قرآن

منظور از این هشت جفت چهارپا، حیواناتی است که در سورۀ انعام بدین قرار ذکر شد: ﴿ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۖ مِّنَ ٱلضَّأۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡمَعۡزِ ٱثۡنَيۡنِ﴾ [الأنعام: 143]؛ «هشت جفت (از چهارپایان آفرید) از میش یک جفت (نر و ماده) و از بز یک جفت (نر و ماده)» ﴿وَمِنَ ٱلۡإِبِلِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡبَقَرِ ٱثۡنَيۡنِ﴾ [الأنعام: 144]؛ «و از شتر یک جفت (نر و ماده) و از گاو یک جفت (نر و ماده، آفرید)». الله تعالی چهارپایان دیگری نیز برای مصالح بندگانش فرو فرستاده است اما موارد مذکور به این سبب اختصاص یافتند که: نفع زیادی دارند، مصالح‌شان عام است، با فضیلت هستند، ویژگی‌هایی دارند که سایر چهارپایان از آنان بی‌نصیب هستند؛ مانند: قربانی، هَدْی، عقیقه، وجوب زکات در آن‌ها و اختصاص آن‌ها به دیه. سعدی: 719.
پرسش: چرا از میان تمام چهارپایان فقط هشت جفت مذکور بیان شد؟

﴿خَلۡقٗا مِّنۢ بَعۡدِ خَلۡقٖ﴾ یعنی انسان ابتدا نطفه است، سپس علقه (پاره‌ای خون بسته)، سپس مضغه (یک تکه گوشت)، تا این‌که آفرینش او کامل می‌گردد سپس روح در او دمیده می‌شود.
پرسش: این مطلب را توضیح دهید که آیه ضعف مخلوق و قدرت خالق را آشکار می‌کند.

﴿فِي ظُلُمَٰتٖ ثَلَٰثٖ﴾ یعنی: تاریکی شکم، تاریکی رحم و تاریکی زهدان. جزائری: 4/ 468.
پرسش: منظور از تاریکی‌های سه‌گانه در آیه چیست؟

توصیف الله تعالی به ربوبیت، برای یادآوری نعمت آفرینش و کمک‌رسانی به مردم است. این مطلب، معنای ربوبیت و مقدمه‌ای است برای آگاه‌کردن مردم از حکم ناسپاسی نعمتش که در ادامه چنین آمده است: ﴿إِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ عَنكُمۡۖ وَلَا يَرۡضَىٰ لِعِبَادِهِ ٱلۡكُفۡرَ﴾. ابن عاشور: 23/ 336.
پرسش: توصیف الله تعالی به ربوبیت در آیه چه نکته‌ای در بر دارد؟

تخصیص شب برای عبادت در این‌جا، به این دلیل است که عبادت شبانه، قلب را برای ذکر الله پاکیزه‌تر می‌سازد، برای دورکردن ریا بهتر است و بر ترجیح عبادت الله بر آسایش و خواب دلالت بیشتری دارد؛ زیرا شب بهترین زمان برای استراحت است و هر کس که در آن عبادت کند، قلبش را با تقرّب به سوی الله تعالی روشن می‌گرداند. الله تعالی می‌فرماید: ﴿إِنَّ نَاشِئَةَ ٱلَّيۡلِ هِيَ أَشَدُّ وَطۡ‍ٔٗا وَأَقۡوَمُ قِيلًا﴾ [المزمل: 6]؛ «بی‌گمان شب زنده‌داری (بر نفس) دشوار است و برای گفتار (و نیایش) مناسب و استوارتر است». ابن عاشور: 23/ 346.
پرسش: در آیۀ فوق، چرا شب برای عبادت اختصاص یافت؟

این حکم عام است که هر کس نیکی کند پاداش نیکویی در دنیا دارد، اما این سوال مطرح می‌شود که مومن اگر در وطن خودش در مضیقه قرار داشت و قادر بر ادای احکام اسلامی نبود چه وظیفه‌ای دارد؟ الله تعالی این گمان را با عبارت ﴿وَأَرۡضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٌ﴾ دفع کرد... یعنی خبر داد که زمین او تعالی گسترده است؛ پس هر گاه از عبادت او در یک موضع بازداشته شدید به مکانی دیگر مهاجرت کنید. سعدی: 721.
پرسش: چرا الله تعالی پس از این‌که فرمود هر نیکوکاری پاداش نیکویی در این دنیا دارد فرمود زمین او تعالی گسترده است؟

علی س می‌گوید: «پیمانه و ترازو برای تمام فرمانبرداران نصب می‌شود مگر شکیبایان، که بدون شمارش مورد لطف و بخشش قرار می‌گیرند». در روایتی آمده است: «[در آخرت] اجر مصیبت‌دیدگان به آنان داده می‌شود بدون این‌که ترازویی برای‌شان برپا شود و بدون این‌که دفتر حسابی برای‌شان گشوده شود و پاداش، بدون شمارش بر آنان سرازیر می‌گردد... چنان‌چه کسانی که در دنیا سالم بودند، به سبب فضل و بخششی که به مصیبت‌دیدگان می‌رسد آرزو می‌کنند که [کاش] بدن‌های آن‌ها [نیز] با قیچی قطعه قطعه می‌شد». بغوی: 4/ 9.
پرسش: منظور از این‌که پاداش صابران نزد الله بدون حساب پرداخت می‌شود چیست؟