده‌ای از این دو آیه می‌برند؟

تمام آن‌چه در مورد برتری بنی‌اسرائیل در قرآن بیان شده، مربوط به گذشته است؛ زیرا آنان هنگام نزول قرآن به آن کفر ورزیدند و تکذیب کردند؛ چنان‌که می‌فرماید: ﴿فَلَمَّا جَآءَهُم مَّا عَرَفُواْ كَفَرُواْ بِهِۦۚ فَلَعۡنَةُ ٱللَّهِ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ﴾ [البقرة: 89]؛ «پس چون آن‌چه را که (از قبل) شناخته بودند، نزد آن‌ها آمد، به او کافر شدند، پس لعنت الله بر کافران باد». مسلماً تمام فضایل بنی‌اسرائیل که در قرآن بیان شده، به قبل از نزول قرآن بازمی‌گردد نه به زمان نزول این کتاب الهی. شنقیطی: 7/ 198- 199.
پرسش: معنای برتری بنی‌اسرائیل بر جهانیان را توضیح دهید؟

یعنی به سبب حسادت بر پیامبر ج. بنابر قولی: ﴿بَغۡيَۢا﴾ یعنی آنان بر یکدیگر سرکشی کردند و خواهان برتری و ریاست بودند، و پیامبران را کشتند؛ ای محمد مشرکان دوران تو نیز چنین هستند، که دلایل روشن نزدشان آمده است اما چون برای کسب ریاست با هم رقابت می‌کنند، از این دلایل روی گرداندند. قرطبی: 19/ 153.
پرسش: منظور از بغی (حسادتی) که میان بنی‌اسرائیل واقع شد چیست؟

معنای آیه چنین است که الله شریعتی برای بنی‌اسرائیل مقرر داشت و آنان را تهدید کرد كه در آن اختلاف نکنند. با توجه به تصریح سیاق کلام و سایر موارد، این تهدید متوجه ما نیز هست و برای آگاه کردن از برتری شریعت اسلام فرمود: ﴿ثُمَّ جَعَلۡنَٰكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ فَٱتَّبِعۡهَا﴾. بقاعی: 7/ 100.
پرسش: آیۀ ﴿ثُمَّ جَعَلۡنَٰكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ فَٱتَّبِعۡهَا﴾ چه ارتباطی با آیات قبلی دارد؟

الله فقط یقین‌کنندگان را بیان کرد که قرآن مایۀ بصیرت و هدایت و رحمت برای‌شان است؛ زیرا فقط اینان هستند که از قرآن فایده می‌برند نه کافران دروغگو که قرآن برای‌شان نامفهوم و رنج‌آور است. طبری: 22/ 72.
پرسش: چرا الله تعالی یقین‌کنندگان را اختصاص داد به این‌که قرآن مایۀ بصیرت و هدایت و رحمت برای‌شان است؟

ابراهیم بن اشعث می‌گوید: بسیار می‌دیدم که فضیل بن عیاض این آیه و آیات مشابه آن را از ابتدا تا پایان شب تکرار می‌کرد و به خود می‌گفت: ای کاش می‌دانستم در کدام گروه قرار داری؟ این آیه مبکاة العابدین (گریانندۀ عابدان) نامیده می‌شد. قرطبی: 19/ 157.
پرسش: علمای سلف چه موضعی در برابر این آیه داشتند؟