قرآن
ﮫ
ﱍ
ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ١٢ ١٢ ﭦ ﭧ
ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ
ﭳ ﭴ ١٣ ١٣ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ
ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ
ﮅ ﮆ ١٤ ١٤ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ
ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ
ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ
ﮥ ﮦ ﮧ ١٥ ١٥ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ
ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ
ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ١٦ ١٦ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ
ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ
ﯳ ﯴ ﯵ ١٧ ١٧ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ
ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ﰇ ١٨ ١٨ ﰉ ﰊ ﰋ
ﰌ ﰍ ﰎ ﰏ ﰐ ﰑ ﰒ ﰓ ﰔ ١٩ ١٩
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ ١٢
نخستین حکمتی که لقمان فرا گرفت حکمت نفسش بود؛ یعنی الله به لقمان دستور داد شکر نعمتهایی را که بر او ارزانی داشته و یکی از آنها نعمت برگزیدگی بود، به جای آورد. ابن عاشور: 21/ 152.
پرسش: بر اساس آیه، نخستین حکمت لقمان چیست؟
وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ ١٣
لقمان در ابتدای نصیحت فرزندش از او خواست از شرک به الله بازایستد؛ زیرا نفسی که در معرض تزکیه و کمال قرار دارد باید قبلاً از مبادی و اصول فساد و گمراهی تخلیه شده باشد. ابن عاشور: 21/ 155.
پرسش: لقمان چرا پسرش را ابتدا از شرک نهی کرد؟
وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ
لقمان پسرش را که دلسوزترین و محبوبترین شخص نسبت به او بود پند و اندرز میداد؛ پس سزاوار بود که بهترین اموری که میداند به او عطا کند. ابن کثیر: 3/ 428.
پرسش: پند و اندرزهای لقمان به پسرش چه فایدهای در بر داشت؟
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ
الله تعالی تربیت و رنج و مشقت مادر در بیدارماندنهای شب و روز را بیان کرد تا فرزند نیکیهای مادرش را به یاد آورد. ابن کثیر: 3/ 429.
پرسش: چرا الله سبحانه و تعالی مشقت مادر در تربیت فرزند را بیان کرد؟
أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ ١٤
بنابر قولی: سپاسگزاری از الله در برابر نعمت ایمان و سپاسگزاری از والدین در برابر نعمت تربیت انجام میشود. سفیان بن عیینه میگوید: هر کس نمازهای پنجگانه را ادا کند، شکر الله تعالی را به جای آورده است و هر کس پس از نمازها برای پدر و مادرش دعا کند، از آنها سپاسگزاری کرده است. قرطبی: 16/ 475.
پرسش: شکر الله تعالی و شکر والدین چگونه انجام میشود؟
وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ
لقمان میدانست که امرکننده به معروف و نهیکننده از منکر، قطعاً از جانب مردم مورد اذیت و آزار قرار میگیرد، از این رو فرزندش را به صبر امر کرد. ابن کثیر: 3/ 430.
پرسش: چرا لقمان پس از اینکه فرزندش را به امر به معروف و نهی از منکر دستور داد او را به صبر امر کرد؟
وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ ١٩
یعنی: به صورت معتدل راه برو، نه بسیار کند و نه با شتاب. عطاء میگوید: با وقار و آرامش راه برو؛ چنانکه میفرماید: ﴿يَمۡشُونَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ هَوۡنٗا﴾ [الفرقان: 63]؛ «با فروتنی (و آرامش) بر روی زمین راه میروند». بغوی: 3/ 511.
پرسش: راهرفتن درست چگونه انجام میشود؟