قرآن
ﮎ
ﰻ
ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ٢٧٠ ٢٧٠ ﭢ ﭣ
ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ
ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ
ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ٢٧١ ٢٧١ ﭺ ﭻ
ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ
ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ
ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ
ﮗ ﮘ ﮙ ٢٧٢ ٢٧٢ ﮛ ﮜ ﮝ
ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ
ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ
ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ
ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ٢٧٣ ٢٧٣ ﯜ ﯝ ﯞ
ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ
ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ٢٧٤ ٢٧٤
وَمَآ أَنفَقۡتُم مِّن نَّفَقَةٍ أَوۡ نَذَرۡتُم مِّن نَّذۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُهُۥۗ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٍ ٢٧٠
ساختار بیان آیه میرساند که انسان سخاوتمند و بخشنده هر بار که بلغزد الله دستش را میگیرد، یعنی یاوری برایش وجود دارد، اما انسان ستمکار که به جای نیکی، مرتکب جور و ستم شده، هیچ یاوری ندارد. بقاعی: 1/ 525.
پرسش: چرا پس از تشویق بر انفاق، آیه با عبارت ﴿وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٍ﴾ به پایان رسید؟
إِن تُبۡدُواْ ٱلصَّدَقَٰتِ فَنِعِمَّا هِيَۖ وَإِن تُخۡفُوهَا وَتُؤۡتُوهَا ٱلۡفُقَرَآءَ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۚ
آیه دلالت دارد بر اینکه صدقۀ پنهانی بر فقیر، از صدقۀ آشکار بهتر است، اما اگر صدقات فقرا داده نشود، مفهوم آیه این میشود که پنهانی از آشکارا بهتر نیست؛ یعنی برتری هر یک از این دو روش، به مصلحت بازمیگردد: اگر آشکارکردن صدقه، باعث اظهار شعایر دین و سبب اقتدا و تشویق میشود، صدقۀ آشکار از صدقۀ پنهانی بهتر است. سعدی: 116.
پرسش: کدام صدقه بهتر است، پنهانی یا آشکارا؟
وَإِن تُخۡفُوهَا وَتُؤۡتُوهَا ٱلۡفُقَرَآءَ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۚ
آیه دلالت دارد بر اینکه پنهان کردن صدقه، از آشکارکردنش بهتر است؛ زیرا دورتر از ریا است. ابن کثیر: 1/305.
پرسش: چرا مخفیکردن صدقه از آشکار کردن آن بهتر است؟
وَمَا تُنفِقُونَ إِلَّا ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ ٱللَّهِۚ
فقط به خاطر طلب خوشنودی الله تعالی انفاق کنید؛ نه به قصد آزاررساندن و نه منتگذاشتن و نه از روی ریا و نه اینکه از مال ناپاک انفاق کنید. آلوسی: 3/ 46.
پرسش: انواع آفاتی که صدقه را باطل میکنند یا از اجرش میکاهند نام ببرید.
لِلۡفُقَرَآءِ ٱلَّذِينَ أُحۡصِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا يَسۡتَطِيعُونَ ضَرۡبٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ يَحۡسَبُهُمُ ٱلۡجَاهِلُ أَغۡنِيَآءَ مِنَ ٱلتَّعَفُّفِ تَعۡرِفُهُم بِسِيمَٰهُمۡ لَا يَسۡٔلُونَ ٱلنَّاسَ إِلۡحَافٗاۗ وَمَا تُنفِقُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِهِۦ عَلِيمٌ ٢٧٣
یعنی کسی که آنان را نشناسد گمان میکند بینیاز هستند؛ چون بسیار اندک سوال (گدایی) میکنند. منظور از تعفف در اینجا آن است که از طلبکردن، خودداری میکنند. ﴿تَعۡرِفُهُم بِسِيمَٰهُمۡ﴾: نشانۀ صورتهایشان؛ یعنی نمایانبودنِ رنج و نیاز و آسایش اندک. بنابر قولی یعنی خشوع، بنابر قولی دیگر یعنی سجده. ﴿لَا يَسَۡٔلُونَ ٱلنَّاسَ إِلۡحَافٗا﴾: الحاف به معنای اصرار در گدایی است؛ یعنی اگر گدایی کنند با نرمی این کار را انجام میدهند و اصرار نمیورزند. بنابر قولی: هم نفی گدایی و هم نفی اصرار، هر دو با هم منظور است. ابن جزی: 1/ 127.
پرسش: الله تعالی در این آیه مومنان فقیر را با چه صفاتی ستود؟
لِلۡفُقَرَآءِ ٱلَّذِينَ أُحۡصِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا يَسۡتَطِيعُونَ ضَرۡبٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ يَحۡسَبُهُمُ ٱلۡجَاهِلُ أَغۡنِيَآءَ مِنَ ٱلتَّعَفُّفِ
به این سبب فقرای مهاجرین را به صورت خاص بیان کرد که کسی غیر از آنان آنجا نبود، آنان اهل صُفّه و حدود چهارصد مرد بودند. در حالی نزد رسول الله ج آمدند که فقیر و بدون خانواده و مال بودند، بنابراین صُفّه (ایوانی) در مسجد رسول الله ج برایشان ساخته شد و به این سبب اهل صُفّه نام گرفتند. قرطبی: 4/ 371.
پرسش: سبب فقر اهل صُفّه چه بود؟
ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمۡوَٰلَهُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ فَلَهُمۡ أَجۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ وَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ٢٧٤
به سبب مزیتی که عمل پنهانی بر عمل آشکارا دارد، شب بر روز، و پنهانی بر آشکارا مقدم شد. آلوسی: 3/ 47.
پرسش: چرا شب بر روز، و پنهانی بر آشکارا مقدم شد؟